21 listopada 2014

Janusza, Konrada

Znajdź prawnika / kancelarię

Znajdź wzór pozwu

Czytaj
Artykuł z:

Część Szczególna kodeksu karnego wykonawczego-(art.43-223)

Część szczególna zawiera natomiast szczegółowe reguły wykonywania poszczególnych rodzajów decyzji sądu.

Organami postępowania wykonawczego są:
-sąd pierwszej instancji,
-sąd penitencjarny,
-prezes sądu lub upoważniony sędzia,
-sędzia penitencjarny,
-dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektor okręgowy i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoba kierująca innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisja penitencjarna,
-sądowy kurator zawodowy,
-sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny,
-urząd skarbowy,
-odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego,
-inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania orzeczeń.

CZĘŚĆ SZCZEGÓLNA

Rozdział VIII

Grzywna

Art. 44.§ 1. Skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w
terminie 30 dni.

§ 2. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego
terminu grzywnę ściąga się w drodze egzekucji.

Art. 45. § 1. Jeżeli egzekucja grzywny okaże się bezskuteczna lub z
okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd może zamienić
grzywnę nieprzekraczającą stu dwudziestu stawek dziennych, po uprzednim
wyrażeniu zgody przez skazanego, na pracę społecznie użyteczną, przyjmując, że
dziesięć stawek dziennych jest równoważnych miesiącowi pracy społecznie
użytecznej, z zaokrągleniem do pełnego miesiąca. Pracę społecznie użyteczną
określa się w miesiącach; ustalając wymiar godzin pracy w stosunku miesięcznym,
sąd kieruje się wskazaniami zawartymi w art. 53 Kodeksu karnego.

§ 2. Do wykonywania pracy, o której mowa w § 1,
stosuje się odpowiednio przepisy art. 35 § 1 Kodeksu karnego oraz art. 53, art.
54-58, art. 60, 62 i 63.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do
grzywny określonej kwotowo, z tym że górna granica grzywny podlegającej
zamianie nie może przekroczyć 240.000 złotych, a miesiąc pracy społecznie
użytecznej jest równoważny grzywnie w kwocie do 20.000 złotych.

Art. 46. § 1. Jeżeli skazany, mimo możliwości, nie uiści grzywny w
terminie ani też nie podejmie orzeczonej zastępczej formy jej wykonania
określonej w art. 45 i zostanie stwierdzone, że nie można jej ściągnąć w drodze
egzekucji, sąd orzeka wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności
przyjmując, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm stawkom
dziennym; kara zastępcza nie może przekraczać 12 miesięcy pozbawienia wolności,
jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo, a
jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności,
górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6
miesięcy.

§ 2. W razie gdy grzywna została uiszczona lub
ściągnięta w drodze egzekucji tylko w części albo tylko w części wykonana w
formie pracy społecznie użytecznej, sąd określa wymiar zastępczej kary
pozbawienia wolności według zasad przewidzianych w § 1.

§ 3. Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie zastępczej
kary pozbawienia wolności na okres próby, który wynosi od roku do 2 lat.
Przepisy art. 69 § 1 i 2 oraz art. 75 Kodeksu karnego stosuje się odpowiednio.

§ 4. Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do
grzywny określonej kwotowo, z tym że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny
grzywnie w kwocie od 20 do 4.000 złotych.

Art. 47. § 1. Jeżeli grzywna została uiszczona w części, prezes sądu
lub upoważniony sędzia zarządza zmniejszenie kary zastępczej w sposób
odpowiadający stosunkowi kwoty zapłaconej do wysokości grzywny.

§ 2. Od zastępczej kary pozbawienia wolności lub
wykonywania pracy, o której mowa w art. 45 § 1, skazany może się w każdym
czasie zwolnić przez złożenie kwoty pieniężnej przypadającej jeszcze do
uiszczenia tytułem grzywny.

§ 3. W uzasadnionych wypadkach sąd może na wniosek
skazanego, wobec którego orzeczono wykonanie zastępczej kary pozbawienia
wolności, zamienić tę karę na wykonywanie pracy, o której mowa w art. 45 § 1. W
takim wypadku przepisy art. 45 i 46 stosuje się odpowiednio. Ponowna zamiana
zastępczej kary pozbawienia wolności na wykonywanie pracy, o której mowa w art.
45 § 1, jest niedopuszczalna.

§ 4. Jeżeli skazany uiścił w wymaganym terminie co
najmniej połowę grzywny, a egzekucja pozostałej części okazała się
bezskuteczna, sąd orzekając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności może
określić jej wymiar, stosując, zgodnie z art. 46, przeliczenie korzystniejsze
dla skazanego od przeliczenia przyjętego w wyroku. Przepis stosuje się
odpowiednio do wykonywania pracy, o której mowa w art. 45 § 1.

Art. 48. Przed wydaniem postanowienia określającego wymiar kary
zastępczej sąd w razie potrzeby wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę.

Art. 49. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie grzywny albo rozłożyć ją na
raty na czas nie przekraczający 1 roku, licząc od dnia wydania pierwszego
postanowienia w tym zakresie, jeżeli natychmiastowe jej wykonanie pociągnęłoby
dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

§ 2. W wypadkach zasługujących na szczególne
uwzględnienie, a zwłaszcza wówczas, gdy wysokość grzywny jest znaczna, można
rozłożyć grzywnę na raty na okres do 3 lat.

§ 3. Sąd może w każdym czasie postanowić w myśl § 1
lub 2, aż do całkowitego wykonania grzywny albo odbycia przez skazanego w
całości zastępczej kary pozbawienia wolności.

Art. 50. § 1. Sąd odwołuje odroczenie wykonania grzywny lub rozłożenia
jej na raty, jeżeli ujawniły się nowe lub poprzednio nie znane okoliczności,
istotne dla rozstrzygnięcia; art. 24 § 2 nie ma zastosowania.

§ 2. Rozłożenie grzywny na raty można odwołać również
wówczas, gdy skazany uchybił terminowi płatności choćby jednej raty, chyba że
wykaże, iż nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych.

Art. 51. Jeżeli skazany, z przyczyn od niego niezależnych, nie może
uiścić grzywny, a wykonanie tej kary w innej drodze okazało się niemożliwe lub
niecelowe, sąd może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, grzywnę w całości
lub części umorzyć; nie zarządza się egzekucji, jeżeli z okoliczności sprawy wynika,
że byłaby ona bezskuteczna.

Art. 52. Udzielając skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z
odbycia reszty kary pozbawienia wolności, sąd penitencjarny może, jeżeli
istnieją podstawy do przyjęcia, że skazany uiści grzywnę dobrowolnie, wstrzymać
uprzednio zarządzone wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, stosując
jednocześnie art. 49; wówczas okres odroczenia ściągnięcia grzywny lub
rozłożenia na raty biegnie od dnia wydania postanowienia o warunkowym
przedterminowym zwolnieniu.

Art. 52a.Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do
egzekucji kar o charakterze pieniężnym, o których mowa w rozdziale 66b Kodeksu
postępowania karnego.

Rozdział IX

Kara ograniczenia wolności

Art. 53.§ 1. Wykonanie kary ograniczenia wolności ma na celu
wzbudzenie w skazanym woli kształtowania jego społecznie pożądanych postaw, w
szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby przestrzegania porządku
prawnego.

§ 2. Skazany ma obowiązek pracować sumiennie oraz
przestrzegać ustalonych w miejscu pracy porządku i dyscypliny.

§ 3. Sąd poucza skazanego o jego prawach i
obowiązkach oraz o konsekwencjach wynikających z uchylania się od odbywania
kary.

Art. 54. Karę ograniczenia wolności wykonuje się w miejscu zamieszkania
lub zatrudnienia skazanego albo w niewielkiej odległości od tego miejsca, chyba
że ważne względy przemawiają za wykonaniem kary w innym miejscu.

Art. 55. § 1. Nadzór nad wykonywaniem kary ograniczenia wolności oraz
orzekanie w sprawach dotyczących wykonania tej kary należą do sądu rejonowego,
w którego okręgu kara jest lub ma być wykonywana.

§ 2. Czynności związane z organizowaniem i
kontrolowaniem wykonywania kary ograniczenia wolności wykonuje sądowy kurator
zawodowy. Przepisy o dozorze i kuratorze sądowym stosuje się odpowiednio.

Art. 56. § 1. W razie orzeczenia kary ograniczenia wolności sąd
przesyła odpis orzeczenia podmiotowi zatrudniającemu wskazanemu przez właściwy
organ samorządu terytorialnego, który jest organem założycielskim dla tego
podmiotu, bądź wskazanemu przez sąd innemu zakładowi pracy, placówce służby
zdrowia lub opieki społecznej, instytucji albo organizacji niosącej pomoc
charytatywną, względnie reprezentującej społeczność lokalną.

§ 2. Jeżeli w wyroku nie wskazano rodzaju lub miejsca
pracy albo zachodzi potrzeba zmiany tego rozstrzygnięcia, sąd wykonujący
orzeczenie określa je przy kierowaniu do wykonania orzeczenia, uwzględniając w
miarę możliwości prośbę skazanego lub wniosek kuratora sądowego. Zmiana
określonego przez ten sąd rodzaju pracy lub miejsca jej wykonywania może
nastąpić również zarządzeniem sędziego.

§ 3. Podmioty, dla których organem założycielskim
jest organ samorządu terytorialnego, obowiązane do przyjęcia skazanych w celu
wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne, wyznacza
właściwy organ samorządu terytorialnego, zaś inne zakłady pracy, placówki
służby zdrowia lub opieki społecznej oraz inne instytucje lub organizacje
niosące pomoc charytatywną, względnie reprezentujące społeczność lokalną -
wyznacza sąd za ich zgodą.

Art. 57. § 1. Sąd wzywa skazanego do stawienia się w wyznaczonym
terminie do wskazanego zakładu, placówki, instytucji lub organizacji.
Skierowania do zakładu, placówki, instytucji lub organizacji sąd może dokonać
na posiedzeniu z udziałem ich przedstawicieli.

§ 2. (uchylony).

Art. 57a. § 1. Rozpoczęcie odbywania kary orzeczonej na podstawie art.
35 § 1 Kodeksu karnego następuje w dniu, w którym skazany przystąpił do
wykonywania wskazanej pracy.

§ 2. Rozpoczęcie odbywania kary orzeczonej na
podstawie art. 35 § 2 Kodeksu karnego następuje w pierwszym dniu okresu, w
którym dokonuje się potrącenia skazanemu z wynagrodzenia za pracę.

Art. 58. § 1. Zakłady pracy, placówki, instytucje lub organizacje, w
których jest wykonywana kara ograniczenia wolności, mają obowiązek zawiadamiać
sądowego kuratora zawodowego w terminach przez kuratora określonych o rodzaju
przydzielonej skazanemu pracy, jego stosunku do pracy oraz o tym, czy skazany
przestrzegał porządku prawnego, jak również o zakończeniu wykonywania pracy.
Zakłady pracy, placówki, instytucje lub organizacje mają obowiązek wyznaczenia
pracowników odpowiedzialnych za organizowanie pracy skazanych i jej przebieg.

§ 2. Jeżeli skazany nie stawił się w terminie do
pracy lub ją porzucił albo nie przestrzega ustalonego porządku i dyscypliny,
zakład pracy, placówka, instytucja lub organizacja bezzwłocznie zawiadamia o
tym sądowego kuratora zawodowego.

§ 3. Kwoty odpowiadające wynagrodzeniu, jakie za
wykonaną nieodpłatną kontrolowaną pracę na cele społeczne należałoby zapłacić,
gdyby została wykonana na podstawie umowy o pracę lub umowy o świadczenie
usług, przeznacza się w szczególności na cele związane z organizowaniem i
kontrolowaniem pracy skazanych.

§ 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,
tryb wyznaczania przez właściwy organ samorządu terytorialnego podmiotów, w
których wykonywana jest kara ograniczenia wolności oraz praca, o której mowa w
art. 45 § 1, uwzględniając w szczególności obowiązki zakładów, podmiotów,
placówek, instytucji i organizacji, o których mowa w art. 56 § 1, w zakresie
wykonywania tej kary i pracy, ubezpieczenia skazanych, oraz szczegółowe zasady
gospodarowania środkami uzyskanymi z wykonywania tej kary i pracy, jak również
szczegółowe zasady wynagradzania wyznaczonych pracowników, o których mowa w §
1.

Art. 59. § 1. Jeżeli w stosunku do skazanego zatrudnionego, zamiast
obowiązku wykonywania wskazanej pracy, orzeczono potrącanie określonej części
wynagrodzenia za pracę, sąd przesyła odpis orzeczenia zakładowi pracy
zatrudniającemu skazanego, podając jednocześnie, na czyją rzecz mają być
dokonywane potrącenia i dokąd powinny być wpłacane, a nadto wskazując, z jakich
składników wynagrodzenia za pracę i w jaki sposób należy ich dokonywać.

§ 2. Wypłacając wynagrodzenie skazanemu, potrąca się
określoną w orzeczeniu część wynagrodzenia i bezzwłocznie przekazuje potrąconą
kwotę stosownie do otrzymanych wskazań, zawiadamiając o tym sąd. Koszty
związane z przekazywaniem tych kwot odlicza się od dokonywanych potrąceń.

Art. 60. Sąd, a także sądowy kurator zawodowy mogą w każdym czasie
żądać od skazanego wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary ograniczenia
wolności i w tym celu wzywać skazanego do osobistego stawiennictwa.

Art. 61. § 1. Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd może w
okresie wykonywania kary ograniczenia wolności ustanawiać, rozszerzać lub
zmieniać obowiązki, o których mowa w art. 36 § 2 Kodeksu karnego, albo od
wykonania tych obowiązków zwolnić, jak również oddać skazanego pod dozór lub od
dozoru zwolnić.

§ 2. Z tych samych względów sąd może zmniejszyć
orzeczoną liczbę godzin wykonywanej pracy w stosunku miesięcznym lub wysokość
miesięcznych potrąceń z wynagrodzenia za pracę, jednak nie więcej niż do
granicy ustawowego minimum określonego w art. 35 § 1 i 2 Kodeksu karnego.

Art. 62. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie kary ograniczenia wolności na
czas do 6 miesięcy, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla
skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

§ 2. Sąd odracza wykonanie kary ograniczenia wolności
w razie powołania skazanego do czynnej służby wojskowej, do czasu ukończenia
tej służby. Wobec takiego skazanego sąd może zastosować odpowiednio przepisy
art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego.

§ 3. Sąd może odwołać odroczenie wykonania kary
ograniczenia wolności w razie ustania przyczyny, dla której zostało udzielone,
lub w wypadku, gdy skazany nie korzysta z odroczenia kary zgodnie z celem, w
jakim zostało udzielone, albo rażąco narusza porządek prawny.

Art. 63. § 1. Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia wykonanie kary
ograniczenia wolności, sąd udziela przerwy w odbywaniu kary do czasu ustania
przeszkody.

§ 2. Sąd może udzielić przerwy w odbywaniu kary
ograniczenia wolności do roku ze względów, o których mowa w art. 62 § 1.

§ 3. Przepisy art. 62 § 2 i 3 stosuje się
odpowiednio.

Art. 63a. W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zmienić formę
obowiązku wykonywania pracy, przyjmując 20 godzin pracy na cele społeczne za
równoważne 10% wynagrodzenia za pracę; orzeczona praca nie może przekroczyć 40
godzin w stosunku miesięcznym.

Art. 64. W razie niewykonania pełnego wymiaru pracy albo niedokonania
całości potrąceń z wynagrodzenia za pracę lub niewykonania innych obowiązków
związanych z karą ograniczenia wolności w okresie, na jaki karę tę orzeczono -
sąd orzeka o tym, czy i w jakim zakresie karę tę uznać za wykonaną ze względu
na osiągnięte cele tej kary, chyba że chodzi o obowiązek naprawienia szkody lub
zadośćuczynienia.

