Kodeks pracy jest podstawowym aktem prawnym regulującym prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, w szczególności kwestie dotyczące stosunku pracy, wynagrodzenia, czasu pracy, urlopów macierzyńskich i BHP. Oznacza to m.in., że jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nie uregulowanym tymi przepisami.
W Kodeksie pracy zostały zawarte zasady prawa pracy, które powinny być przestrzegane w stosunkach pracy.
Są nimi: zasada wolności pracy, prawo do wynagrodzenia za pracę, swoboda zawarcia stosunku pracy, poszanowanie godności, równość praw pracowniczych, prawo do wypoczynku, zakaz dyskryminacji, zasada wolności zrzeszania się, a także zasada uprzywilejowania pracownika.
Obecnie w Polsce obowiązuje ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94). Kodeks pracy jest ustawą, która składa się z piętnastu działów, które podzielone są na rozdziały. Niektóre rozdziały podzielone są jeszcze na oddziały. Od czasu ogłoszenia był on wielokrotnie nowelizowany.
Kodeks pracy został podzielony na działy:
DZIAŁ PIERWSZY - PRZEPISY OGÓLNE
art. 1-185
Rozdział I - Przepisy wstępne
Rozdział II - Podstawowe zasady prawa pracy
Rozdział IIa - Równe traktowanie w zatrudnieniu
Rozdział IIb - Nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy
Rozdział III - (skreślony)
Art. 22-77
Rozdział I - Przepisy ogólne
Rozdział II - Umowa o pracę
Oddział 1 - Zawarcie umowy o pracę
Oddział 2 - Przepisy ogólne o rozwiązaniu umowy o pracę
Oddział 3 - Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem
Oddział 4 - Uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę
Oddział 5 - Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia
Oddział 6 - Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia
Oddział 6a - Uprawnienia pracodawcy w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia
Oddział 7 - Wygaśnięcie umowy o pracę
Rozdział IIa -Warunki zatrudnienia pracowników skierowanych do pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa będącego członkiem Unii Europejskiej
Rozdział III - Stosunek pracy na podstawie powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę
Oddział 1 - Stosunek pracy na podstawie powołania
Oddział 2 - Stosunek pracy na podstawie wyboru
Oddział 3 - Stosunek pracy na podstawie mianowania
Oddział 4 - Stosunek pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę
DZIAŁ TRZECI - WYNAGRODZENIE ZA PRACĘ I INNE ŚWIADCZENIA
Art. 771-93
Rozdział I - Ustalanie wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą
Rozdział Ia - Wynagrodzenie za pracę
Rozdział II - Ochrona wynagrodzenia za pracę
Rozdział III - Świadczenia przysługujące w okresie czasowej niezdolności do pracy
Rozdział IIIa - Odprawa rentowa lub emerytalna
Rozdział IV - Odprawa pośmiertna
DZIAŁ CZWARTY - OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA
Art. 94-113
Rozdział I - Obowiązki pracodawcy
Rozdział II - Obowiązki pracownika
Rozdział IIa - Zakaz konkurencji
Rozdział III - Kwalifikacje zawodowe pracowników
Rozdział IV - Regulamin pracy
Rozdział V - Nagrody i wyróżnienia
Rozdział VI - Odpowiedzialność porządkowa pracowników
DZIAŁ PIĄTY - ODPOWIEDZIALNOŚĆ MATERIALNA PRACOWNIKÓW
Art. 114-127
Rozdział I - Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy
Rozdział II - Odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi
DZIAŁ SZÓSTY - CZAS PRACY
art. 128- 151
Rozdział I - Przepisy ogólne
Rozdział II - Normy i ogólny wymiar czasu pracy
Rozdział III - Okresy odpoczynku
Rozdział IV - Systemy i rozkłady czasu pracy
Rozdział V - Praca w godzinach nadliczbowych
Rozdział VI - Praca w porze nocnej
Rozdział VII - Praca w niedziele i święta
DZIAŁ SIÓDMY - URLOPY PRACOWNICZE
art. 152-175
Rozdział I - Urlopy wypoczynkowe
Rozdział II - Urlopy bezpłatne
DZIAŁ ÓSMY - UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM
Art. 176-1891
DZIAŁ DZIEWIĄTY - ZATRUDNIANIE MŁODOCIANYCH
Art. 190- 206
Rozdział I - Przepisy ogólne
Rozdział II - Zawieranie i rozwiązywanie umów o pracę w celu przygotowania zawodowego
Rozdział III – Dokształcanie
Rozdział IIIa - Zatrudnianie młodocianych w innym celu niż przygotowanie zawodowe
Rozdział IV - Szczególna ochrona zdrowia
Rozdział V - Urlopy wypoczynkowe
Rozdział VI - Rzemieślnicze przygotowanie zawodowe
DZIAŁ DZIESIĄTY - BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY
Art. 207-23715
Rozdział I - Podstawowe obowiązki pracodawcy
Rozdział II - Prawa i obowiązki pracownika
Rozdział III - Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy
Rozdział IV - Maszyny i inne urządzenia techniczne
Rozdział V - Czynniki oraz procesy pracy stwarzające szczególne zagrożenie dla zdrowia lub życia
Rozdział VI - Profilaktyczna ochrona zdrowia
Rozdział VII - Wypadki przy pracy i choroby zawodowe
Rozdział VIII – Szkolenie
Rozdział IX - Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze
Rozdział X - Służba bezpieczeństwa i higieny pracy
Rozdział XI - Konsultacje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz komisja bezpieczeństwa i higieny pracy
Rozdział XII - Obowiązki organów sprawujących nadzór nad przedsiębiorstwami lub innymi jednostkami organizacyjnymi państwowymi albo samorządowymi
Rozdział XIII - Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące wykonywania prac w różnych gałęziach pracy
DZIAŁ JEDENASTY - UKŁADY ZBIOROWE PRACY
Art. 238-24130
Rozdział I - Przepisy ogólne
Rozdział II - Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy
Rozdział III - Zakładowy układ zbiorowy pracy
DZIAŁ DWUNASTY - ROZPATRYWANIE SPORÓW O ROSZCZENIA ZE STOSUNKU PRACY
Art. 242-280
Rozdział I - Przepisy ogólne
Rozdział II - Postępowanie pojednawcze
Rozdział III - Sądy pracy
DZIAŁ TRZYNASTY - ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA WYKROCZENIA PRZECIWKO PRAWOM PRACOWNIKA
Art. 281- 283
Rozdział I - (oznaczenie oraz tytuł rozdziału I skreślone)
Rozdział II - (skreślony)
DZIAŁ CZTERNASTY - PRZEDAWNIENIE ROSZCZEŃ
Art. 291-295
DZIAŁ CZTERNASTYa - (uchylony)
DZIAŁ PIĘTNASTY - PRZEPISY KOŃCOWE
Art. 296- 305
