W tej części są również określone prawa i obowiązki skazanego, a także ustanowione podstawowe zasady wykonywania orzeczeń wspólne dla wszystkich typów rozstrzygnięć.
W zakresie nieuregulowanym ustawą zastosowaniu podlegają właściwe przepisy kodeksu postępowania karnego.

CZĘŚĆ OGÓLNA

Rozdział I

Zakres obowiązywania

Art. 1.§ 1. Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w
postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w
postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu
skutkujących pozbawienie wolności odbywa się według przepisów niniejszego
kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. W postępowaniu wykonawczym w kwestiach nie
uregulowanych w niniejszym kodeksie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu
postępowania karnego.

Rozdział II

Organy postępowania wykonawczego

Art. 2.Organami postępowania wykonawczego są:

1) sąd pierwszej instancji,

2) sąd penitencjarny,

3) prezes sądu lub upoważniony sędzia,

4) sędzia penitencjarny,

5) dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także
dyrektor okręgowy i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoba kierująca
innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz
komisja penitencjarna,

6) sądowy kurator zawodowy,

7) sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny,

8) urząd skarbowy,

9) odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub
samorządu terytorialnego,

10) inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania
orzeczeń.

Art. 3. § 1. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest
właściwy również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że
ustawa stanowi inaczej.

§ 2. W sprawach zastrzeżonych w niniejszym kodeksie
dla sądu penitencjarnego właściwy jest ten sąd penitencjarny, w którego okręgu
przebywa skazany, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sądem penitencjarnym jest
sąd okręgowy.

§ 3. W stosunku do osób skazanych przez sąd wojskowy,
w sprawach określonych w § 2, orzeka wojskowy sąd garnizonowy.

§ 4. (uchylony).

§ 5. (uchylony).

Rozdział III

Skazany

Art. 4.§ 1. Kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze
wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego.
Zakazuje się stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i
karania skazanego.

§ 2. Skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie.
Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie
prawomocnego orzeczenia.

Art. 5. § 1. Skazany jest podmiotem określonych w niniejszym kodeksie
praw i obowiązków.

§ 2. Skazany ma obowiązek stosować się do wydanych
przez właściwe organy poleceń zmierzających do wykonania orzeczenia.

Art. 6. § 1. Skazany może składać wnioski o wszczęcie postępowania
przed sądem i brać w nim udział jako strona oraz wnosić zażalenia na
postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym, chyba że ustawa stanowi
inaczej.

§ 2. Skazany może składać wnioski, skargi i prośby do
organów wykonujących orzeczenie.

§ 3. Jeżeli wnioski, o których mowa w § 1 i 2, oraz
skargi i prośby, o których mowa w § 2, oparte są na tych samych podstawach
faktycznych, właściwy organ może wydać zarządzenie o pozostawieniu ich bez
rozpoznania.

Art. 7. § 1. Skazany może zaskarżyć do sądu decyzję organu
wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli
ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2. Skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3.
W sprawach dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, kary
porządkowej, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności, wykonywania
orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz środka
zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie zamkniętym sądem
właściwym jest sąd penitencjarny.

§ 3. Skarga na decyzję, o której mowa w § 1,
przysługuje skazanemu w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia
decyzji; decyzję ogłasza się lub doręcza wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o
przysługującym skazanemu prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi. Skargę
wnosi się do organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Jeżeli organ, który wydał
zaskarżoną decyzję, nie przychyli się do skargi, przekazuje ją wraz z aktami
sprawy bezzwłocznie do właściwego sądu.

§ 4. Sąd powołany do rozpoznania skargi może
wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Odmowa wstrzymania nie wymaga
uzasadnienia.

§ 5. Po rozpoznaniu skargi sąd orzeka o utrzymaniu w
mocy, uchyleniu albo zmianie zaskarżonej decyzji; na postanowienie sądu
zażalenie nie przysługuje.

Art. 8. § 1. W postępowaniu wykonawczym skazany może korzystać z
pomocy obrońcy ustanowionego w tym postępowaniu.

§ 2. W postępowaniu przed sądem skazany musi mieć
obrońcę, jeżeli:

1) jest głuchy, niemy lub niewidomy,

2) zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego
poczytalności,

3) & nbsp;nie ukończył 18 lat,

4) nie włada językiem polskim.