Art. 65. § 1. Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia
wolności, sąd zamienia ją na zastępczą karę grzywny, przyjmując jeden dzień
kary ograniczenia wolności za równoważny jednej stawce dziennej; sąd określa w
takim wypadku wysokość jednej stawki dziennej - kierując się wskazaniami
zawartymi w art. 33 § 3 Kodeksu karnego. Uchylaniem się może być również
uporczywe naruszanie ciążących na nim obowiązków, jak też uchylanie się od
dozoru.

§ 2. Jeżeli orzeczenie zastępczej kary grzywny byłoby
niecelowe z uwagi na brak możliwości jej uiszczenia lub ściągnięcia w drodze
egzekucji, sąd określa zastępczą karę pozbawienia wolności przyjmując, że jeden
dzień zastępczej kary pozbawienia wolności jest równoważny dwóm dniom
ograniczenia wolności, i orzeka jej wykonanie.

§ 3. Jeżeli skazany, mimo możliwości uiszczenia
zastępczej kary grzywny, nie uiści jej w terminie, a zostanie stwierdzone, że
nie można jej ściągnąć w drodze egzekucji, sąd orzeka wykonanie zastępczej kary
pozbawienia wolności, kierując się odpowiednio zasadami określonymi w § 2.

§ 4. Jeżeli ustawa nie przewiduje za dane
przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica zastępczej kary
pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy.

§ 5. Sąd może wstrzymać wykonanie zastępczej kary
pozbawienia wolności w wypadku, gdy skazany podejmie nakazaną pracę i podda się
rygorom z nią związanym; wstrzymanie następuje do czasu wykonania orzeczonej
kary ograniczenia wolności.

§ 6. (uchylony).

Art. 66. § 1. Orzekanie w przedmiocie zmian w sposobie wykonywania kary
ograniczenia wolności oraz w przedmiocie wykonania kary zastępczej, a także
zwolnienia od reszty kary może nastąpić również na wniosek sądowego kuratora
zawodowego.

§ 2. Wniosku skazanego lub jego obrońcy o zwolnienie
od reszty kary ograniczenia wolności złożonego przed upływem 3 miesięcy od
wydania poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie nie rozpoznaje się aż do
upływu tego okresu.

§ 3. Zwalniając skazanego od reszty kary ograniczenia
wolności, sąd zawiadamia o tym zakład pracy, placówkę, instytucję lub
organizację, w której skazany odbywał karę.

Rozdział X

Kara pozbawienia wolności

Oddział 1

Cele wykonywania kary

Art. 67.§ 1. Wykonywanie kary pozbawienia wolności ma na celu wzbudzanie
w skazanym woli współdziałania w kształtowaniu jego społecznie pożądanych
postaw, w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby przestrzegania
porządku prawnego i tym samym powstrzymania się od powrotu do przestępstwa.

§ 2. Dla osiągnięcia celu określonego w § 1 prowadzi
się zindywidualizowane oddziaływanie na skazanych w ramach określonych w
ustawie systemów wykonywania kary, w różnych rodzajach i typach zakładów
karnych.

§ 3. W oddziaływaniu na skazanych, przy poszanowaniu
ich praw i wymaganiu wypełniania przez nich obowiązków, uwzględnia się przede
wszystkim pracę, zwłaszcza sprzyjającą zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji
zawodowych, nauczanie, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe, podtrzymywanie
kontaktów z rodziną i światem zewnętrznym oraz środki terapeutyczne.

Oddział 2

Zakłady karne

Art. 68.Zakłady karne podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.

Art. 69. Karę pozbawienia wolności wykonuje się, z zastrzeżeniem art.
87 § 4, w następujących rodzajach zakładów karnych:

1) zakładach karnych dla młodocianych,

2) zakładach karnych dla odbywających karę po raz pierwszy,

3) zakładach karnych dla recydywistów penitencjarnych,

4) zakładach karnych dla odbywających karę aresztu
wojskowego.

Art. 70. § 1. Zakłady karne wymienione w art. 69 mogą być organizowane
jako:

1) zakłady karne typu zamkniętego,

2) zakłady karne typu półotwartego,

3) zakłady karne typu otwartego.

§ 2. Zakłady karne, o których mowa w § 1, różnią się
w szczególności stopniem zabezpieczenia, izolacji skazanych oraz wynikającymi z
tego ich obowiązkami i uprawnieniami w zakresie poruszania się w zakładzie i
poza jego obrębem.

Art. 71. Minister Sprawiedliwości może, w drodze rozporządzenia,
tworzyć, zgodnie z ustalonymi w niniejszym kodeksie celami wykonywania kary
pozbawienia wolności i z ustalonymi zasadami klasyfikacji skazanych, zakłady
karne inne niż wymienione w art. 69 lub ustalić inny niż określony w art. 81
system wykonywania kary, uwzględniając w szczególności potrzeby w zakresie
sprawdzania nowych środków i metod oddziaływania na skazanych.

Art. 72. § 1. Zakładem karnym kieruje dyrektor, a wyodrębnionym
oddziałem może kierować podlegający dyrektorowi kierownik.

§ 2. Funkcjonariusze i pracownicy zakładu karnego, w
którym skazany przebywa, a także osoby kierujące jego pracą lub innymi
zajęciami są, w zakresie wykonywanych przez nich czynności służbowych,
przełożonymi skazanego.

§ 3. Zakłady karne mogą być tworzone jako samodzielne
zakłady lub jako wyodrębnione oddziały zakładów karnych i aresztów śledczych.
Kilka zakładów może posiadać wspólną administrację bądź wydzielone służby.

§ 4. Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia,
tworzy i znosi zakłady karne, mając na względzie istniejące potrzeby w tym
zakresie.

§ 4a. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, w drodze
zarządzenia, określa przeznaczenie zakładów karnych, uwzględniając w
szczególności potrzebę zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc
zakwaterowania dla wszystkich grup skazanych.

§ 5. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z
Ministrem Obrony Narodowej, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi zakłady karne
dla odbywających karę aresztu wojskowego, mając na względzie istniejące
potrzeby w tym zakresie oraz konieczność zapewnienia warunków szkolenia
wojskowego osób w nich przebywających.

Art. 73. § 1. W zakładzie karnym utrzymuje się dyscyplinę i porządek w
celu zapewnienia bezpieczeństwa i realizacji zadań kary pozbawienia wolności, w
tym ochrony społeczeństwa przed przestępczością.

§ 2. Dyrektor ustala porządek wewnętrzny zakładu
karnego.

Art. 74. § 1. Zmianę określonego w wyroku rodzaju i typu zakładu
karnego, a także orzeczonego systemu terapeutycznego wykonywania kary może
orzec tylko sąd penitencjarny, z zastrzeżeniem, że w wypadku ucieczki skazanego
z zakładu karnego typu półotwartego albo otwartego lub niezgłoszenia się do
takiego zakładu po jego opuszczeniu na podstawie stosownego zezwolenia, decyzję
o skierowaniu skazanego do danego rodzaju i typu zakładu karnego podejmuje komisja
penitencjarna.

§ 2. Jeżeli po wydaniu postanowienia przez sąd
penitencjarny zajdą nowe okoliczności uzasadniające zmianę typu zakładu karnego
i systemu terapeutycznego, decyzję w tym przedmiocie może podjąć komisja
penitencjarna.

Art. 75. § 1. W zakładach karnych działają komisje penitencjarne.

§ 2. W skład komisji penitencjarnej dyrektor zakładu
karnego powołuje funkcjonariuszy i pracowników tego zakładu. Do udziału w
pracach komisji, z głosem doradczym, dyrektor może zapraszać także inne osoby
godne zaufania, zwłaszcza przedstawicieli stowarzyszeń, fundacji, organizacji i
instytucji, o których mowa w art. 38 § 1, oraz kościołów i innych związków
wyznaniowych.

Art. 76. § 1. Do zakresu działania komisji penitencjarnej należy:

1) kierowanie skazanego do właściwego zakładu karnego,
jeżeli nie określił tego sąd w wyroku,

2) kierowanie skazanego do określonego systemu odbywania
kary, jeżeli nie określił tego sąd w wyroku,

3) ustalanie indywidualnych programów oddziaływań na
skazanego i dokonywanie ocen ich wykonywania,

4) dokonywanie ocen okresowych postępów skazanego w
resocjalizacji,

5) kwalifikowanie skazanych do nauczania w szkołach i na
kursach,

6) kwalifikowanie skazanych, o których mowa w art. 84 §
2, do zakładów karnych dla młodocianych oraz skazanych, o których mowa w art.
96 § 3, do odbywania kary w oddziałach terapeutycznych,

7) kwalifikowanie skazanego, o którym mowa w art. 88 § 4,
jako wymagającego osadzenia w zakładzie karnym typu zamkniętego w warunkach
zapewniających ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo zakładu, oraz
wymienionego w art. 88 § 3, jako wymagającego osadzenia w tym zakładzie w
wyznaczonym oddziale lub celi oraz dokonywanie, co najmniej raz na 3 miesiące,
weryfikacji tych decyzji,

8) weryfikowanie indywidualnych programów oddziaływania
albo indywidualnych programów terapeutycznych, a także kierowanie i wycofywanie
skazanych z oddziałów terapeutycznych,

9) wyrażanie opinii w sprawach przyznania skazanemu
przepustki, o której mowa w art. 91 pkt 7 lub art. 92 pkt 9, oraz nagrody, o
której mowa w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, wówczas gdy są one udzielane:

a) po raz pierwszy,

b) po przerwie trwającej dłużej niż 6 miesięcy,

c) po powstaniu istotnych zmian w sytuacji prawnej lub
rodzinnej skazanego,

10) wyrażanie opinii w sprawach:

a) przyznania nagrody, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 7
lub 8, skazanemu skierowanemu do odbywania kary w zakładzie karnym typu zamkniętego,

b) projektu porządku wewnętrznego zakładu karnego oraz
zmiany tego porządku,

c) innych przekazanych jej przez dyrektora,

11) podejmowanie decyzji w sprawie korzystania przez
skazanego z uprawnień określonych w art. 107 oraz zwolnienia z wykonywania
pracy, na podstawie art. 121 § 7,

12) wykonywanie innych zadań przewidzianych w ustawie i w
przepisach wydanych na jej podstawie.

§ 2. Jeżeli decyzja komisji penitencjarnej w
przedmiocie klasyfikacji jest sprzeczna z prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka
sąd penitencjarny; art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.

§ 3. W wypadku określonym w § 2 decyzję komisji
penitencjarnej może także uchylić dyrektor okręgowy Służby Więziennej albo
Dyrektor Generalny Służby Więziennej.

Art. 77. § 1. W zakładzie karnym dyrektor może powoływać także inne
organy kolegialne, w skład których mogą wchodzić również osoby spoza zakładu.

§ 2. Organy kolegialne mogą podejmować zadania
związane z oddziaływaniem na skazanych, zwłaszcza z organizacją ich
zatrudnienia i przygotowywaniem do zwolnienia oraz ze współpracą z
instytucjami, organizacjami, stowarzyszeniami i fundacjami świadczącymi pomoc
skazanym i ich rodzinom.

Art. 78. § 1. Karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym wykonują
funkcjonariusze Służby Więziennej oraz pracownicy tego zakładu.

§ 2. Dyrektor Generalny lub dyrektor okręgowy Służby
Więziennej mogą wydawać dyrektorom zakładów karnych polecenia niezbędne dla
prawidłowego i praworządnego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz
realizowania kierunków pracy resocjalizacyjnej, a także uchylać wydane przez
nich decyzje sprzeczne z prawem.

Oddział 3

Wykonywanie kary i jej indywidualizacja

Art. 79.§ 1. Skazanego na karę pozbawienia wolności lub zastępczą karę
pozbawienia wolności sąd wzywa do stawienia się w zakładzie karnym w
wyznaczonym terminie wraz z dokumentem stwierdzającym tożsamość. W
uzasadnionych wypadkach sąd może polecić doprowadzenie skazanego do zakładu
karnego bez wezwania.

§ 2. Jeżeli skazany, mimo wezwania, nie stawił się w
zakładzie karnym, sąd poleca go doprowadzić. Kosztami doprowadzenia sąd obciąża
skazanego.

§ 3. Jeżeli skazanym jest żołnierz, a sąd zarządza
doprowadzenie go do zakładu karnego, obowiązek doprowadzenia spoczywa na
właściwych organach wojskowych.

Art. 79a. § 1. Przy przyjęciu do zakładu karnego skazany okazuje
dokument stwierdzający tożsamość, podaje dane osobowe, informuje o zmianie
danych osobowych, o miejscu zameldowania lub przebywania bez zameldowania, o
uprzedniej karalności, o stanie zdrowia, a także o ciążących na nim
zobowiązaniach alimentacyjnych. Skazany może być także poddany czynnościom
mającym na celu jego identyfikację, a w szczególności: sfotografowaniu,
oględzinom zewnętrznym ciała, pobraniu odcisków oraz okazaniu innym osobom.

§ 2. Skazany przekazuje do depozytu dokumenty,
pieniądze, przedmioty wartościowe i inne przedmioty, których nie może posiadać
w celi.

Art. 79b. § 1. Skazanego przyjętego do zakładu karnego umieszcza się w
celi przejściowej, na okres niezbędny, nie dłużej jednak niż na 14 dni, dla
poddania go wstępnym badaniom lekarskim, zabiegom sanitarnym i wstępnym
badaniom osobopoznawczym oraz zapoznania z podstawowymi aktami prawnymi
dotyczącymi wykonywania kary pozbawienia wolności i porządkiem wewnętrznym
zakładu karnego.

§ 2. Umieszczenia w celi przejściowej nie stosuje się
do skazanego przetransportowanego z innego zakładu karnego albo aresztu
śledczego, jeżeli był już poddany badaniom i zabiegom, o których mowa w § 1.

§ 3. Skazanego informuje się o obliczonym okresie
wykonywania kary. Przyjęcie informacji do wiadomości skazany potwierdza
podpisem.

Art. 80. § 1. Jeżeli tę samą osobę skazano na kilka nie podlegających
łączeniu kar skutkujących pozbawienie wolności, wykonuje się je w takiej
kolejności, w jakiej uprawomocniły się orzeczenia, którymi wymierzono te kary.

§ 1a. Orzeczenia prawomocne wykonuje się przed
orzeczeniami nieprawomocnymi. Kary porządkowe i środki przymusu wykonuje się w
pierwszej kolejności.

§ 2. Sędzia penitencjarny może zarządzić wykonanie
kar i środków w innej kolejności niż określona w § 1, jeżeli względy
penitencjarne za tym przemawiają.

§ 3. W wypadku skierowania do wykonania orzeczenia o
zastosowaniu środka zabezpieczającego wobec skazanego, który odbywa karę
wymierzoną innym orzeczeniem, o kolejności wykonania kary i środka
zabezpieczającego rozstrzyga sędzia penitencjarny.

§ 4. Pierwszy dzień kary kończy się dnia następnego
od jej rozpoczęcia.

§ 5. Jeżeli wobec tej samej osoby wykonuje się kilka
kar skutkujących pozbawienie wolności, dzień zakończenia wykonania poprzedniej
kary jest dniem rozpoczęcia wykonywania kolejnej.

Art. 81. Karę pozbawienia wolności wykonuje się w systemie:

1) programowanego oddziaływania,

2) terapeutycznym,

3) zwykłym.

Art. 82. § 1. W celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu
postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych
zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego, wyboru
właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu zakładu karnego oraz
rozmieszczenia skazanych wewnątrz zakładu karnego - dokonuje się ich
klasyfikacji.

