Uogólniając można powiedzieć, że obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Ta ogólna zasada, w myśl której obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Stosunek alimentacyjny to zależność dwóch podmiotów, z których jeden ma prawo domagania się dostarczania mu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, drugi natomiast obowiązany jest żądanie to zaspokoić.
Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać także, w całości lub części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie.
W stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dla jego najbliższej rodziny.
Powszechnie przyjmuje się, że obowiązek alimentacyjny obejmuje obowiązek zaspokajania normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału, niezbędnych przedmiotów umożliwiających przebywanie w środowisku i w rodzinie, leków itp. Na środki wychowania zaś składają się powinności starań o zdrowie uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, stworzenie możliwości zdobycia wykształcenia, zapewnienie dostępu do dóbr kultury itp.
Żaden przepis ustawy nie precyzuje, w jakiej postaci mają być spełniane świadczenia alimentacyjne, zarówno te przeznaczone na zaspokajanie potrzeb utrzymania, jak i te mające służyć potrzebom wychowania (jeżeli mają one charakter materialny): w pieniądzu czy w naturze. Nie ma jednak żadnych uzasadnionych racji, aby ograniczyć ich spełnianie do jednego ze wskazanych sposobów, jak też nie ma przeszkód, by spełniać je zarówno w pieniądzu, jak i w naturze, lub wreszcie - przemiennie. Decydującą rolę należy przypisać w tej mierze warunkom, w jakich pozostają uprawniony i zobowiązany.

Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego może przybrać postać zarówno świadczeń dobrowolnych, jak i określonych w następstwie dochodzenia ich przed sądem. Uprawniony i zobowiązany do alimentacji mogą w szczególności ustalić rodzaj i zakres świadczenia w umowie zawartej na zasadach ogólnych, w ugodzie lub też w toku postępowania sądowego.

Z powództwem o alimenty może wystąpić nie tylko sam uprawniony (lub w jego imieniu opiekun, gdy uprawniony jest małoletni), ale również prokurator lub właściwa organizacja społeczna.
Sprawy o alimenty rozpoznają sądy rejonowe właściwości ogólnej ( art. 27 k.p.c.) lub sądy miejsca zamieszkania uprawnionego ( art. 32 k.p.c.). Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych.
W zależności od treści żądania i aktywności strony powodowej zasądzenie alimentów może bądź obejmować okres tylko od dnia zgłoszenia żądania, bądź też obejmować okres poprzedzający to zgłoszenie.

Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech. Nie oznacza to jednak, że przedawnia się samo uprawnienie do dochodzenia alimentów. Przedawnieniu ulegają jedynie prawo do dochodzenia alimentów za okres starszy niż 3 lata.

Orzeczona przez sąd wysokość alimentów może ulec zmianie. Stosownie do art. 138 w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
Obowiązek alimentacyjny nie przechodzi jednak na spadkobierców zobowiązanego – wygasa z dniem śmierci zobowiązanego lub uprawnionego. Zaległe raty alimentacyjne wchodzą do spadku zobowiązanego jako tzw. długi spadkowe.