§ 3. Skazany pozbawiony wolności może porozumiewać
się ze swoim obrońcą lub pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym
podczas nieobecności innych osób. Korespondencja z tymi osobami nie podlega
cenzurze i zatrzymaniu, a rozmowy w trakcie widzeń i telefoniczne nie podlegają
kontroli. Nadzór nad korespondencją z obrońcą może być wykonany przez otwarcie
listu wyłącznie wtedy, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że list zawiera przedmioty,
których dotyczy zakaz posiadania, przechowywania, przekazywania, przesyłania
lub obrotu. Czynności otwarcia dokonuje się w obecności skazanego i zawiadamia
się o niej sędziego penitencjarnego, podając jej powód i wynik. Przepis art.
225 § 3 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

Rozdział IV

Postępowanie wykonawcze

Oddział 1

Wykonywanie orzeczeń

Art. 9.§ 1. Postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy
orzeczenie stało się wykonalne.

§ 2. Orzeczenie staje się wykonalne z chwilą
uprawomocnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 10. § 1. Policja w zakresie postępowania wykonawczego wykonuje
polecenia sądu.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do
Żandarmerii Wojskowej oraz dowódcy wojskowego, jeżeli skazany jest żołnierzem.

§ 3. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży
Granicznej oraz innych organów, jeżeli postępowanie wykonawcze dotyczy spraw,
które zgodnie z przepisami prawa należą do ich właściwości.

§ 4. Organy i instytucje państwowe, organy samorządu
terytorialnego oraz stowarzyszenia i organizacje społeczne w zakresie swojego
działania udzielają pomocy organom wykonującym orzeczenia.

Art. 11. § 1. Sąd, kierując orzeczenie do wykonania, przesyła jego
odpis lub wyciąg, ze wzmianką o wykonalności, a w wypadku orzeczenia
prawomocnego - z datą jego uprawomocnienia się, odpowiedniemu organowi
powołanemu do wykonywania orzeczenia. Sąd przesyła dyrektorowi zakładu karnego
lub aresztu śledczego orzeczenie wraz z uzasadnieniem, jeżeli zostało
sporządzone i nie zawiera informacji niejawnych stanowiących tajemnicę państwową,
oraz dane zawierające imię, nazwisko i adres pokrzywdzonego.

§ 2. Sąd pierwszej instancji po wydaniu wyroku
skazującego przesyła dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego
posiadane w sprawie informacje dotyczące osoby skazanego, w tym dane o
uprzedniej karalności oraz zastosowanych wobec niego środkach wychowawczych lub
poprawczych, informacje pozwalające na identyfikację skazanego, a w
szczególności numer Automatycznego Systemu Identyfikacji Daktyloskopijnej
(AFIS), numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji
Ludności (PESEL), rysopis oraz opis znaków szczególnych i tatuaży, a także
zdjęcie skazanego, odpisy orzeczeń i opinii lekarskich oraz psychologicznych, w
tym stwierdzających u skazanego uzależnienia od alkoholu, środków
psychotropowych i odurzających, a także informacje dotyczące popełnienia
przestępstwa określonego w art. 197–203 Kodeksu karnego w związku z
zaburzeniami preferencji seksualnych, a po uprawomocnieniu się wyroku, na
wniosek dyrektora zakładu lub aresztu – również akta sądowe.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z
Ministrem Obrony Narodowej, określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowy
zakres informacji przesyłanych dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu
śledczego, o których mowa w § 2, mając na uwadze konieczność zebrania danych
osobopoznawczych niezbędnych do dokonania prawidłowej klasyfikacji skazanego
dla indywidualnego z nim postępowania zmierzającego do realizacji celów, jakim
ma służyć wykonanie kary pozbawienia wolności.

§ 4. W razie skazania tymczasowo aresztowanego lub
osoby odbywającej karę pozbawienia wolności, sąd zawiadamia o tym odpowiednio
dyrektora aresztu śledczego lub zakładu karnego.

§ 5. Organ, o którym mowa w § 1, zawiadamia sąd o
przystąpieniu do wykonania orzeczenia oraz o zakończeniu jego wykonywania.

Art. 12. O prawomocnych skazaniach osób podlegających obowiązkowi
służby wojskowej lub służby w formacjach obrony cywilnej na karę pozbawienia
wolności bez zawieszenia jej wykonania, jak również o zmianach dotyczących
wykonywania kary pozbawienia wolności, sąd zawiadamia również organy właściwe w
sprawach powszechnego obowiązku obrony, na zasadach i w trybie określonych w
odrębnych przepisach.