§ 2. Klasyfikacji skazanych dokonuje się mając na
względzie w szczególności:

1) płeć,

2) wiek,

3) uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności,

4) umyślność lub nieumyślność czynu,

5) czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności,

6) stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopień
uzależnienia od alkoholu, środków odurzających lub psychotropowych,

7) stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego,

8) rodzaj popełnionego przestępstwa.

§ 3. Podstawą klasyfikacji są w szczególności badania
osobopoznawcze.

Art. 83. § 1. Skazanego poddaje się w miarę potrzeby, za jego zgodą,
badaniom psychologicznym, a także psychiatrycznym. Sędzia penitencjarny może
zarządzić przeprowadzenie badań bez zgody skazanego.

§ 2. Badania, o których mowa w § 1, przeprowadza się
przede wszystkim w odpowiednich ośrodkach diagnostycznych.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, powołuje ośrodki
diagnostyczne, o których mowa w § 2, oraz określi zasady organizacji i warunki
przeprowadzania badań w tych ośrodkach. Rozporządzenie uwzględni potrzebę:

1) wyjaśnienia psychologicznych i socjologicznych
procesów zachowania skazanego,

2) zdiagnozowania ewentualnych zaburzeń psychicznych
skazanego,

3) określenia ewentualnego postępowania leczniczego i
rehabilitacyjnego

- w celu podjęcia właściwej
decyzji klasyfikacyjnej i określenia warunków indywidualnego oddziaływania na
skazanego.

Art. 84. § 1. W zakładzie karnym dla młodocianych odbywają karę
skazani, którzy nie ukończyli 21 roku życia; w uzasadnionych wypadkach skazany
może odbywać karę w tym zakładzie po ukończeniu 21 roku życia.

§ 2. Jeżeli jest to uzasadnione potrzebami
oddziaływania, dorosły skazany po raz pierwszy, wyróżniający się dobrą postawą,
może, za swoją zgodą, odbywać karę w zakładzie karnym dla młodocianych;
korzysta on wtedy z takich uprawnień jak młodociany.

§ 3. Młodocianego, któremu pozostało co najmniej 6
miesięcy do nabycia prawa do ubiegania się o warunkowe zwolnienie lub
sprawiającego trudności wychowawcze, poddaje się badaniom psychologicznym;
przepisy art. 83 stosuje się odpowiednio.

Art. 85. W zakładzie karnym dla odbywających karę po raz pierwszy
osadza się również skazanych odbywających zastępczą karę pozbawienia wolności
orzeczoną w tej samej sprawie oraz skazanych na karę pozbawienia wolności nie
wymienionych w art. 86.

Art. 86. W zakładzie karnym dla recydywistów penitencjarnych odbywają
karę dorośli skazani za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności lub
zastępczą karę pozbawienia wolności oraz ukarani za wykroczenia umyślne
zasadniczą lub zastępczą karą aresztu, którzy uprzednio już odbywali takie kary
lub karę aresztu wojskowego za umyślne przestępstwa lub wykroczenia, chyba że
szczególne względy resocjalizacyjne przemawiają za skierowaniem ich do zakładu
karnego dla odbywających karę po raz pierwszy.

Art. 87. § 1. Kobiety odbywają karę pozbawienia wolności odrębnie od
mężczyzn.

§ 2. Skazana kobieta odbywa karę w zakładzie karnym
typu półotwartego, chyba że stopień demoralizacji lub względy bezpieczeństwa
przemawiają za odbywaniem kary w zakładzie karnym innego typu.

§ 3. Kobiecie ciężarnej lub karmiącej zapewnia się
opiekę specjalistyczną.

§ 4. W celu umożliwienia matce pozbawionej wolności
sprawowania stałej i bezpośredniej opieki nad dzieckiem organizuje się przy
wskazanych zakładach karnych domy dla matki i dziecka, w których dziecko może
przebywać na życzenie matki do ukończenia trzeciego roku życia, chyba że
względy wychowawcze lub zdrowotne, potwierdzone opinią lekarza albo psychologa,
przemawiają za oddzieleniem dziecka od matki albo za przedłużeniem lub
skróceniem tego okresu. Decyzje w tym zakresie wymagają zgody sądu
opiekuńczego. Do matek pozbawionych wolności sprawujących stałą i bezpośrednią
opiekę nad dzieckiem przepisu art. 69 nie stosuje się.

§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze
rozporządzenia, tryb przyjmowania dzieci matek pozbawionych wolności do domów
dla matki i dziecka przy wskazanych zakładach karnych oraz szczegółowe zasady
organizowania i działania tych placówek, uwzględniając sytuacje, o których mowa
w § 3-4, a także potrzeby w zakresie zabezpieczenia prawidłowego rozwoju
dziecka.

Art. 87a. § 1. Wykonując karę wobec skazanych sprawujących stałą pieczę
nad dzieckiem do lat 15, uwzględnia się w szczególności potrzebę inicjowania,
podtrzymywania i zacieśniania ich więzi uczuciowej z dziećmi, wywiązywania się
z obowiązków alimentacyjnych oraz świadczenia pomocy materialnej dzieciom, a
także współdziałania z placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, w których te dzieci
przebywają.

§ 2. Skazani sprawujący stałą pieczę nad dziećmi,
które przebywają w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, powinni być w miarę
możliwości osadzani w odpowiednich zakładach karnych, położonych najbliżej
miejsca pobytu dzieci.

Art. 88. § 1. Skazanego odbywającego karę w systemie programowanego
oddziaływania osadza się w zakładzie karnym typu półotwartego, chyba że
szczególne okoliczności uzasadniają osadzenie go w zakładzie karnym typu
zamkniętego.

§ 2. Skazanego za przestępstwo nieumyślne lub
odbywającego zastępczą karę pozbawienia wolności albo karę aresztu osadza się w
zakładzie karnym typu półotwartego, chyba że szczególne okoliczności
przemawiają za osadzeniem go w zakładzie karnym innego typu.

§ 3. Skazanego stwarzającego poważne zagrożenie
społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu osadza się w
zakładzie karnym typu zamkniętego w warunkach zapewniających wzmożoną ochronę
społeczeństwa i bezpieczeństwo zakładu.

§ 4. W zakładzie karnym, o którym mowa w § 3, osadza
się również skazanego za przestępstwo popełnione w zorganizowanej grupie albo
związku mającym na celu popełnianie przestępstw, chyba że szczególne
okoliczności przemawiają przeciwko takiemu osadzeniu.

§ 5. Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia
wolności albo na karę 25 lat pozbawienia wolności osadza się w zakładzie karnym
typu zamkniętego.

§ 6. W zakładzie karnym typu zamkniętego można także
osadzić, ze względu na zagrożenie społeczne albo zagrożenie dla bezpieczeństwa
zakładu:

1) skazanego za przestępstwo nieumyślne, odbywającego
zastępczą karę pozbawienia wolności, osobę odbywającą karę aresztu oraz skazane
kobiety, a także innych skazanych, których właściwości i warunki osobiste,
sposób życia przed popełnieniem przestępstwa, zachowanie po dokonaniu
przestępstwa, negatywna ocena postawy i zachowania w areszcie śledczym, względy
bezpieczeństwa zakładu albo inne szczególne okoliczności wskazują, że należy
wobec nich wykonywać karę w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia,

2) skazanego, który podczas pobytu w areszcie śledczym
lub zakładzie karnym naruszył w poważnym stopniu dyscyplinę i porządek,

3) skazanego przebywającego dotychczas w zakładzie karnym
typu otwartego lub półotwartego, jeżeli negatywna ocena jego postawy i
zachowania, a także względy bezpieczeństwa zakładu wskazują, że należy wobec
niego wykonywać karę w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia,

4) skazanego, który popełnił przestępstwo o znacznym
stopniu społecznej szkodliwości, jeżeli jego postawa i zachowanie przemawiają
za przebywaniem w zakładzie karnym typu zamkniętego.

Art. 88a. § 1. Skazanego, o którym mowa w art. 88 § 3, osadza się w
wyznaczonym oddziale lub celi zakładu karnego typu zamkniętego, zawiadamiając o
tym sędziego penitencjarnego.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się do skazanego, którego
właściwości, warunki osobiste, motywacje, sposób zachowania się przy
popełnieniu przestępstwa, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa,
sposób zachowania się w trakcie pobytu w zakładzie karnym lub stopień
demoralizacji stwarzają poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie
dla bezpieczeństwa zakładu i który:

1) popełnił przestępstwo, w szczególności:

a) zamachu na:

-
niepodległość lub integralność Rzeczypospolitej Polskiej,

-
konstytucyjny ustrój państwa lub konstytucyjne organy Rzeczypospolitej
Polskiej,

- życie
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,

- jednostkę
Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

b) ze szczególnym okrucieństwem,

c) wzięcia lub przetrzymania zakładnika albo w związku z
wzięciem zakładnika,

d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego,

e) z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych albo
łatwo palnych,

2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolności
stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego w
ten sposób, że:

a) był organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego
wystąpienia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym,

b) dopuścił się czynnej napaści na funkcjonariusza
publicznego lub inną osobę zatrudnioną w zakładzie karnym lub areszcie
śledczym,

c) był sprawcą zgwałcenia albo znęcał się nad skazanym,
ukaranym lub tymczasowo aresztowanym,

d) uwolnił się lub usiłował uwolnić się z zakładu karnego
typu zamkniętego lub aresztu śledczego albo podczas konwojowania poza terenem
takiego zakładu lub aresztu.

Art. 88b. W zakładzie karnym typu zamkniętego skazani, o których mowa w
art. 88a § 2, odbywają karę w następujących warunkach:

1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia
wyznaczone do: pracy, nauki, przeprowadzania spacerów, widzeń, odprawiania
nabożeństw, spotkań religijnych i nauczania religii oraz zajęć
kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu wyposaża się w
odpowiednie zabezpieczenia techniczno-ochronne,

2) cele mieszkalne pozostają zamknięte całą dobę i są
częściej kontrolowane niż te, w których osadzeni są skazani, wobec których nie
podjęto decyzji, o której mowa w art. 76 § 1 pkt 7,

3) skazani mogą uczyć się, pracować, bezpośrednio
uczestniczyć w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz
korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu,
tylko w oddziale, w którym są osadzeni,

4) poruszanie się skazanych po terenie zakładu karnego
odbywa się pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezbędnych
potrzeb,

5) skazanych poddaje się kontroli osobistej przy
każdorazowym wyjściu i powrocie do cel,

6) spacer skazanych odbywa się w wyznaczonych miejscach
pod wzmocnionym dozorem,

7) sposób osobistego kontaktowania się przedstawicieli
podmiotów określonych w art. 38 § 1 ze skazanymi określa każdorazowo dyrektor
zakładu karnego,

8) widzenia skazanych odbywają się w wyznaczonych
miejscach pod wzmocnionym dozorem. Skazani nie mogą korzystać z widzeń w
obecności skazanych, wobec których nie podjęto decyzji, o której mowa w art. 76
§ 1 pkt 7,

9) widzenia mogą być udzielane w sposób uniemożliwiający
bezpośredni kontakt z osobami odwiedzającymi, jeżeli zachodzi poważne
zagrożenie bezpieczeństwa osób odwiedzających. Decyzje w tej sprawie podejmuje
dyrektor zakładu karnego. Nie dotyczy to osób, o których mowa w art. 8 § 3.
Jednak na żądanie tych osób widzeń udziela się w sposób uniemożliwiający
bezpośredni kontakt ze skazanymi. W czasie korzystania z widzeń skazani nie
mogą spożywać artykułów żywnościowych i napojów,

10) skazani nie mogą korzystać z własnej odzieży i obuwia.

Art. 89. § 1. Jeżeli postawa i zachowanie skazanego za tym przemawiają,
przenosi się go z zakładu karnego typu zamkniętego do zakładu typu półotwartego
lub otwartego.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio przy
przenoszeniu skazanego z zakładu typu półotwartego.

§ 3. Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia
wolności można przenieść do zakładu karnego typu półotwartego po odbyciu przez
niego co najmniej 15 lat, a do zakładu typu otwartego - po odbyciu przez niego
co najmniej 20 lat kary.

§ 3a. Przeniesienie, o którym mowa w § 1, skazanego z
zaburzeniami preferencji seksualnych za przestępstwo określone w art. 197–203
Kodeksu karnego, popełnione w związku z tymi zaburzeniami, wymaga zgody
sędziego penitencjarnego.

§ 4. Ujemna ocena postawy i zachowania skazanego, a
także względy bezpieczeństwa mogą powodować przeniesienie go do zakładu karnego
typu półotwartego lub zamkniętego.

Art. 90. W zakładzie karnym typu zamkniętego:

1) cele mieszkalne skazanych mogą być otwarte w porze
dziennej przez określony czas, jeżeli względy bezpieczeństwa nie stoją temu na
przeszkodzie,

2) skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu
karnego w pełnym systemie konwojowania,

3) zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe oraz nauczanie
organizuje się w obrębie zakładu karnego,

4) ruch skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się w
sposób zorganizowany i pod dozorem,

5) skazani mogą korzystać z własnej bielizny i obuwia, a
za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego - także z odzieży,

6) skazani mogą korzystać z dwóch widzeń w miesiącu, a za
zgodą dyrektora zakładu karnego wykorzystać je jednorazowo,

7) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji
zakładu karnego; rozmowy skazanych w trakcie widzeń podlegają kontroli
administracji zakładu karnego,

8) korespondencja skazanych podlega cenzurze
administracji zakładu karnego, z wyjątkiem korespondencji, o której mowa w art.
8 § 3, art. 102 pkt 11 i art. 103 § 1, która może podlegać jedynie nadzorowi,

9) rozmowy telefoniczne skazanych podlegają kontroli
administracji zakładu karnego.

Art. 91. W zakładzie karnym typu półotwartego:

1) cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte w porze
dziennej, natomiast w porze nocnej mogą być zamknięte,

2) skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu
karnego w systemie zmniejszonego konwojowania lub bez konwojenta, w tym również
na pojedynczych stanowiskach pracy,

3) skazanym można zezwalać na uczestniczenie w nauczaniu,
szkoleniu oraz w zajęciach terapeutycznych organizowanych poza terenem zakładu
karnego,

4) skazani mogą brać udział w organizowanych przez
administrację poza terenem zakładu karnego grupowych zajęciach
kulturalno-oświatowych lub sportowych,

5) skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w
czasie i miejscach ustalonych w porządku wewnętrznym,

6) skazani mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i
obuwia,

7) skazanym można udzielać przepustek z zakładu karnego,
nie częściej niż raz na dwa miesiące, łącznie na okres nie przekraczający 14
dni w roku,

8) skazani mogą korzystać z trzech widzeń w miesiącu,
które za zgodą dyrektora zakładu karnego mogą być połączone,

9) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji
zakładu karnego; rozmowy skazanych w trakcie widzeń mogą podlegać kontroli
administracji zakładu karnego,

10) korespondencja skazanych może podlegać cenzurze
administracji zakładu karnego,

11) rozmowy telefoniczne skazanych mogą podlegać kontroli
administracji zakładu karnego.

Art. 91a. W zakładach karnych dla młodocianych typu zamkniętego i
półotwartego skazani mają ponadto prawo do dodatkowego widzenia w miesiącu.

Art. 92. W zakładzie karnym typu otwartego:

1) cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte przez całą
dobę,

2) skazanych zatrudnia się przede wszystkim poza terenem
zakładu karnego, bez konwojenta, na pojedynczych stanowiskach pracy,

3) skazanym można zezwalać na uczestniczenie w nauczaniu,
szkoleniu oraz zajęciach terapeutycznych organizowanych poza terenem zakładu
karnego,

4) skazani mogą brać udział w organizowanych przez
administrację, poza terenem zakładu karnego, grupowych zajęciach
kulturalno-oświatowych lub sportowych,

5) skazanym można zezwalać na udział w zajęciach i
imprezach kulturalno-oświatowych lub sportowych organizowanych poza terenem
zakładu karnego,

6) skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w
czasie i miejscach ustalonych w porządku wewnętrznym,

7) skazani mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i
obuwia,

8) skazani mogą otrzymywać z depozytu zakładu karnego
pieniądze pozostające do ich dyspozycji,

9) skazanym można udzielać przepustek z zakładu karnego,
nie częściej niż raz w miesiącu, łącznie na okres nie przekraczający 28 dni w
roku,

10) skazany może korzystać z nieograniczonej liczby
widzeń,

11) widzenia skazanych mogą podlegać nadzorowi
administracji zakładu karnego. Rozmowy skazanych w trakcie widzeń nie podlegają
kontroli administracji zakładu karnego,

12) skazanym, w miarę możliwości, stwarza się warunki do
przygotowywania dodatkowych posiłków we własnym zakresie,

13) korespondencja skazanych nie podlega cenzurze
administracji zakładu karnego,

14) rozmowy telefoniczne skazanych nie podlegają kontroli
administracji zakładu karnego.

Art. 93. Do przepustek określonych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9
stosuje się odpowiednio przepisy art. 139 § 1, 2, 5, 7 i 8 oraz art. 140.

Art. 94. Skazany na karę aresztu wojskowego odbywa karę w zakładzie
karnym typu otwartego, chyba że szczególne względy przemawiają za potrzebą
osadzenia skazanego w zakładzie karnym innego typu.

Art. 95. § 1. W systemie programowanego oddziaływania odbywają karę
skazani młodociani, a także skazani dorośli, którzy po przedstawieniu im
projektu programu oddziaływania wyrażają zgodę na współudział w jego
opracowaniu i wykonaniu.

§ 2. W programach oddziaływania ustala się zwłaszcza:
rodzaje zatrudnienia i nauczania skazanych, ich kontakty przede wszystkim z
rodziną i innymi osobami bliskimi, wykorzystywanie czasu wolnego, możliwości
wywiązywania się z ciążących na nich obowiązków oraz inne przedsięwzięcia
niezbędne dla przygotowania skazanych do powrotu do społeczeństwa.

§ 3. Wykonywanie programów oddziaływania podlega
okresowym ocenom; programy te mogą ulegać zmianom.

§ 4. Jeżeli zachodzą warunki określone w art. 96,
skazanego przenosi się do odbywania kary w systemie terapeutycznym. Skazanego
dorosłego przenosi się do odbywania kary w systemie zwykłym, jeżeli nie
przestrzega on wymagań ustalonych w programie oddziaływania.

Art. 96. § 1. W systemie terapeutycznym odbywają karę skazani z
niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi, w tym skazani za przestępstwo
określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku z zaburzeniami
preferencji seksualnych, upośledzeni umysłowo, a także uzależnieni od alkoholu
albo innych środków odurzających lub psychotropowych oraz skazani
niepełnosprawni fizycznie – wymagający oddziaływania specjalistycznego,
zwłaszcza opieki psychologicznej, lekarskiej lub rehabilitacyjnej.

§ 2. W systemie terapeutycznym odbywają karę również
skazani, o których mowa w art. 95 § 1 Kodeksu karnego.

§ 3. Jeżeli przemawiają za tym względy lecznicze i
wychowawcze, w oddziale terapeutycznym mogą odbywać karę także inni skazani, za
ich zgodą.

§ 4. Karę pozbawienia wolności w systemie
terapeutycznym wykonuje się przede wszystkim w oddziale terapeutycznym o
określonej specjalizacji.

Art. 97. § 1. Wykonując karę w systemie terapeutycznym, uwzględnia się
w postępowaniu ze skazanymi w szczególności potrzebę zapobiegania pogłębianiu
się patologicznych cech osobowości, przywracania równowagi psychicznej oraz
kształtowania zdolności współżycia społecznego i przygotowania do samodzielnego
życia.

§ 2. Wykonywanie kary dostosowuje się do potrzeb w
zakresie leczenia, zatrudnienia, nauczania i wymagań higienicznosanitarnych.
Jeżeli względy zdrowotne tego wymagają, organizuje się zatrudnienie w warunkach
pracy chronionej.

§ 3. Skazanych, którzy nie wymagają już oddziaływania
specjalistycznego, o którym mowa w art. 96, przenosi się do odpowiedniego
systemu wykonywania kary.

Art. 98. W systemie zwykłym skazany może korzystać z dostępnego w
zakładzie karnym zatrudnienia, nauczania oraz zajęć kulturalno-oświatowych i
sportowych.

Art. 99. § 1. Zastępczą karę pozbawienia wolności wykonuje się w
systemie zwykłym, w miarę możliwości w oddzieleniu od innych skazanych, chyba
że szczególne względy przemawiają za skierowaniem skazanego do innego systemu.

§ 2. Ukarani karą aresztu orzeczoną za wykroczenie
lub karami porządkowymi oraz osoby, wobec których zastosowano środki przymusu
skutkujące pozbawienie wolności, odbywają je oddzielnie od skazanych, w
systemie zwykłym, chyba że szczególne względy przemawiają za skierowaniem do
innego systemu.

§ 3. Jeżeli wobec skazanego wykonywana jest kolejno
kara pozbawienia wolności, a następnie kara orzeczona za wykroczenie albo kara
porządkowa lub środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności, to w czasie
wykonywania tej kary lub środka skazany pozostaje w takim systemie wykonywania kary,
do jakiego został skierowany w czasie odbywania kary pozbawienia wolności.

Art. 100. Skazany odbywa karę we właściwym zakładzie karnym, położonym,
w miarę możliwości, najbliżej jego miejsca zamieszkania. Przeniesienie
skazanego do innego zakładu może nastąpić tylko z uzasadnionych powodów.

Oddział 4

Prawa i obowiązki skazanego

Art. 101.Skazanego po osadzeniu w zakładzie karnym należy bezzwłocznie
poinformować o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach, a
zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się z przepisami niniejszego kodeksu i
regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności,
oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim i zabiegom sanitarnym.

Art. 102. Skazany ma prawo w szczególności do:

1) odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia
wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych
i odpowiednich warunków higieny,

2) utrzymywania więzi z rodziną i innymi osobami
bliskimi,

3) korzystania z wolności religijnej,

4) otrzymywania związanego z zatrudnieniem wynagrodzenia
oraz do ubezpieczenia społecznego w zakresie przewidzianym w odrębnych
przepisach, a także pomocy w uzyskiwaniu świadczeń inwalidzkich,

5) kształcenia i samokształcenia oraz wykonywania
twórczości własnej, a za zgodą dyrektora zakładu karnego do wytwarzania i
zbywania wykonanych przedmiotów,

6) korzystania z urządzeń i zajęć kulturalno-oświatowych
i sportowych, radia, telewizji, książek i prasy,

7) komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem, właściwym
kuratorem sądowym oraz wybranym przez siebie przedstawicielem, o którym mowa w
art. 42,

8) komunikowania się z podmiotami, o których mowa w art.
38 § 1,

9) zapoznawania się z opiniami, sporządzonymi przez
administrację zakładu karnego, stanowiącymi podstawę podejmowanych wobec niego
decyzji,

10) składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu
do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób,
administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby
Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw
Obywatelskich,

11) prowadzenia korespondencji, bez jej cenzurowania, z
organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami państwowymi,
samorządowymi oraz z Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

Art. 103. § 1. Skazani, ich obrońcy i pełnomocnicy oraz właściwe
organizacje pozarządowe mają prawo kierować skargi do organów powołanych na
podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych
dotyczących ochrony praw człowieka. Korespondencja, w tych sprawach, osób
pozbawionych wolności powinna być bezzwłocznie przekazywana do adresata i nie
podlega cenzurze.

§ 2. Przepis art. 8 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 104. Korzystanie przez skazanego z przysługujących mu praw powinno
następować w sposób nie naruszający praw innych osób oraz nie zakłócający
ustalonego w zakładzie karnym porządku.

Art. 105. § 1. Skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede
wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi przez widzenia, korespondencję,
rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne, a w uzasadnionych wypadkach,
za zgodą dyrektora zakładu karnego, również przez inne środki łączności, oraz
ułatwiać utrzymywanie kontaktów z podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1.

§ 2. Skazany cudzoziemiec może prowadzić
korespondencję z właściwym urzędem konsularnym, a w razie braku takiego urzędu
- z właściwym przedstawicielstwem dyplomatycznym oraz korzystać z widzeń z
urzędnikiem konsularnym lub wykonującym funkcje konsularne pracownikiem
przedstawicielstwa dyplomatycznego.

§ 3. Zakres i sposób kontaktów, o których mowa w § 1
i 2, w szczególności nadzór nad widzeniami, cenzura korespondencji,
kontrolowanie rozmów w trakcie widzeń i telefonicznych, są uzależnione od
rodzaju i typu zakładu karnego, w którym skazany odbywa karę, a także od
wymogów indywidualnego oddziaływania, z wyjątkiem prawa do otrzymywania paczek.

§ 4. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje
dotyczące zatrzymania korespondencji w zakładach karnych typu zamkniętego i
półotwartego, a w zakładach karnych typu półotwartego także cenzurowania
korespondencji oraz kontrolowania rozmów w trakcie widzeń i telefonicznych, z
wyjątkiem wypadków określonych w art. 8 § 3, art. 102 pkt 11 i art. 103 § 1,
jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa zakładu lub porządku publicznego,
powiadamiając o tym sędziego penitencjarnego oraz skazanego. Dyrektor zakładu
karnego może zezwolić na przekazanie skazanemu ważnej wiadomości zawartej w zatrzymanej
korespondencji.

§ 5. Dołączonych do akt osobowych kopii
korespondencji przed jej ocenzurowaniem oraz korespondencji zatrzymanej nie
udostępnia się skazanemu.

§ 6. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje
dotyczące zatrzymania otrzymywanych i przesyłanych przez skazanych paczek lub
ich zniszczenia, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa zakładu lub
porządku publicznego, powiadamiając o tym sędziego penitencjarnego oraz
skazanego. Zniszczenie paczek odbywa się na podstawie odrębnych przepisów.

§ 7. Skazany otrzymuje pisemne potwierdzenie odbioru
w zakładzie karnym wysyłanej przez niego korespondencji urzędowej. Na kopercie
umieszcza się odcisk stempla z nazwą zakładu karnego oraz odnotowuje się datę
jej odbioru.

Art. 105a. § 1. Widzenie trwa 60 minut. W tym samym dniu skazanemu
udziela się tylko jednego widzenia, z zastrzeżeniem art. 90 pkt 6 i art. 91 pkt
8.

§ 2. W widzeniu mogą uczestniczyć nie więcej niż dwie
osoby pełnoletnie. Liczba osób niepełnoletnich nie podlega ograniczeniu. Osoby
do lat 15 mogą korzystać z widzeń tylko pod opieką osób pełnoletnich.

§ 3. Skazani, o których mowa w art. 87a, mają prawo
do dodatkowego widzenia z dziećmi.

§ 4. Widzenie z osobą niebędącą członkiem rodziny lub
inną osobą bliską skazany może otrzymać za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego.

§ 5. Widzenia odbywają się pod nadzorem
funkcjonariusza, w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt skazanego z osobą
odwiedzającą, przy oddzielnym stoliku.

§ 6. W czasie widzenia zezwala się na spożywanie
artykułów żywnościowych i napojów zakupionych przez odwiedzających na terenie
zakładu karnego.

§ 7. W razie naruszenia przez skazanego lub osobę go
odwiedzającą ustalonych zasad odbywania widzenia, może być ono przerwane lub
zakończone przed czasem.

§ 8. Szczegółowe warunki i zasady odbywania widzeń dyrektor
zakładu karnego podaje do wiadomości, w formie ogłoszenia, w miejscu dostępnym
dla odwiedzających.

§ 9. Ograniczenia wynikające z § 1, 2 i 5 nie mają
zastosowania do widzeń skazanego z osobami wymienionymi w art. 8 § 3 i art. 105
§ 2.

Art. 105b. § 1. Skazany ma prawo korzystać, na własny koszt, z
samoinkasującego aparatu telefonicznego.

§ 2. W uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu
karnego może zezwolić skazanemu na skorzystanie z innego, niż określony w § 1,
aparatu na koszt abonenta lub skazanego, a jeżeli skazany nie posiada środków
pieniężnych, na koszt zakładu karnego.

§ 3. W wypadkach zagrożenia porządku publicznego lub
zagrożenia dla bezpieczeństwa zakładu dyrektor zakładu karnego może na czas
określony pozbawić skazanego uprawnienia, o którym mowa w § 1.

Art. 106. § 1. Skazany ma prawo do wykonywania praktyk religijnych i
korzystania z posług religijnych oraz bezpośredniego uczestniczenia w
nabożeństwach odprawianych w zakładzie karnym w dni świąteczne i słuchania
nabożeństw transmitowanych przez środki masowego przekazu, a także do
posiadania niezbędnych w tym celu książek, pism i przedmiotów.

§ 2. Skazany ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym
w zakładzie karnym nauczaniu religii, brania udziału w działalności
charytatywnej i społecznej kościoła lub innego związku wyznaniowego, a także do
spotkań indywidualnych z duchownym kościoła lub innego związku wyznaniowego, do
którego należy; duchowni ci mogą odwiedzać skazanych w pomieszczeniach, w
których przebywają.

§ 3. Korzystanie z wolności religijnej nie może
naruszać zasad tolerancji ani zakłócać ustalonego porządku w zakładzie karnym.

§ 4. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii
odpowiednich władz duchownych kościołów i innych związków wyznaniowych,
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady wykonywania praktyk
religijnych i korzystania z posług religijnych w zakładach karnych i aresztach
śledczych, mając na względzie potrzebę zapewnienia warunków dla indywidualnego
i zbiorowego uczestnictwa osób osadzonych w tych zakładach i aresztach w
nabożeństwach i spotkaniach.

Art. 107. § 1. Skazani za przestępstwo popełnione z motywacji
politycznej, religijnej lub przekonań ideowych odbywają karę w oddzieleniu od
skazanych za inne przestępstwa; mają prawo do korzystania z własnej odzieży,
bielizny i obuwia oraz nie podlegają obowiązkowi pracy.

§ 2. Z uprawnień, o których mowa w § 1, nie
korzystają skazani za przestępstwa popełnione z użyciem przemocy.

Art. 108. § 1. Administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania
odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego w
czasie odbywania kary.

§ 2. Skazany jest obowiązany poinformować
niezwłocznie przełożonego o zagrożeniach dla jego bezpieczeństwa osobistego
oraz unikać tych zagrożeń.

Art. 109. § 1. Skazany otrzymuje trzy razy dziennie posiłki, o
odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden posiłek gorący, z
uwzględnieniem zatrudnienia i wieku skazanego, a w miarę możliwości także
wymogów religijnych i kulturowych oraz napój do zaspokajania pragnienia. Skazany,
którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wyżywienie według wskazań lekarza.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określa, w drodze
rozporządzenia, wartość dziennej normy wyżywienia oraz rodzaje diet wydawanych
osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych, uwzględniając w
szczególności wiek, rodzaj wykonywanej pracy, stan zdrowia oraz wpływ warunków
izolacji więziennej na zasady żywienia.

Art. 110. § 1. Skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub
jednoosobowej.

§ 2. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na
skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m2. Cele wyposaża się w odpowiedni
sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania,
odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory
roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także
oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy.

§ 3. Urządzenia sanitarne w zakładzie karnym typu
półotwartego i otwartego mogą być usytuowane poza celami mieszkalnymi.