Art. 13. § 1. Organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie
bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, który je wydał, o
rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do
obliczenia kary.

§ 2. (uchylony).

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie określonym w § 1
zażalenie przysługuje również organowi określonemu w art. 2 pkt 5-10 oraz
każdemu, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy.

Art. 14. § 1. W postępowaniu wykonawczym organ wykonujący orzeczenie
może zarządzić zebranie informacji dotyczących skazanego, w szczególności w
drodze wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez kuratora sądowego. W razie
uzasadnionych wątpliwości co do tożsamości skazanego organ wykonujący
orzeczenie może zażądać ustalenia jego tożsamości przez Policję.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze
rozporządzenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i z
Ministrem Obrony Narodowej, inne organy powołane do przeprowadzenia wywiadu
środowiskowego, uwzględniając w szczególności jego zakres oraz tryb
przeprowadzania.

Art. 15. § 1. Sąd umarza postępowanie wykonawcze w razie przedawnienia
wykonania kary, śmierci skazanego lub innej przyczyny wyłączającej to postępowanie.

§ 2. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda
uniemożliwiająca postępowanie wykonawcze, a w szczególności jeżeli nie można
ująć skazanego albo nie można wykonać wobec niego orzeczenia z powodu choroby
psychicznej lub innej przewlekłej, ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się
w całości lub w części na czas trwania przeszkody.

§ 3. Zawieszenie postępowania wykonawczego nie
wstrzymuje biegu przedawnienia, chyba że skazany uchyla się od wykonania kary.
Okres wstrzymania biegu przedawnienia nie może przekroczyć 10 lat.

§ 4. Wykonywanie kary pozbawienia wolności, kary
aresztu lub środka przymusu w tej samej lub innej sprawie wstrzymuje bieg
przedawnienia.

Art. 16. (uchylony).

Art. 17. § 1. Sąd, kierując do wykonania orzeczenie o pozbawieniu
wolności, zawiadamia:

1) sąd opiekuńczy, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad
dziećmi skazanego,

2) właściwy organ, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad
osobą niedołężną lub chorą, którą opiekował się skazany, albo potrzeba
przedsięwzięcia niezbędnych czynności do ochrony mienia lub mieszkania
skazanego.

§ 2. O poczynionych wystąpieniach i wydanych
zarządzeniach zawiadamia się skazanego.

Oddział 2

Postępowanie przed sądem

Art. 18.§ 1. W postępowaniu wykonawczym sąd orzeka postanowieniem.

§ 2. W kwestiach nie wymagających postanowienia
prezes sądu lub upoważniony sędzia wydaje zarządzenia.

§ 3. W kwestiach nie wymagających postanowienia sądu
penitencjarnego zarządzenia wydaje sędzia penitencjarny.

Art. 19. § 1. Sąd orzeka na wniosek prokuratora, skazanego albo jego
obrońcy oraz z urzędu, a jeżeli ustawa tak stanowi - na wniosek innych osób.

§ 2. Wniosek lub skargę można zgłosić na piśmie lub
ustnie. W wypadku ustnego zgłoszenia spisuje się protokół.

Art. 20. § 1. W postępowaniu wykonawczym sąd orzeka jednoosobowo.

§ 2. Zażalenie wnosi się do sądu, który wydał
zaskarżone postanowienie; zostaje ono przekazane bezzwłocznie zarządzeniem wraz
z aktami sprawy do sądu wyższej instancji, chyba że sąd orzekający w tym samym
składzie przychyli się do zażalenia.

§ 3. Sąd wyższej instancji rozpoznaje zażalenie
jednoosobowo.

Art. 21. W postępowaniu przed sądem prokurator jest stroną; w
szczególności może składać wnioski i wnosić zażalenia na postanowienia wydane w
postępowaniu wykonawczym.

Art. 22. § 1. O terminie i celu posiedzenia sądu zawiadamia się
prokuratora, skazanego i jego obrońcę, a także sądowego kuratora zawodowego w
zakresie jego działania, a w razie potrzeby inne osoby, o których mowa w art.
19 § 1. Biorą oni udział w posiedzeniu, jednakże ich niestawiennictwo nie
wstrzymuje rozpoznania sprawy, z wyjątkiem obrońcy w wypadkach określonych w
art. 8 § 2, chyba że sąd orzeka na korzyść lub zgodnie z wnioskiem skazanego.

§ 2. Sąd może dopuścić do udziału w posiedzeniu
również inne osoby niż wymienione w § 1, jeżeli ich udział może mieć znaczenie
dla rozstrzygnięcia.

§ 3. Udział sądowego kuratora zawodowego w
posiedzeniu jest obowiązkowy, jeżeli sąd uzna to za konieczne.

Art. 23. § 1. Sąd może zarządzić sprowadzenie skazanego na posiedzenie
sądu.

§ 2. Sąd może zlecić przesłuchanie skazanego sądowi
wezwanemu, w którego okręgu skazany przebywa.

§ 3. Jeżeli postępowanie sądowe dotyczy skazanego
pozbawionego wolności, posiedzenie może odbyć się w zakładzie, w którym on
przebywa.

Art. 24. § 1. Jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nie znane
okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, sąd może w każdym czasie zmienić lub
uchylić poprzednie postanowienie.

§ 2. Niedopuszczalna jest zmiana lub uchylenie
postanowienia, przewidzianego w § 1, na niekorzyść skazanego po upływie 3
miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia.

Oddział 3

Postępowanie egzekucyjne

Art. 25.§ 1. Egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej
grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania
określonego w art. 52 Kodeksu karnego prowadzi się według przepisów Kodeksu
postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się również do wykonania
postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania
karnego oraz grzywny.

§ 3. W pierwszej kolejności podlegają zaspokojeniu
zasądzone roszczenia cywilne mające na celu naprawienie szkody lub
zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.

Art. 26. Do tytułów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy art.
776-795 Kodeksu postępowania cywilnego.

Art. 27. Egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz
Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 28. § 1. Orzeczone w stosunku do jednego z małżonków,
pozostających we wspólności majątkowej, kary grzywny, nawiązki i należności
sądowe podlegają zaspokojeniu z odrębnego majątku skazanego oraz z
wynagrodzenia za pracę lub za inne usługi świadczone przez niego osobiście, jak
również z praw twórcy wynalazku, wzoru użytkowego oraz projektu
racjonalizatorskiego. Jeżeli zaspokojenie z tych źródeł okaże się niemożliwe,
egzekucja może być prowadzona z majątku wspólnego. Niemożność zaspokojenia z
majątku odrębnego skazanego stwierdza się w protokole.

§ 2. Egzekucja z majątku wspólnego jest
niedopuszczalna w razie skazania za przestępstwo, którym pokrzywdzony jest
małżonek skazanego albo osoby, w stosunku do których małżonek ten obciążony
jest obowiązkiem alimentacyjnym.

§ 3. W razie skierowania egzekucji do majątku
wspólnego, małżonek skazanego może żądać ograniczenia lub wyłączenia w całości
zaspokojenia należności, wymienionych w § 1, z majątku wspólnego lub niektórych
jego składników, jeżeli skazany nie przyczynił się lub przyczynił się w stopniu
nieznacznym do powstania tego majątku albo do nabycia określonych jego
składników lub jeżeli zaspokojenie z majątku wspólnego tych należności jest
sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Art. 29. § 1. Z chwilą prawomocnego orzeczenia środka karnego przepadku
wobec jednego z małżonków pozostających we wspólności majątkowej, przedmioty
majątkowe, których dotyczy przepadek lub które podlegają egzekucji przepadku
równowartości przedmiotów lub korzyści, tracą z mocy prawa charakter składników
majątku wspólnego. Od tej chwili stosuje się do nich odpowiednio przepisy o
współwłasności w częściach ułamkowych, przy czym udział Skarbu Państwa stanowi
część orzeczona przepadkiem. Małżonek skazanego może wystąpić odpowiednio z
żądaniem określonym w art. 28 § 3.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku
orzeczenia środka karnego przepadku przedmiotów objętych innym rodzajem
współwłasności łącznej.

Art. 29a. § 1. Przy egzekucji środka karnego przepadku korzyści
majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa lub jej równowartości domniemywa
się, że rzeczy oraz prawa majątkowe, które są we władaniu skazanego po
orzeczeniu tego środka, należały do niego już w chwili wydania orzeczenia.

§ 2. Osoba fizyczna, w stosunku do której działa
domniemanie ustanowione w art. 45 § 4 Kodeksu karnego lub w art. 33 § 4 Kodeksu
karnego skarbowego, może wnosić o wyłączenie z jego zakresu przedmiotów
majątkowych, których łączna wartość według oszacowania organu egzekucyjnego nie
przekracza przeciętnego sześciomiesięcznego dochodu tej osoby; wniosek o wyłączenie
zgłasza się do tego organu.