§ 4. Przy umieszczaniu skazanego w celi mieszkalnej
bierze się pod uwagę w szczególności:

1) decyzję klasyfikacyjną,

2) konieczność oddzielenia skazanego od tymczasowo
aresztowanego,

3) potrzebę zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa w
zakładzie karnym,

4) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne,

5) potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród
skazanych,

6) konieczność zapobiegania samoagresji i popełnianiu
przestępstw w trakcie odbywania kary.

Art. 110a. § 1. Skazany ma prawo posiadać w celi dokumenty związane z
postępowaniem, którego jest uczestnikiem, artykuły żywnościowe i wyroby
tytoniowe, środki higieny osobistej, przedmioty osobistego użytku, zegarek,
listy oraz fotografie członków rodziny i innych osób bliskich, przedmioty kultu
religijnego, materiały piśmienne, notatki osobiste, książki, prasę i gry
świetlicowe.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego może zezwolić skazanemu
na posiadanie w celi sprzętu audiowizualnego, komputerowego oraz innych
przedmiotów, w tym także podnoszących estetykę pomieszczenia lub będących
wyrazem kulturalnych zainteresowań skazanego, jeżeli posiadanie tych
przedmiotów nie narusza zasad porządku i bezpieczeństwa obowiązujących w
zakładzie karnym.

§ 3. Skazany nie może posiadać w celi albo
przekazywać do depozytu w trakcie pobytu w zakładzie karnym przedmiotów,
których wymiary lub ilość naruszają obowiązujący porządek albo utrudniają
konwojowanie. Przedmioty te przesyła się, na koszt skazanego, do wskazanej
przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W uzasadnionym wypadku
przedmioty te mogą być przesłane na koszt zakładu karnego.

§ 4. Skazany nie może posiadać, poza depozytem,
środków łączności oraz przedmiotów i dokumentów, które mogą stanowić zagrożenie
dla porządku lub bezpieczeństwa w zakładzie karnym.

Art. 111. § 1. Skazany otrzymuje do użytku, z zakładu karnego,
odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie, o ile nie korzysta z
własnych. Skazanemu zapewnia się warunki niezbędne do utrzymania higieny
osobistej, w szczególności otrzymuje on z zakładu karnego pościel oraz inne
środki do utrzymania higieny i czystości w celi.

§ 2. W czasie przeprowadzania czynności procesowych,
transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach skazany korzysta z
własnej odzieży, bielizny i obuwia, chyba że są one nieodpowiednie ze względu
na porę roku lub zniszczone albo jeżeli przemawiają przeciwko temu względy
bezpieczeństwa.

Art. 112. § 1. Skazany korzysta z niezbędnego dla zdrowia wypoczynku, w
szczególności z prawa do co najmniej godzinnego spaceru i 8-godzinnego czasu
przeznaczonego na sen w ciągu doby. Skazana, o której mowa w art. 87 § 3 i 4,
ma prawo do korzystania z dłuższego spaceru.

§ 2. W razie naruszenia przez skazanego ustalonego
sposobu odbywania spaceru, spacer może być zakończony przed czasem.

Art. 113. § 1. Skazany przekazuje do depozytu środki pieniężne i
przedmioty wartościowe posiadane w zakładzie karnym. Środki pieniężne
pozostawione w depozycie nie podlegają oprocentowaniu.

§ 2. Do dyspozycji skazanego pozostają środki
pieniężne pozostałe po wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań objętych
egzekucją oraz po dokonaniu gromadzenia środków, o których mowa w art. 126 § 1.

§ 3. Środki pieniężne, o których mowa w § 2, skazany
może przekazać na wybrany rachunek bankowy, książeczkę oszczędnościową lub
pozostawić w depozycie.

§ 4. Na pisemny wniosek skazanego wydaje się mu z
depozytu przedmioty wartościowe niezajęte podczas postępowania egzekucyjnego
oraz jeżeli nie zakłóca to ustalonego w zakładzie karnym porządku i nie narusza
uprawnień innych osób.

§ 5. Na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt
przekazuje się środki pieniężne i przedmioty wartościowe pozostające do jego
dyspozycji na rzecz określonych osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych
wypadkach koszty przekazania może pokryć zakład karny.

§ 6. Wolne od egzekucji są:

1) zapomogi przyznane skazanemu przez dyrektora zakładu
karnego,

2) środki pieniężne, otrzymane przez skazanego w danym
miesiącu, w wysokości 10% jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia
pracowników.

§ 7. W wypadku zezwolenia na czasowe opuszczenie
przez skazanego zakładu karnego lub udzielenia mu przepustki, na jego pisemny
wniosek, dokonuje się wypłaty pozostających do jego dyspozycji środków
pieniężnych.

Art. 113a. § 1. Skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiącu
dokonywać zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz innych
artykułów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym, za środki pieniężne
pozostające do jego dyspozycji w depozycie. Skazana, o której mowa w art. 87 §
3 i 4, ma prawo do dokonywania dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych.

§ 2. Skazanemu umożliwia się dokonanie pierwszego
zakupu nie później niż trzeciego dnia roboczego po przyjęciu do zakładu
karnego.

§ 3. Skazany ma prawo otrzymać raz na kwartał paczkę
z żywnością o ciężarze nieprzekraczającym wraz z opakowaniem 5 kg. W
uzasadnionym wypadku skazany może otrzymać, za zgodą dyrektora zakładu karnego,
paczkę przekraczającą dopuszczalny ciężar.

§ 4. Skazany może, za zezwoleniem dyrektora zakładu
karnego, otrzymywać paczki z niezbędną mu odzieżą, bielizną, obuwiem i innymi
przedmiotami osobistego użytku oraz środkami higieny, a po pozytywnym
zaopiniowaniu przez lekarza - również z lekami; wydawanie leków odbywa się na
zasadach ustalonych przez lekarza.

§ 5. Paczki podlegają kontroli w obecności skazanego.
W paczkach nie mogą być dostarczane artykuły, których sprawdzenie jest
niemożliwe bez naruszenia w istotny sposób ich substancji, jak też artykuły w
opakowaniach utrudniających kontrolę ich zawartości, a także przedmioty, o
których mowa w art. 110a § 4.

§ 6. Artykuły żywnościowe, uznane przez lekarza lub
innego upoważnionego pracownika służby zdrowia zakładu karnego za nienadające
się do spożycia, podlegają zniszczeniu w obecności skazanego.

§ 7. Dyrektor zakładu karnego może, na wniosek lub po
zasięgnięciu opinii lekarza, zezwolić skazanemu, ze względu na stan jego
zdrowia, na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych i
otrzymywanie paczek o większym ciężarze.

Art. 114. Skazanemu, który nie ma możliwości zarobkowania oraz nie
posiada niezbędnych środków materialnych, dyrektor zakładu karnego może
przyznać miesięczną zapomogę w wysokości do 1/10 przeciętnego miesięcznego
wynagrodzenia pracowników.

Art. 115. § 1. Skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne,
leki i artykuły sanitarne.

§ 1a. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia
wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza i pielęgniarki podstawowej opieki
zdrowotnej, świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki
zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia 27
sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135).

§ 2. Protezy, przedmioty ortopedyczne i środki
pomocnicze zapewnia się skazanemu bezpłatnie, jeżeli ich brak mógłby pogorszyć
stan zdrowia lub uniemożliwić odbywanie kary pozbawienia wolności, a w innych
wypadkach odpłatnie.

§ 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób
zaopatrzenia osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych w
protezy, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze dostarczane tym osobom
bezpłatnie, a także warunki odpłatności w wypadkach, gdy nie są spełnione
przesłanki do uzyskania ich bezpłatnie, mając na względzie ochronę zdrowia osób
osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, ich możliwości zarobkowe
oraz prawidłowość wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar i środków
przymusu skutkujących pozbawienie wolności, a także normalne funkcjonowanie w
warunkach izolacji więziennej.

§ 4. Świadczenia zdrowotne udzielane są skazanemu
przede wszystkim przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych
wolności.

§ 5. Pozawięzienne zakłady opieki zdrowotnej
współdziałają ze służbą zdrowia w zakładach karnych w zapewnieniu skazanym
świadczeń zdrowotnych, gdy konieczne jest w szczególności:

1) natychmiastowe udzielenie świadczeń zdrowotnych ze
względu na zagrożenie życia lub zdrowia skazanego,

2) przeprowadzenie specjalistycznych badań, leczenia lub
rehabilitacji skazanego,

3) zapewnienie świadczeń zdrowotnych skazanemu, który
korzysta z przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego.

§ 6. W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor
zakładu karnego, po zasięgnięciu opinii lekarza zakładu karnego, może zezwolić
skazanemu, na jego koszt, na leczenie przez wybranego przez niego innego
lekarza, niż zakładu określonego w § 4, oraz na korzystanie z dodatkowych leków
i innych środków medycznych.

§ 7. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności
w zakładzie karnym typu zamkniętego świadczenia zdrowotne są udzielane w
obecności funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego; na wniosek funkcjonariusza
lub pracownika więziennego zakładu opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych
wolności, świadczenia zdrowotne mogą być udzielane skazanemu bez obecności
funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego.

§ 8. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności
w zakładzie karnym typu półotwartego świadczenia zdrowotne mogą być udzielane
na wniosek osoby wykonującej świadczenie w obecności funkcjonariusza
niewykonującego zawodu medycznego, jeżeli wymaga tego bezpieczeństwo tej osoby.

§ 9. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe warunki, zakres i tryb udzielania świadczeń zdrowotnych osobom
pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności,
mając na uwadze konieczność zapewnienia osobom pozbawionym wolności świadczeń
opieki zdrowotnej także przez pozawięzienne zakłady opieki zdrowotnej, jeżeli
ich udzielenie przez zakłady przeznaczone dla osób pozbawionych wolności nie
jest możliwe.

§ 10. Minister Sprawiedliwości oraz minister właściwy
do spraw zdrowia określą, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady, zakres i
tryb współdziałania zakładów opieki zdrowotnej ze służbą zdrowia w zakładach
karnych i aresztach śledczych w zapewnieniu świadczeń zdrowotnych osobom
pozbawionym wolności, gdy konieczne jest w szczególności natychmiastowe
udzielenie świadczenia zdrowotnego ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia
osoby pozbawionej wolności, przeprowadzenie specjalistycznego badania, leczenia
lub rehabilitacji osoby pozbawionej wolności, a także zapewnienie świadczenia
zdrowotnego osobie pozbawionej wolności korzystającej z przepustki lub
czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego lub aresztu śledczego.

Art. 115a. § 1. Osobie pozbawionej wolności, w razie choroby
uniemożliwiającej stawiennictwo w postępowaniu prowadzonym przez sąd lub organ
prowadzący postępowanie karne, na podstawie Kodeksu postępowania karnego, w
którym obecność osoby pozbawionej wolności była obowiązkowa lub gdy wnosiła ona
o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnioną do wzięcia w niej udziału lub
przez sąd, na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, zaświadczenie
usprawiedliwiające niestawiennictwo wystawia lekarz zakładu opieki zdrowotnej
dla osób pozbawionych wolności.

§ 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, tryb
wystawiania zaświadczenia potwierdzającego zdolność albo niezdolność
stawiennictwa osoby pozbawionej wolności w przypadku choroby na wezwanie lub
zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie karne oraz sposób
doręczania zaświadczenia sądowi lub organowi prowadzącemu postępowanie karne,
mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz
uwzględniając specyfikę opieki zdrowotnej w warunkach izolacji więziennej.

Art. 116. § 1. Skazany ma obowiązek przestrzegania przepisów
określających zasady i tryb wykonywania kary, ustalonego w zakładzie karnym
porządku oraz wykonywania poleceń przełożonych i innych osób uprawnionych, a w
szczególności:

1) poprawnego zachowania się,

2) przestrzegania higieny osobistej i czystości
pomieszczeń, w których przebywa,

2a) niezwłocznego zawiadomienia przełożonego o chorobie
własnej oraz o zauważonych objawach chorobowych u innego skazanego,

3) poddania się - niezależnie od obowiązków określonych w
przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych, wenerycznych i gruźlicy, alkoholizmu
i narkomanii - przewidzianym przepisami badaniom, leczeniu, zabiegom lekarskim,
sanitarnym oraz rehabilitacji, a skazany, co do którego sędzia penitencjarny
zarządził przeprowadzenie badań psychologicznych lub psychiatrycznych,
dodatkowo - udzielania osobom prowadzącym badania informacji o stanie zdrowia,
przebytych chorobach i urazach oraz warunkach, w jakich się wychowywał, oraz
wykonywania zleconych przez psychiatrę lub psychologa czynności niezbędnych dla
potrzeb badania,

4) wykonywania pracy, jeżeli przepisy szczególne, także
wynikające z prawa międzynarodowego, nie przewidują zwolnienia od tego
obowiązku, oraz wykonywania prac porządkowych w obrębie zakładu karnego,

5) dbałości o mienie zakładu karnego oraz instytucji lub
podmiotu gospodarczego, w którym jest zatrudniony,

6) poddania się czynnościom mającym na celu identyfikację
osoby.

§ 2. W wypadkach uzasadnionych względami porządku lub
bezpieczeństwa skazany podlega kontroli osobistej. Z tych samych względów
kontroli podlegają również cele i inne pomieszczenia, w których skazany przebywa,
znajdujące się w nich przedmioty, a także przedmioty jemu dostarczane lub
przekazywane przez niego innej osobie. Kontrolę celi i innych pomieszczeń
przeprowadza się podczas nieobecności skazanych.

§ 3. Kontrola osobista polega na oględzinach ciała
oraz sprawdzeniu odzieży, bielizny i obuwia, a także przedmiotów posiadanych
przez skazanego. Oględziny ciała oraz sprawdzenie odzieży i obuwia przeprowadza
się w pomieszczeniu, podczas nieobecności osób postronnych oraz osób odmiennej
płci i dokonywane są za pośrednictwem osoby tej samej płci.

§ 4. Kontrola może być przeprowadzona w każdym
czasie. W razie konieczności dopuszczalne jest naruszenie plomb gwarancyjnych
oraz uszkodzenie kontrolowanych przedmiotów w niezbędnym zakresie.

§ 5. Znalezione w czasie kontroli przedmioty, których
skazany nie może posiadać, podlegają zatrzymaniu, zaś przedmioty, których
właściciela ustalono, przekazuje się do depozytu albo przesyła się na koszt
skazanego, do wskazanej przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W uzasadnionym
wypadku przedmioty te mogą być przesłane na koszt zakładu karnego. Przedmioty i
notatki, których właściciela nie ustalono, podlegają zniszczeniu, pieniądze zaś
oraz przedmioty wartościowe przekazuje się na rzecz Skarbu Państwa albo na
pomoc postpenitencjarną.

§ 6. Decyzje w sprawach, o których mowa w § 4 i 5,
podejmuje dyrektor zakładu karnego. Ze zniszczenia przedmiotów i notatek oraz
przekazania pieniędzy i przedmiotów wartościowych sporządza się protokół.

Art. 116a. Skazanemu nie wolno:

1) uczestniczyć w grupach organizowanych bez zgody lub
wiedzy właściwego przełożonego,

2) posługiwać się wyrazami lub zwrotami wulgarnymi,
obelżywymi albo gwarą przestępców,

3) uprawiać gier hazardowych,

4) spożywać alkoholu oraz używać środków odurzających lub
substancji psychotropowych,

5) odmawiać przyjmowania posiłków dostarczanych przez
administrację zakładu karnego w celu wymuszenia określonej decyzji lub
postępowania, a także powodować u siebie uszkodzenia ciała lub rozstroju
zdrowia, jak również nakłaniać lub pomagać w dokonywaniu takich czynów,

6) wykonywać tatuaży i zezwalać na ich wykonywanie na
sobie, jak również nakłaniać lub pomagać w dokonywaniu takich czynów,

7) porozumiewać się z osobami postronnymi oraz osadzonymi
w innej celi, jeżeli naruszałoby to ustalony w zakładzie karnym porządek,

8) samowolnie zmieniać celi mieszkalnej, miejsca
wyznaczonego do spania, stanowiska pracy i miejsca wykonywania zleconej
czynności,

9) zmieniać wyglądu zewnętrznego w sposób utrudniający
identyfikację, w szczególności poprzez zgolenie lub zapuszczenie przez
skazanego włosów, brody lub wąsów albo zmianę ich koloru, chyba że uzyska na to
zgodę dyrektora zakładu karnego.

Art. 117. Skazanego, u którego stwierdzono uzależnienie od alkoholu albo
środków odurzających lub psychotropowych oraz skazanego za przestępstwo
określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku z zaburzeniami
preferencji seksualnych, obejmuje się, za jego zgodą, odpowiednim leczeniem i
rehabilitacją; w razie jej braku – o stosowaniu leczenia lub rehabilitacji
orzeka sąd penitencjarny.

Art. 118. § 1. W wypadku gdy wykonywanie kary pozbawienia wolności może
zagrażać życiu skazanego lub spowodować dla jego zdrowia poważne
niebezpieczeństwo, dyrektor zakładu karnego, na wniosek lekarza, niezwłocznie
powiadamia o tym sędziego penitencjarnego.

§ 2. W wypadku gdy życiu skazanego grozi poważne
niebezpieczeństwo, stwierdzone co najmniej przez dwóch lekarzy, można dokonać
koniecznego zabiegu lekarskiego, nie wyłączając chirurgicznego, nawet mimo
sprzeciwu skazanego.

§ 3. W wypadku sprzeciwu skazanego o dokonaniu
zabiegu orzeka sąd penitencjarny.

§ 4. W nagłym wypadku, jeżeli zachodzi bezpośrednie
niebezpieczeństwo śmierci skazanego, o konieczności zabiegu decyduje lekarz.

Art. 119. § 1. Skazany, który w celu wymuszenia określonej decyzji lub
postępowania organu wykonawczego lub uchylenia się od ciążącego na nim
obowiązku powoduje u siebie uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, niezależnie
od odpowiedzialności dyscyplinarnej, może być obciążony w całości lub w części
kosztami związanymi z leczeniem.

§ 2. O obciążeniu kosztami, o których mowa w § 1,
orzeka sąd penitencjarny.

Art. 120. § 1. W razie wyrządzenia przez skazanego z jego winy szkody w
mieniu zakładu karnego, nieprzekraczającej dwukrotnej wysokości przeciętnego
miesięcznego wynagrodzenia pracowników, dyrektor tego zakładu może zobowiązać
skazanego do naprawienia tej szkody przez zapłatę odpowiedniej kwoty
pieniężnej; decyzję dyrektora wraz z uzasadnieniem doręcza się
zainteresowanemu.

§ 2. Skazanemu przysługuje, w terminie 30 dni od
otrzymania orzeczenia dyrektora, powództwo o ustalenie, że należność nie
istnieje w całości lub w części.

§ 3. Ściągnięcie należności następuje w trybie
przewidzianym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Oddział 5

Zatrudnienie

Art. 121.§ 1. Skazanemu zapewnia się w miarę możliwości świadczenie
pracy.

§ 2. Skazanego zatrudnia się na podstawie skierowania
do pracy albo umożliwia się skazanemu wykonywanie pracy zarobkowej w ramach
umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy o pracę nakładczą lub na
innej podstawie prawnej.

§ 3. Zatrudnienie skazanego następuje za zgodą i na
warunkach określonych przez dyrektora zakładu karnego, zapewniających
prawidłowy przebieg odbywania kary pozbawienia wolności.

§ 4. Nieprzestrzeganie przez skazanego lub podmiot
zatrudniający warunków zatrudnienia, określonych przez dyrektora zakładu
karnego, stanowi podstawę cofnięcia zgody. O cofnięciu zgody powiadamia się
pisemnie skazanego i podmiot zatrudniający.

§ 5. Dyrektor zakładu karnego może cofnąć zgodę na
zatrudnienie skazanego lub wykonywanie przez niego pracy zarobkowej z przyczyn
związanych z funkcjonowaniem zakładu karnego, a zwłaszcza z jego
bezpieczeństwem. O cofnięciu zgody powiadamia się pisemnie skazanego oraz
podmiot zatrudniający.

§ 6. Zdolność skazanego do pracy oraz w miarę
potrzeby rodzaj, warunki i czas pracy określa lekarz.

§ 7. Z wykonywania pracy można zwolnić skazanego
kształcącego się lub z innych ważnych powodów.

§ 8. W stosunku do skazanych pracujących, w zakresie
nieuregulowanym w niniejszym kodeksie, stosuje się przepisy prawa pracy.

§ 9. W stosunku do skazanych zatrudnionych na
podstawie skierowania do pracy nie stosuje się przepisów prawa pracy, z
wyjątkiem przepisów dotyczących czasu pracy oraz bezpieczeństwa i higieny
pracy.

§ 10. Skazany na karę dożywotniego pozbawienia
wolności odbywający karę w zakładzie karnym typu zamkniętego może wykonywać
pracę wyłącznie na terenie zakładu karnego.

Art. 122. § 1. Przy kierowaniu do pracy uwzględnia się w miarę
możliwości zawód, wykształcenie, zainteresowania i potrzeby osobiste skazanego.
Jeżeli skazanego zatrudnia się na podstawie skierowania do pracy, zatrudnienie
przy pracach szkodliwych dla zdrowia wymaga jego pisemnej zgody.

§ 2. Pracę zapewnia się przede wszystkim skazanym
zobowiązanym do świadczeń alimentacyjnych, a także mającym szczególnie trudną
sytuację materialną, osobistą lub rodzinną.

Art. 122a. § 1. Skazanego instruuje się o sposobie wykonywania przydzielonej
pracy, szkoli w zakresie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów
przeciwpożarowych oraz obsługi maszyn i urządzeń, a także zapoznaje z
podstawowymi zasadami i normami pracy oraz zasadami wynagradzania za pracę.

§ 2. Skazany jest obowiązany pracować sumiennie i
wydajnie, przestrzegać dyscypliny i regulaminu pracy, przepisów porządkowych,
przeciwpożarowych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, a także dbać o porządek
w miejscu pracy, jak również o stan obsługiwanych maszyn i urządzeń.

Art. 123. § 1. Praca skazanego jest odpłatna, z zastrzeżeniem art. 123a.
Zasady wynagradzania za pracę ustala się w porozumieniu zawieranym przez
dyrektora zakładu karnego lub w umowie zawieranej przez skazanego. Przy
skierowaniu skazanego do prac administracyjno-porządkowych na terenie zakładu
karnego, wynagrodzenie za pracę ustala dyrektor tego zakładu.

§ 2. Wynagrodzenie przysługujące skazanemu
zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy ustala się w sposób zapewniający
osiągnięcie co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia określonego na
podstawie odrębnych przepisów, przy przepracowaniu pełnego miesięcznego wymiaru
czasu pracy lub wykonaniu pełnej miesięcznej normy pracy. W wypadku
przepracowania niepełnej miesięcznej normy czasu pracy lub niewykonania pełnej
miesięcznej normy pracy wynagrodzenie wypłaca się proporcjonalnie do ilości
czasu pracy lub wykonanej normy pracy. W razie zatrudnienia skazanego w
niepełnym wymiarze czasu pracy najniższe wynagrodzenie ustala się w kwocie
proporcjonalnej do liczby godzin zatrudnienia, biorąc za podstawę połowę
minimalnego wynagrodzenia.

§ 3. Skazanemu wynagrodzenie przysługuje tylko za
pracę wykonaną, z zastrzeżeniem § 4.

§ 4. Skazanemu przysługuje wynagrodzenie za czas
niewykonywania pracy jedynie w wypadku, gdy był gotów do jej wykonania, a doznał
przeszkód z przyczyn dotyczących podmiotu zatrudniającego.

§ 5. Podmiot może na czas przestoju powierzyć
skazanemu, za zgodą dyrektora zakładu karnego, inną odpowiednią pracę, za
której wykonanie przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę.

§ 6. Skazanemu przysługuje wynagrodzenie za czas
przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi jedynie w wypadku, gdy tak
stanowi porozumienie lub umowa, o których mowa w § 1.

Art. 123a. § 1. Za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz
jednostek organizacyjnych Służby Więziennej lub za prace porządkowe na rzecz
samorządu terytorialnego, w wymiarze nieprzekraczającym 90 godzin miesięcznie,
wynagrodzenie skazanemu nie przysługuje.

§ 2. Skazanemu, za jego pisemną zgodą lub na jego
wniosek, dyrektor może zezwolić na nieodpłatne zatrudnienie przy pracach
publicznych na rzecz organów administracji publicznej oraz przy pracach
wykonywanych na cele charytatywne, a także przy pracach porządkowych i
pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej.

§ 3. W celu przyuczenia do wykonywania pracy
skazanemu, za jego pisemną zgodą, można zezwolić na wykonywanie nieodpłatnej
pracy w przywięziennych zakładach pracy, przez okres nie dłuższy niż 1 miesiąc.

§ 4. Za wykonywane prace nieodpłatne mogą być
skazanemu przyznawane nagrody.

Art. 124. § 1. Skazanemu zatrudnionemu odpłatnie na podstawie
skierowania do pracy lub umowy o pracę nakładczą przysługuje po roku
nieprzerwanej pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, zwolnienie
od pracy przez okres 14 dni roboczych, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, a
skazanemu zatrudnionemu nieodpłatnie - 14 dni zwolnienia od pracy, bez prawa do
wynagrodzenia. Skazany nie może zrzec się prawa do zwolnienia od pracy.

§ 2. Wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego
skazanemu zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę wynosi 18 dni roboczych.

§ 3. Skazany w okresie urlopu wypoczynkowego lub
zwolnienia od pracy, o których mowa w § 1 i 2, korzysta z uprawnień do:

1) dodatkowego lub dłuższego widzenia,

2) dodatkowego zakupu artykułów żywnościowych i wyrobów
tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do sprzedaży w zakładzie karnym,

3) dłuższych spacerów,

4) pierwszeństwa lub częstszego udziału w zajęciach
kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu.

§ 4. Zakres uprawnień, o których mowa w § 3, określa
dyrektor zakładu karnego indywidualnie dla każdego skazanego.

Art. 125. § 1. Skazany otrzymuje w całości, bez potrąceń w wysokości 20%
na cele pomocy, o której mowa w art. 43, dodatki za pracę uciążliwą,
niebezpieczną lub szkodliwą dla zdrowia, nagrody regulaminowe i przysługujące
mu z tytułu zatrudnienia, premie za oszczędność surowca, wynagrodzenie za
racjonalizatorstwo i wynalazczość oraz wynagrodzenie za pracę wykonywaną ponad
określoną normę pracy lub normę czasu pracy.

§ 2. Z przypadającego skazanemu wynagrodzenia za pracę,
po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, wolne jest w
każdym czasie od egzekucji 60%.

Art. 126. § 1. Ze środków finansowych otrzymywanych przez skazanego, z
wyjątkiem zapomóg, o których mowa w art. 113 § 6 pkt 1, gromadzi się środki
pieniężne, przekazywane skazanemu w chwili zwolnienia z zakładu karnego,
przeznaczone na przejazd do miejsca zamieszkania i na utrzymanie, do wysokości
jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników; ze środków tych
nie prowadzi się egzekucji i na wniosek skazanego można je przekazać na
książeczkę oszczędnościową.

§ 2. Gromadzeniu podlega:

1) 50% kwoty zdeponowanej przez skazanego przy przyjęciu
do zakładu karnego, jednak nie więcej niż kwota odpowiadająca wysokości jednego
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników,

2) 50% z przypadającego skazanemu miesięcznie
wynagrodzenia za pracę po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób
fizycznych, jednak nie więcej niż kwota 4% jednego przeciętnego miesięcznego
wynagrodzenia pracowników,

3) 50% każdego z wpływów pieniężnych skazanego
niewymienionych w pkt 1 i 2, jednak nie więcej niż kwota 4% jednego
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników.

§ 3. Gromadzenia kwot, określonych w § 2 pkt 2 i 3,
dokonuje się po potrąceniu należności dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym.

§ 4. Zgromadzona kwota podlega każdorazowo
uzupełnieniu w razie wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia
pracowników. Uzupełnienia dokonuje się z wpływów pieniężnych skazanego
uzyskanych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu ogłoszenia
wzrostu.

Art. 127. § 1. Okresy pracy, za którą przysługuje wynagrodzenie,
wykonywanej przez skazanego w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, z
wyjątkiem prac, o których mowa w art. 123a § 1, 2 i 3, są okresami składkowymi
na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i
ich rodzin.

§ 2. Skazany zwalniany z zakładu karnego, zatrudniany
w czasie odbywania kary pozbawienia wolności na podstawie skierowania do pracy,
otrzymuje zaświadczenie o wykonywaniu pracy.

Art. 128. § 1. Okresy wykonywania przez skazanego odpłatnego
zatrudnienia, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umów
cywilnoprawnych, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia
pracownicze, z zastrzeżeniem § 2 i 3.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli w myśl
przepisu prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy do stażu pracy wlicza
się tylko okresy zatrudnienia w danym zakładzie pracy, w określonej branży albo
okresy pracy na określonych stanowiskach lub pracy wykonywanej w szczególnych
warunkach.

§ 3. Okresu pracy, o którym mowa w § 1, nie wlicza się
do okresu pracy:

1) od którego zależy nabycie prawa do urlopu
wypoczynkowego lub innego świadczenia przysługującego z upływem roku pracy lub
okresu krótszego niż rok,

2) wymaganego do zajmowania określonego stanowiska pracy.

Art. 129. § 1. Rada Ministrów może określać, w drodze rozporządzenia,
zasady i tryb powierzania podmiotom gospodarczym, instytucjom lub organizacjom
wykonywania określonych zadań w zakresie zatrudnienia i nauczania skazanych
oraz opieki postpenitencjarnej.

§ 2. (skreślony).

§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady zatrudniania skazanych, z uwzględnieniem rodzajów
zatrudnienia, zasad wynagradzania skazanych zatrudnionych odpłatnie na
podstawie skierowania do pracy, udzielania skazanym zwolnień od pracy lub
urlopów wypoczynkowych, przyczyn i sposobów usprawiedliwiania niewykonywania
pracy oraz dokumentowania zatrudnienia.

Oddział 6

Nauczanie

Art. 130.§ 1. W zakładach karnych prowadzi się nauczanie obowiązkowe w
zakresie szkoły podstawowej i gimnazjum, a także umożliwia się nauczanie w
zakresie ponadpodstawowym (ponadgimnazjalnym) i na kursach zawodowych. Zawodowe
szkolenie kursowe może być w całości lub częściowo odpłatne.

§ 2. Zakład karny ma obowiązek prowadzenia nauczania,
stosownie do możliwości i uzdolnień młodocianych skazanych, o których mowa w §
3.

§ 3. Pierwszeństwo w uzyskaniu możliwości objęcia
nauczaniem w szkole ponadpodstawowej (ponadgimnazjalnej) i na kursach
zawodowych mają skazani, którzy nie mają wyuczonego zawodu albo po odbyciu kary
nie będą mogli go wykonywać, a także nie ukończyli 21 roku życia.

§ 4. Skazanym nie posiadającym wystarczających
środków pieniężnych udostępnia się nieodpłatnie niezbędne podręczniki i pomoce
naukowe.