§ 3. W razie nieuwzględnienia wniosku, o którym mowa
w § 2, osoba zainteresowana może w drodze powództwa żądać wyłączenia
przedmiotów z zakresu domniemania i zwolnienia ich od egzekucji lub dokonanego
zabezpieczenia.

Art. 29b. § 1. Pozew przeciwko Skarbowi Państwa o obalenie domniemania
ustanowionego w art. 45 § 4 Kodeksu karnego lub w art. 33 § 4 Kodeksu karnego
skarbowego jest tymczasowo wolny od opłat sądowych, a w razie oddalenia
powództwa powód jest obowiązany uiścić opłaty na zasadach ogólnych.

§ 2. Jeżeli w celu obalenia domniemania powód
powołuje się na nabycie odpłatne, powinien wskazać źródło nabycia i udowodnić
pochodzenie potrzebnych do nabycia środków.

§ 3. Sprzedaż ruchomości lub nieruchomości nie może
nastąpić przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy.

Art. 30. W sprawach wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa reprezentuje
go prezes sądu okręgowego lub urząd skarbowy w sprawach, w których wykonał
wyrok w zakresie orzeczonego nim przepadku.

Art. 31. W razie dokonania przez dłużnika Skarbu Państwa czynności
prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela, z powództwem występuje prezes sądu
okręgowego lub urząd skarbowy w sprawach, w których wykonuje orzeczenie.

Rozdział V

Nadzór penitencjarny

Art. 32.Nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary
pozbawienia wolności, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz
środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a
także kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności
sprawuje sędzia penitencjarny.

Art. 33. § 1. Sędzia penitencjarny wizytuje zakłady karne, areszty
śledcze oraz inne miejsca, w których przebywają osoby pozbawione wolności. Ma
on prawo wstępu w każdym czasie, bez ograniczeń, do tych zakładów, aresztów i
miejsc oraz poruszania się po ich terenie, przeglądania dokumentów i żądania
wyjaśnień od administracji tych jednostek.

§ 2. Sędzia penitencjarny ma prawo przeprowadzania
podczas nieobecności innych osób rozmów z osobami pozbawionymi wolności oraz
badania ich wniosków, skarg i próśb.

Art. 34. § 1. Sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję
organu wymienionego w art. 2 pkt 5 i 6, o ile dotyczy ona osoby pozbawionej
wolności.

§ 2. Na decyzję sędziego skazanemu i organom
określonym w § 1 przysługuje skarga do sądu penitencjarnego, w którego okręgu
wydano decyzję.

§ 3. Przepisy art. 7 § 3-5 stosuje się odpowiednio.

§ 4. W wypadku stwierdzenia niezgodnego z prawem
pozbawienia wolności, sędzia penitencjarny niezwłocznie zawiadamia o tym organ,
do którego dyspozycji osoba pozbawiona wolności pozostaje, a w wypadku
odbywania przez nią kary lub wykonywania wobec niej środka, o którym mowa w
art. 32 - organ, który skierował orzeczenie do wykonania, a w razie potrzeby
zarządza zwolnienie takiej osoby.

Art. 35. § 1. Jeżeli zdaniem sędziego penitencjarnego zachodzi potrzeba
wydania decyzji nie należącej do jego właściwości, a w szczególności decyzji o
charakterze administracyjnym, przekazuje on swoje spostrzeżenia wraz z
odpowiednimi wnioskami właściwemu organowi.

§ 2. Organ wymieniony w § 1 zawiadamia sędziego
penitencjarnego, w terminie 14 dni albo w innym wyznaczonym przez sędziego
terminie, o zajętym stanowisku. Jeżeli sędzia penitencjarny uzna to stanowisko
za niezadowalające, przedstawia sprawę organowi nadrzędnemu nad organem
wymienionym w § 1; organ nadrzędny zawiadamia sędziego o sposobie załatwienia
sprawy.

§ 3. W wypadku powtarzania się rażących uchybień w
funkcjonowaniu zakładu karnego, aresztu śledczego lub innego miejsca, w którym
przebywają osoby pozbawione wolności, albo gdy istniejące w nim warunki nie
zapewniają poszanowania praw osób tam przebywających, sędzia penitencjarny
występuje do właściwego organu nadrzędnego z wnioskiem o usunięcie w określonym
terminie istniejących uchybień. Jeżeli w wymienionym terminie uchybienia te nie
zostały usunięte, sędzia penitencjarny występuje z wnioskiem do właściwego
ministra o zawieszenie działalności bądź likwidację w całości lub w części
określonego zakładu, aresztu lub miejsca.

Art. 36. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia,
sposób, zakres i tryb sprawowania nadzoru penitencjarnego, uwzględniając w
szczególności legalność i prawidłowość wykonywania kary pozbawienia wolności,
sposób eliminowania stwierdzonych uchybień oraz sposoby dokumentowania i
przeprowadzania tego nadzoru, a także rodzaj i typ zakładu karnego.

Rozdział VI

Zatarcie skazania

Art. 37.§ 1. W przedmiocie zatarcia skazania orzeka sąd, chyba że
zatarcie nastąpiło z mocy prawa.

§ 2. Jeżeli w pierwszej instancji wyroki wydało kilka
sądów, właściwy jest sąd, który jako ostatni wydał wyrok skazujący. Jeżeli
orzekały sądy różnego rzędu, właściwy jest sąd wyższego rzędu.

§ 3. Wniosek skazanego o zatarcie skazania, złożony
przed upływem roku od wydania postanowienia odmawiającego zatarcia, można
pozostawić bez rozpoznania.

Rozdział VII

Uczestnictwo społeczeństwa w wykonywaniu orzeczeń oraz
pomoc w społecznej readaptacji skazanych

Art. 38.§ 1. W wykonywaniu kar, środków karnych, zabezpieczających i
zapobiegawczych, w szczególności związanych z pozbawieniem wolności, mogą
współdziałać stowarzyszenia, fundacje, organizacje oraz instytucje, których celem
działania jest realizacja zadań określonych w niniejszym rozdziale, jak również
kościoły i inne związki wyznaniowe oraz osoby godne zaufania.

§ 2. Podmioty, o których mowa w § 1, mogą w
porozumieniu z dyrektorem zakładu karnego lub aresztu śledczego uczestniczyć w
prowadzeniu działalności resocjalizacyjnej, społecznej, kulturalnej,
oświatowej, sportowej i religijnej w tych zakładach lub aresztach.

Art. 39. § 1. Przedstawiciele stowarzyszeń, fundacji, organizacji i
instytucji, o których mowa w art. 38 § 1, kościołów i innych związków wyznaniowych
oraz osoby godne zaufania mogą uczestniczyć w radach oraz innych organach
kolegialnych - powoływanych przez Prezesa Rady Ministrów, Ministra
Sprawiedliwości lub podległe mu organy albo wojewodów - których zadaniem jest
świadczenie pomocy skazanym i ich rodzinom albo koordynowanie współdziałania
społeczeństwa z zakładami karnymi i aresztami śledczymi. Przedstawiciele ci
oraz osoby godne zaufania mogą też uczestniczyć w społecznej kontroli nad
wykonywaniem kar, środków karnych, zabezpieczających i zapobiegawczych.

§ 2. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze
rozporządzenia, szczegółowy zakres i tryb uczestnictwa podmiotów wymienionych w
art. 38 § 1 w wykonywaniu kar i środków karnych oraz zabezpieczających i
zapobiegawczych, a także społecznej kontroli, o której mowa w § 1,
uwzględniając w szczególności cele, jakim powinno służyć uczestnictwo tych
podmiotów w zakresie zapobiegania przestępczości i readaptacji społecznej,
warunki, jakim powinien odpowiadać przedstawiciel podmiotu, oraz charakter uczestnictwa.

Art. 40. § 1. W celu koordynowania współdziałania organów państwowych i
przedstawicieli społeczeństwa w zapobieganiu przestępczości i wykonywaniu
orzeczeń oraz w celu świadczenia pomocy w readaptacji społecznej, a także
wykonywania kontroli społecznej i dokonywania oceny polityki penitencjarnej,
Prezes Rady Ministrów powołuje Radę Główną do Spraw Społecznej Readaptacji i
Pomocy Skazanym, zwaną dalej "Radą Główną".