§ 5. W uzasadnionych wypadkach skazany może, na
własny koszt, kształcić się w szkołach poza obrębem zakładu karnego za zgodą
dyrektora zakładu. Koszty kształcenia skazanego poza obrębem zakładu karnego,
ze względu na szczególne okoliczności, mogą być poniesione przez zakład karny.

§ 6. W wypadku zaistnienia poważnych przyczyn
uniemożliwiających skazanemu realizację obowiązku nauczania możliwe jest
czasowe zwolnienie go z realizacji tego obowiązku.

Art. 131. § 1. Skazani mogą za zgodą dyrektora zakładu karnego uczyć się
w szkołach poza obrębem zakładu karnego, jeżeli spełniają ogólnie obowiązujące
wymagania w oświacie publicznej, zachowują się poprawnie oraz nie zagrażają
porządkowi prawnemu.

§ 2. Dyrektor może zezwolić skazanemu na udział w
konsultacjach i zdawanie egzaminów poza zakładem karnym, jeżeli spełnia on
warunki wymienione w § 1.

§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się do skazanych na
karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Art. 132. Praca w warsztatach szkolnych i praktyczna nauka zawodu jest
obowiązkowa, jeżeli wynika z programu nauczania. Praktyczna nauka zawodu może
być połączona z pracą produkcyjną, jeżeli jest to zgodne z tym programem.

Art. 133. Skazanemu wywiązującemu się z obowiązków ucznia po roku nauki
można udzielić 14-dniowego urlopu, jeżeli nie ma on prawa do takiego urlopu z
tytułu wykonywanej pracy, w ramach którego korzysta on z takich uprawnień i
ulg, jakie w okresie urlopu przysługują skazanemu pracującemu.

Art. 134. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw oświaty i wychowania, określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
zasady i tryb prowadzenia nauczania w zakładach karnych, warunki i tryb
realizacji obowiązku nauczania i zwalniania skazanych z tego obowiązku, warunki
oraz tryb ponoszenia odpłatności za kształcenie poza obrębem zakładu karnego,
uwzględniając w szczególności rodzaje i formy uzyskiwania przez skazanego
wykształcenia i kwalifikacji zawodowych w warunkach zakładu karnego, specyfikę
prowadzonego nauczania w warunkach izolacji więziennej, w tym konieczność
zapewnienia dyscypliny i porządku podczas nauczania.

Oddział 7

Działalność kulturalno-oświatowa, społeczna,
kultura fizyczna i zajęcia sportowe

Art. 135.§ 1. W zakładach karnych stwarza się skazanym warunki
odpowiedniego spędzania czasu wolnego. W tym celu organizuje się zajęcia
kulturalno-oświatowe, wychowania fizycznego i sportowe oraz pobudza aktywność
społeczną skazanych.

§ 2. W każdym zakładzie karnym prowadzi się zwłaszcza
wypożyczalnię książek i prasy dla skazanych oraz stwarza możliwość korzystania
z urządzeń audiowizualnych w świetlicach i w celach mieszkalnych. Korzystając z
tych urządzeń skazany nie może zakłócać ustalonego porządku w zakładzie.

Art. 136. § 1. Skazanym można zezwolić na tworzenie zespołów w celu
prowadzenia działalności kulturalnej, oświatowej, społecznej i sportowej. Z
tych względów można również zezwolić na nawiązywanie kontaktów oraz na
współdziałanie z odpowiednimi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami. W
szczególności można zezwolić na podejmowanie prac na cele publiczne, jak
również na realizację innych społecznie uznanych celów.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego może powołać rzeczników
skazanych w celu powierzenia im zadań opiniotwórczych i konsultacyjnych.

§ 3. Do wykonywania zadań związanych z zajęciami
kulturalno-oświatowymi, z zakresu kultury fizycznej i sportu, dyrektor zakładu
karnego może wyznaczyć skazanych wyróżniających się wzorową postawą i
zachowaniem.

Art. 136a. § 1. W zakładach karnych można zezwolić na dobrowolne
gromadzenie przez skazanych środków finansowych przeznaczonych na pomoc
skazanym oraz ich rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub
na cele społeczne.

§ 2. Zasady gromadzenia środków finansowych, o
których mowa w § 1, ustala dyrektor zakładu karnego, po zapoznaniu się z
opiniami skazanych.

§ 3. Wnioski skazanych dotyczące wydatkowania
zgromadzonych środków finansowych, o których mowa w § 1, wymagają zatwierdzenia
przez dyrektora zakładu karnego.

Oddział 8

Nagrody i ulgi

Art. 137.Skazanemu wyróżniającemu się dobrym zachowaniem w czasie
odbywania kary mogą być przyznawane nagrody. Nagroda może być również przyznana
skazanemu w celu zachęcenia go do poprawy zachowania.

Art. 138. § 1. Nagrodami są:

1) zezwolenie na dodatkowe lub dłuższe widzenie,

2) zezwolenie na widzenie bez osoby dozorującej,

3) zezwolenie na widzenie w oddzielnym pomieszczeniu, bez
osoby dozorującej,

4) zatarcie wszystkich lub niektórych kar
dyscyplinarnych,

5) nagroda rzeczowa lub pieniężna,

6) (uchylony),

7) zezwolenie na widzenie bez dozoru, poza obrębem
zakładu karnego, z osobą najbliższą lub osobą godną zaufania, na okres nie
przekraczający jednorazowo 30 godzin,

8) zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru,
na okres nie przekraczający jednorazowo 14 dni,

9) pochwała,

10) zezwolenie na częstsze branie udziału w zajęciach
kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu,

11) zezwolenie na przekazanie osobie wskazanej przez
skazanego upominku,

12) zezwolenie na odbywanie widzeń we własnej odzieży,

13) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki
żywnościowej,

14) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów
artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do
sprzedaży w zakładzie karnym,

15) zezwolenie na telefoniczne porozumienie się skazanego
ze wskazaną przez niego osobą na koszt zakładu karnego.

§ 2. (uchylony).

Art. 139. § 1. Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 można
przyznać skazanemu, którego postawa w czasie odbywania kary uzasadnia
przypuszczenie, że w czasie pobytu poza zakładem karnym będzie przestrzegał
porządku prawnego, po odbyciu przez niego co najmniej połowy tej części kary,
po której mógłby być warunkowo przedterminowo zwolniony, lub połowy kary
nieprzekraczającej 6 miesięcy.

§ 2. Przyznanie nagród wymienionych w art. 138 § 1
pkt 7 lub 8 tymczasowo aresztowanemu, mającemu prawa i obowiązki skazanego
odbywającego karę pozbawienia wolności, wymaga wydania zarządzenia o zgodzie
przez organ, do którego dyspozycji pozostaje.

§ 3. Łączna liczba nagród wymienionych w art. 138 § 1
pkt 7 nie może przekroczyć 28 w roku.

§ 4. Łączny czas trwania nagród wymienionych w art.
138 § 1 pkt 8 nie może przekroczyć 28 dni w roku.

§ 5. Skazanemu odbywającemu karę dożywotniego
pozbawienia wolności nagroda wymieniona w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 może być
przyznana po odbyciu co najmniej 15 lat kary.

§ 6. Przyznanie nagrody wymienionej w art. 138 § 1
pkt 7 lub 8 skazanemu odbywającemu karę 25 lat pozbawienia wolności albo karę
dożywotniego pozbawienia wolności, w zakładzie karnym typu zamkniętego, wymaga
zgody sędziego penitencjarnego.

§ 6a. Przepis § 6 stosuje się odpowiednio do
skazanego z zaburzeniami preferencji seksualnych odbywającego karę pozbawienia
wolności w zakładzie karnym typu zamkniętego za przestępstwo określone w art.
197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku z tymi zaburzeniami.

§ 7. Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8
dyrektor zakładu karnego przyznaje z urzędu lub na pisemny wniosek przełożonego
skazanego. Dyrektor zakładu karnego może upoważnić kierownika wyodrębnionego
oddziału do przyznawania nagrody wymienionej w art. 138 § 1 pkt 7.

§ 8. Jeżeli po przyznaniu nagrody, określonej w art.
138 § 1 pkt 7 lub 8, wystąpią nowe okoliczności uzasadniające przypuszczenie,
że skazany w czasie pobytu poza zakładem karnym nie będzie przestrzegał
porządku prawnego, albo jeżeli skazany korzystający z nagrody określonej w art.
138 § 1 pkt 7 lub 8 zostanie zatrzymany przez uprawniony organ w związku z
naruszeniem przez niego porządku prawnego w trakcie trwania nagrody, organ,
który przyznał nagrodę, podejmuje decyzję o cofnięciu nagrody bądź o zamianie
nagrody na inną. W wypadku, o którym mowa w § 2, powiadamia się organ, który
wydał zarządzenie.

§ 9. Skazanemu, który, korzystając z nagród
wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 i 8, nadużył zaufania, a w szczególności nie
powrócił do zakładu karnego w wyznaczonym terminie, nie udziela się tych nagród
przez okres co najmniej 6 miesięcy od udzielenia ostatniej nagrody.

Art. 140. § 1. W razie korzystania przez skazanego z nagród wymienionych
w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 albo z zezwolenia, o którym mowa w art. 141a lub w
art. 165 § 2, ma on obowiązek bezzwłocznego zgłoszenia się do jednostki
Policji, właściwej terytorialnie dla miejsca jego przebywania w okresie
korzystania z zezwolenia, w celu potwierdzenia miejsca pobytu.

§ 2. Skazany korzystający z zezwoleń, o których mowa
w § 1, w każdym przypadku zmiany miejsca pobytu ma obowiązek bezzwłocznego
zgłoszenia się do jednostki Policji właściwej terytorialnie dla nowego miejsca
jego przebywania.

§ 3. Dyrektor zakładu karnego może zobowiązać
skazanego, korzystającego z zezwoleń, o których mowa w § 1, do określonego
zachowania się, a zwłaszcza do przebywania w określonych w zezwoleniu miejscach
pobytu lub częstszego zgłaszania się do jednostki Policji.

§ 4. Czasu przebywania skazanego poza zakładem
karnym, na podstawie zezwoleń, o których mowa w § 1, nie odlicza się od okresu
odbywania kary, chyba że sędzia penitencjarny zarządzi inaczej w wypadku, gdy
skazany w tym czasie nadużył zaufania.

Art. 141. § 1. W wypadkach szczególnie uzasadnionych warunkami
rodzinnymi lub osobistymi skazanego nagrody mogą być stosowane jako ulgi.

§ 2. Nie przyznaje się jako ulg nagród wymienionych w
art. 138 § 1 pkt 7 lub 8.

§ 3. Ulgi przyznaje dyrektor zakładu karnego lub
osoba przez niego upoważniona na prośbę skazanego lub osoby najbliższej albo na
wniosek przełożonego skazanego.

§ 4. (uchylony).

Art. 141a. § 1. W wypadkach szczególnie ważnych dla skazanego można mu
zezwolić na opuszczenie zakładu karnego, na czas nieprzekraczający 5 dni, w
miarę potrzeby pod konwojem funkcjonariusza Służby Więziennej lub w asyście
innej osoby godnej zaufania.

§ 2. W stosunku do osadzonych w zakładzie karnym typu
zamkniętego zezwolenia, o którym mowa w § 1, udziela sędzia penitencjarny, a w
wypadkach niecierpiących zwłoki - dyrektor zakładu karnego.

§ 3. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w § 1,
tymczasowo aresztowanemu mającemu prawa i obowiązki skazanego odbywającego karę
pozbawienia wolności wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do
którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 4. Przepis art. 139 § 8 stosuje się odpowiednio.

Oddział 9

Kary dyscyplinarne

Art. 142.§ 1. Skazany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione
naruszenie nakazów lub zakazów wynikających z ustawy, regulaminu lub innych
przepisów wydanych na jej podstawie albo ustalonego w zakładzie karnym lub
miejscu pracy porządku, zwane dalej "przekroczeniem".

§ 2. Jeżeli przekroczenie zawiera znamiona wykroczenia,
skazany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej, chyba że wykroczenie
popełnione zostało w czasie pobytu poza obrębem zakładu karnego.

Art. 143. § 1. Karami dyscyplinarnymi są:

1) nagana,

2) pozbawienie wszystkich lub niektórych nie
wykorzystanych przez skazanego nagród lub ulg albo zawieszenie ich wykonania,
na okres do 3 miesięcy,

3) pozbawienie korzystania z udziału w niektórych
zajęciach kulturalno-oświatowych lub sportowych, z wyjątkiem korzystania z
książek i prasy, na okres do 3 miesięcy,

4) pozbawienie możliwości otrzymania paczek
żywnościowych, na okres do 3 miesięcy,

5) pozbawienie lub ograniczenie możliwości dokonywania
zakupów artykułów żywnościowych lub wyrobów tytoniowych, na okres do 3
miesięcy,

6) udzielanie widzeń w sposób uniemożliwiający
bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą, na okres do 3 miesięcy,

7) obniżenie przypadającej skazanemu części wynagrodzenia
za pracę, nie więcej niż o 25%, na okres do 3 miesięcy,

8) umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 28 dni.

§ 2. Kar dyscyplinarnych wymienionych w § 1 pkt 4, 5
lub 8 nie stosuje się wobec kobiet ciężarnych, karmiących lub sprawujących
opiekę nad własnymi dziećmi w domach matki i dziecka.

§ 3. Karę dyscyplinarną, o której mowa w § 1 pkt 8,
można wymierzyć skazanemu, który popełnił przekroczenie naruszające w poważnym
stopniu obowiązującą w zakładzie karnym dyscyplinę i porządek. Kara ta polega
na osadzeniu skazanego pojedynczo w celi oraz uniemożliwieniu mu kontaktu z
innymi skazanymi; w trakcie jej wykonywania skazanego pozbawia się możliwości:

1) korzystania z widzeń i samoinkasujących aparatów
telefonicznych,

2) korzystania ze sprzętu audiowizualnego i
komputerowego,

3) bezpośredniego uczestniczenia, wspólnie z innymi
skazanymi, w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce religii; na żądanie
skazanego należy mu jednak umożliwić bezpośrednie uczestniczenie w nabożeństwie
w warunkach uniemożliwiających mu kontakt z innymi skazanymi,

4) korzystania z udziału w zajęciach
kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, z wyjątkiem
korzystania z książek i prasy,

5) dokonywania zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów
tytoniowych,

6) otrzymania paczki żywnościowej w kwartale następującym
bezpośrednio po kwartale, w którym kara została wymierzona,

7) uczestniczenia w nauczaniu i zatrudnieniu poza celą,

8) korzystania z własnej odzieży, obuwia oraz wyrobów
tytoniowych.

Art. 144. § 1. Kary dyscyplinarne określone w art. 143 § 1 pkt 4-8
wymierza dyrektor zakładu karnego, a inne kary - również osoba przez niego
upoważniona.

§ 2. Kary dyscyplinarne wymierza się z urzędu lub na
pisemny wniosek przełożonego skazanego.

§ 3. Decyzja o ukaraniu karą dyscyplinarną powinna
zawierać dokładne określenie przekroczenia popełnionego przez skazanego.

§ 4. Decyzję o ukaraniu karą dyscyplinarną sporządza
się na piśmie i podaje do wiadomości skazanemu, a gdy względy wychowawcze za
tym przemawiają - również innym skazanym lub innym osobom. Przepis ten ma
zastosowanie również do decyzji o uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie,
zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplinarnej, a także o odstąpieniu od
ukarania dyscyplinarnego.

Art. 145. § 1. Wymierzając karę dyscyplinarną uwzględnia się stopień
zawinienia i zasady indywidualizacji, mając w szczególności na względzie rodzaj
i okoliczności czynu, stosunek do popełnionego przekroczenia, dotychczasową
postawę, cechy osobowości i stan zdrowia skazanego oraz cele wychowawcze.