§ 2. W skład Rady Głównej wchodzą przedstawiciele
wymiaru sprawiedliwości, Ministrów: Sprawiedliwości, Pracy i Polityki
Socjalnej, Zdrowia i Opieki Społecznej, Edukacji Narodowej, Spraw Wewnętrznych
i Administracji oraz Obrony Narodowej, a także Policji i Służby Więziennej. W
skład Rady Głównej mogą też wchodzić przedstawiciele stowarzyszeń, fundacji,
organizacji i instytucji, o których mowa w art. 38 § 1, kościołów i innych
związków wyznaniowych, a także związków zawodowych i samorządu zawodowego,
przedstawiciele nauki oraz osoby godne zaufania, mogące przyczynić się do
realizacji celów wymienionych w § 1.

§ 3. Stosownie do potrzeb, wojewoda może powołać
terenowe rady do spraw społecznej readaptacji i pomocy skazanym, zwane dalej
"radami terenowymi". Do składu rady terenowej zaprasza się również
przedstawicieli organów odpowiedniego szczebla, o których mowa w § 2, a także
organów samorządu terytorialnego. Do uczestniczenia w pracach rady terenowej
można zaprosić również przedstawicieli innych podmiotów, o których mowa w § 2.
Rady terenowe wykonują zadania określone w § 1.

§ 4. Prezes Rady Ministrów określa, w drodze
rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb powoływania oraz działania Rady
Głównej i rad terenowych.

Art. 41. § 1. W celu ułatwienia społecznej readaptacji, a w
szczególności przeciwdziałania powrotowi do przestępstwa, powinno udzielać się
skazanym oraz ich rodzinom niezbędnej pomocy, zwłaszcza materialnej, medycznej,
w znalezieniu pracy i zakwaterowaniu, a także porad prawnych.

§ 2. Pomocy, o której mowa w § 1, udzielają właściwe
organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz kuratorzy sądowi;
pomocy tej mogą również udzielać podmioty, o których mowa w art. 38 § 1.

Art. 42. § 1. Skazany może ustanowić, na piśmie, jako swojego
przedstawiciela osobę godną zaufania, za jej zgodą, zwłaszcza spośród
przedstawicieli stowarzyszeń, fundacji, organizacji oraz instytucji, o których
mowa w art. 38 § 1.

§ 2. Przedstawiciel skazanego, o którym mowa w § 1,
może działać wyłącznie w interesie skazanego i w tym celu składać w jego
imieniu wnioski, skargi i prośby do właściwych organów oraz instytucji,
stowarzyszeń, fundacji, organizacji, kościołów i innych związków wyznaniowych.

§ 3. Prezes sądu, upoważniony sędzia, a w toku
posiedzenia sąd, może na wniosek skazanego dopuścić do udziału w postępowaniu
przed sądem przedstawiciela skazanego, o którym mowa w § 1. Na postanowienie
sądu zażalenie nie przysługuje.

Art. 43. § 1. Tworzy się Fundusz Pomocy Postpenitencjarnej, zwany dalej

„Funduszem”, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości.

§ 2. Fundusz jest państwowym funduszem celowym.

§ 3. Przychodami Funduszu są środki pieniężne
pochodzące z:

1) potrąceń w wysokości 20 % wynagrodzenia przysługującego za
pracę skazanych zatrudnionych w formach określonych w art. 121 § 2,

2) wykonania kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 143 §
1 pkt 7,

3) spadków, zapisów i darowizn,

4) dotacji, zbiórek i innych źródeł.

§ 4. Wydatki Funduszu przeznacza się na udzielanie
pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów
śledczych oraz ich rodzinom. W wyjątkowych wypadkach ze środków tych można
udzielić pomocy również osobom pokrzywdzonym przestępstwem i ich rodzinom.

§ 5. Stowarzyszenia, fundacje, organizacje i
instytucje, o których mowa w art. 38 § 1, jak również kościoły i inne związki
wyznaniowe mogą otrzymywać z Funduszu środki na udzielanie pomocy, w tym na
zapewnienie czasowego zakwaterowania osobom zwolnionym z zakładu karnego lub
aresztu śledczego.

§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze
rozporządzenia, zakres i tryb udzielania pomocy osobom pozbawionym wolności,
zwalnianym z zakładów karnych i aresztów śledczych, rodzinom tych osób,
pokrzywdzonym przestępstwem i ich rodzinom, a także sposób podziału środków
Funduszu, z uwzględnieniem terminów i rodzajów świadczeń w ramach udzielanej
pomocy oraz sposobu ich rozliczania.

Część Szczególna kodeksu karnego wykroczeń-(art.43-223)