§ 2. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej
wysłuchuje się obwinionego, zapoznaje się z opinią wychowawcy, a jeżeli
zachodzi potrzeba - również składającego wniosek o ukaranie oraz z opiniami
innych osób, a także z zeznaniami świadków. Postępowanie może odbywać się w obecności
innych skazanych, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze.

§ 3. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej
określonej w art. 143 § 1 pkt 8 lekarz albo psycholog wydaje pisemną opinię o
jego zdolności do odbycia tej kary. Wymierzenie tej kary w wymiarze powyżej 14
dni wymaga zgody sędziego penitencjarnego.

§ 4. Przed wymierzeniem skazanemu kary
dyscyplinarnej, określonej w art. 143 § 1 pkt 4 i 5, któremu ze względu na stan
zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych
lub otrzymywanie paczek o większym ciężarze albo korzystającemu z diety,
zasięga się opinii lekarza co do skutków dla stanu zdrowia skazanego
wymierzenia tej kary.

§ 5. Po zasięgnięciu opinii lekarza dyrektor
podejmuje decyzję o ewentualnym odroczeniu wykonania tej kary.

Art. 146. § 1. Za jedno przekroczenie wymierza się tylko jedną karę
dyscyplinarną. W wypadku gdy skazany popełnił więcej przekroczeń, zanim został
ukarany za którekolwiek z nich, wymierza się jedną karę, odpowiednio surowszą.

§ 2. Ponowne wymierzenie kary dyscyplinarnej nie może
nastąpić w taki sposób, aby była ona bezpośrednio przedłużeniem odbywania
takiej samej kary, chyba że łączny okres trwania wymierzonych kar nie
przekracza przewidzianej granicy czasu trwania tej kary.

§ 3. W wypadkach uzasadnionych względami
wychowawczymi można odstąpić od ukarania dyscyplinarnego, wykonanie wymierzonej
kary zawiesić na okres do 3 miesięcy, zamienić ją na inną mniej dolegliwą lub
karę darować. Po upływie okresu zawieszenia wymierzoną karę uważa się za
wykonaną.

§ 4. Jeżeli w okresie zawieszenia wykonania kary
dyscyplinarnej skazany dopuścił się ponownie przekroczenia, zawieszona kara
ulega wykonaniu, chyba że dyrektor zakładu karnego postanowi inaczej.

Art. 147. § 1. Nie można wymierzyć kary dyscyplinarnej, jeżeli od dnia
powzięcia przez przełożonego wiadomości o popełnieniu przekroczenia upłynęło 14
dni lub od dnia popełnienia przekroczenia - 30 dni. Nie można rozpocząć
wykonywania kary dyscyplinarnej po upływie 14 dni od jej wymierzenia.

§ 2. Terminy określone w § 1 nie biegną, jeżeli
skazany przebywa poza obrębem zakładu karnego bez zezwolenia lub w związku z
leczeniem wynikłym z samouszkodzenia lub z zasadnego zastosowania wobec niego
środków przymusu bezpośredniego, a także w okresie zawieszenia wykonania kary
dyscyplinarnej.

§ 3. Przedawnienie wykonania kary dyscyplinarnej nie
biegnie w czasie wykonywania takiej samej kary, wymierzonej wcześniej.

Art. 148. § 1. Wymierzoną karę dyscyplinarną wykonuje się bezzwłocznie.
Sędzia penitencjarny może wstrzymać wykonanie kary dyscyplinarnej na czas
potrzebny do wyjaśnienia okoliczności uzasadniających jej wymierzenie, a także
uchylić karę dyscyplinarną z powodu jej niezasadności lub przekazać sprawę
dyrektorowi zakładu karnego do ponownego rozpoznania.

§ 2. Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia
odbycie wymierzonej kary dyscyplinarnej w całości lub w części, wykonywanie jej
należy odroczyć lub przerwać albo zamienić na taką karę dyscyplinarną, którą
skazany może odbyć. Decyzję w tym względzie podejmuje dyrektor zakładu karnego,
po zasięgnięciu opinii lekarza.

§ 3. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej
umieszczenia w celi izolacyjnej lekarz lub psycholog kontroluje zdolność
skazanego do odbywania tej kary.

§ 4. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej, o
której mowa w § 3, dyrektor zakładu karnego może, w wypadkach uzasadnionych
względami rodzinnymi, osobistymi lub wychowawczymi, zezwolić skazanemu na widzenie
lub rozmowę telefoniczną.

Art. 149. Jeżeli zostały ujawnione nowe fakty lub dowody nie znane
przedtem, wskazujące na to, iż ukarany jest niewinny, dyrektor zakładu karnego
uchyla karę dyscyplinarną i uznaje ją za niebyłą oraz podejmuje stosowną
decyzję mającą na celu uchylenie skutków ukarania.

Oddział 10

Odroczenie i przerwa wykonania kary pozbawienia
wolności

Art. 150.§ 1. Wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby
psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie tej kary
sąd odracza do czasu ustania przeszkody.

§ 2. Za ciężką chorobę uznaje się taki stan
skazanego, w którym umieszczenie go w zakładzie karnym może zagrażać życiu lub
spowodować dla jego zdrowia poważne niebezpieczeństwo.

Art. 151. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na
okres do 6 miesięcy, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla
skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki, a także w razie wystąpienia
okoliczności, o której mowa w art. 248.

§ 2. Okres odroczenia biegnie od dnia wydania
postanowienia w tym przedmiocie.

§ 3. Odroczenie może być udzielone kilkakrotnie,
jednakże łączny okres odroczenia nie może przekroczyć roku, chyba że chodzi o
kobietę ciężarną lub w okresie 3 lat po urodzeniu dziecka i sprawowania nad nim
opieki.

Art. 152. Jeżeli odroczenie wykonania kary nie przekraczającej 2 lat
pozbawienia wolności trwało przez okres co najmniej jednego roku - sąd może
warunkowo zawiesić wykonanie tej kary na zasadach określonych w art. 69-75
Kodeksu karnego.

Art. 153. § 1. Sąd penitencjarny udziela przerwy w wykonaniu kary w
wypadku określonym w art. 150 § 1 do czasu ustania przeszkody.

§ 2. Sąd penitencjarny może udzielić przerwy w
wykonaniu kary, jeżeli przemawiają za tym ważne względy zdrowotne, rodzinne lub
osobiste. Przepis art. 151 § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Nie można udzielić przerwy przed upływem roku od
dnia ukończenia poprzedniej przerwy i powrotu po niej do zakładu karnego, chyba
że zachodzi wypadek choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego
albo inny wypadek losowy.

§ 4. Udzielając przerwy w wykonaniu kary, sąd może
zobowiązać skazanego do utrzymywania w okresie tej przerwy kontaktu z sądowym
kuratorem zawodowym w miejscu pobytu, niezmieniania bez jego zgody miejsca
pobytu, podjęcia starań o znalezienie pracy zarobkowej lub meldowania się we wskazanej
jednostce Policji.

§ 5. Sądem penitencjarnym właściwym miejscowo do
udzielania dalszych przerw oraz do udzielania przerwy, o której mowa w § 3,
jest sąd, który udzielił pierwszej przerwy.

Art. 154. § 1. Złożenie zażalenia na postanowienie o udzieleniu przerwy
powoduje wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu jego uprawomocnienia się.
Postanowienie podlega jednak wykonaniu bezzwłocznie, jeżeli zostało wydane na
wniosek prokuratora albo jeżeli prokurator oświadczył, że nie sprzeciwia się
udzieleniu przerwy.

§ 2. Zażalenie wniesione przez prokuratora podlega
rozpoznaniu w terminie 14 dni.

Art. 155. § 1. Jeżeli przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności
trwała co najmniej jeden rok, a skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary - sąd
penitencjarny może warunkowo zwolnić skazanego z odbycia reszty kary na
zasadach określonych w art. 77 Kodeksu karnego, przy czym zwolnienie może
nastąpić w każdym czasie, bez ograniczeń wynikających z art. 78 i 79 Kodeksu
karnego.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli kara
pozbawienia wolności została orzeczona na okres powyżej 3 lat.

Art. 156. § 1. Odroczenie wykonania kary sąd może odwołać w razie
ustania przyczyny, dla której zostało udzielone, lub w wypadku, gdy skazany nie
korzysta z odroczenia w celu, w jakim zostało udzielone, albo rażąco narusza
porządek prawny.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do przerwy w
wykonaniu kary, z tym że odwołanie przerwy może nastąpić również z powodu
niewykonywania obowiązków określonych w art. 153 § 4; postanowienie o odwołaniu
przerwy wydaje sąd penitencjarny, który jej udzielił.

§ 3. Jeżeli w czasie przerwy w odbywaniu kary skazany
popełnił przestępstwo, w związku z którym zostało zastosowane tymczasowe
aresztowanie, kara pozbawienia wolności, której odbywanie zostało przerwane,
podlega wykonaniu z mocy prawa.

Art. 157. Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec żołnierza
sąd może odwołać również na wniosek właściwego dowódcy.

Art. 158. Wniosek o zwolnienie od wykonania kary pozbawienia wolności, o
której mowa w art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, może złożyć również dowódca
jednostki. Termin zawity do złożenia wniosku upływa w dniu ukończenia służby
przez żołnierza.

Oddział 11

Warunkowe przedterminowe zwolnienie

Art. 159.Warunkowo zwolnionego sąd penitencjarny może w okresie próby
oddać pod dozór kuratora sądowego, osoby godnej zaufania, stowarzyszenia,
organizacji lub instytucji, do której działalności należy troska o wychowanie,
zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, oraz nałożyć na niego obowiązki
określone w art. 72 § 1 Kodeksu karnego. Wobec skazanego za przestępstwo
określone w art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w związku z zaburzeniami
preferencji seksualnych, młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, sprawcy
określonego w art. 64 Kodeksu karnego, a także wobec skazanego na karę dożywotniego
pozbawienia wolności, oddanie pod dozór kuratora sądowego jest obowiązkowe.

Art. 160. § 1. Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli
zwolniony w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które orzeczono
prawomocnie karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej
wykonania.

§ 2. Sąd penitencjarny może odwołać warunkowe
zwolnienie, jeżeli zwolniony w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w
szczególności popełnił inne przestępstwo lub została orzeczona kara inna niż
określona w § 1 albo gdy uchyla się od dozoru, wykonywania nałożonych
obowiązków lub orzeczonych środków karnych. Przed odwołaniem warunkowego
zwolnienia sąd penitencjarny, o ile jest to możliwe, wysłuchuje skazanego lub
jego obrońcę.

§ 3. W razie odwołania warunkowego zwolnienia nie
zalicza się na poczet kary okresu spędzonego na wolności.

Art. 161. § 1. O warunkowym zwolnieniu orzeka sąd penitencjarny;
posiedzenie powinno odbyć się w zakładzie karnym.

§ 2. Wniosek o warunkowe zwolnienie może złożyć
również dyrektor zakładu karnego lub sądowy kurator zawodowy.

§ 3. Wniosku skazanego lub jego obrońcy, złożonego
przed upływem 3 miesięcy od wydania postanowienia o odmowie warunkowego
zwolnienia, nie rozpoznaje się aż do upływu tego okresu.

Art. 162. § 1. Sąd penitencjarny powinien wysłuchać przedstawiciela
administracji zakładu karnego, a także wysłuchać sądowego kuratora zawodowego,
jeżeli składał wniosek o warunkowe zwolnienie oraz uwzględnić ugodę zawartą w
wyniku mediacji. W wypadku skazanego za przestępstwo określone w art. 197–203
Kodeksu karnego, popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych,
sąd zasięga opinii biegłych.

§ 2. Zażalenie wniesione przez prokuratora podlega
rozpoznaniu w terminie 14 dni. Przepis art. 154 § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Na postanowienie odmawiające udzielenia
warunkowego zwolnienia przysługuje zażalenie dyrektorowi zakładu karnego lub
sądowemu kuratorowi zawodowemu, jeżeli składali wniosek o warunkowe zwolnienie.

Art. 163. § 1. W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia o
warunkowym zwolnieniu oraz w sprawie odwołania warunkowego zwolnienia właściwy
jest sąd penitencjarny, który udzielił zwolnienia, a jeżeli zwolniony pozostaje
pod dozorem - sąd penitencjarny, w którego okręgu dozór jest wykonywany.

§ 2. Sąd penitencjarny może, w granicach
przewidzianych w art. 80 § 1 i 2 Kodeksu karnego, zmienić okres próby. Sąd może
również w okresie próby ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki
wymienione w art. 72 § 1 Kodeksu karnego albo od wykonania nałożonych
obowiązków zwolnić, jak również oddać skazanego pod dozór lub od dozoru
zwolnić.

§ 3. (uchylony).

§ 4. W okresie próby kurator sądowy, osoba,
stowarzyszenie, organizacja lub instytucja, pod której dozór oddano
zwolnionego, informuje sąd o jego zachowaniu, w szczególności o tym, czy
wykonuje on nałożone obowiązki i przestrzega porządku prawnego.

Oddział 12

Zwalnianie skazanych z zakładów karnych i warunki udzielania
im pomocy

Art. 164.§ 1. Okres do 6 miesięcy przed przewidywanym warunkowym
zwolnieniem lub przed wykonaniem kary stanowi, w miarę potrzeby, czas niezbędny
na przygotowanie skazanego do życia po zwolnieniu, zwłaszcza dla nawiązania
kontaktu z kuratorem sądowym lub podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1.
Okres ten ustala, za zgodą skazanego, komisja penitencjarna.

§ 2. Okres, o którym mowa w § 1, może również
wyznaczyć sąd penitencjarny w postanowieniu o udzieleniu lub odmowie warunkowego
zwolnienia, jeżeli uzna to za niezbędne.

Art. 165. § 1. W okresie, o którym mowa w art. 164, skazany powinien w
miarę możliwości odbywać karę w zakładzie karnym położonym najbliżej przyszłego
miejsca zamieszkania.

§ 2. Skazanemu można zezwolić na opuszczenie zakładu
karnego, łącznie na czas do 14 dni, zwłaszcza w celu podejmowania starań o
uzyskanie po zwolnieniu odpowiednich możliwości zamieszkania i pracy.
Zezwolenie na opuszczenie zakładu można przyznać skazanemu, którego postawa w
czasie odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, że w czasie pobytu poza
zakładem karnym będzie przestrzegał porządku prawnego. Zezwolenia udziela
dyrektor zakładu karnego. Przepis art. 139 § 8 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Kurator sądowy lub podmioty, o których mowa w
art. 38 § 1, ustalają ze skazanym zakres niezbędnej pomocy w społecznej
readaptacji i sposób jej udzielenia.

§ 4. Jeżeli skazany nie posiada dokumentu tożsamości,
administracja zakładu karnego podejmuje czynności niezbędne do otrzymania przez
niego takiego dokumentu. Skazany ma obowiązek współdziałania w tym zakresie.

Art. 166. § 1. Zwalnianym skazanym, mającym trudności w znalezieniu
zatrudnienia, zakwaterowania oraz otrzymania niezbędnej pomocy lekarskiej,
właściwe organy lub instytucje udzielają niezbędnej doraźnej pomocy.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego zwalniając skazanego,
udziela mu stosownych informacji o możliwościach uzyskania niezbędnej pomocy. W
wypadku zwalniania osoby skazanej za przestępstwo określone w art. 197–203
Kodeksu karnego, popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych,
dyrektor zakładu zawiadamia o tym jednostkę Policji, właściwą dla miejsca
pobytu skazanego po jego zwolnieniu.

§ 3. Skazanemu zwalnianemu z zakładu karnego, który
nie dysponuje wystarczającymi środkami własnymi i nie ma zapewnionych na
wolności dostatecznych środków utrzymania, dyrektor zakładu karnego może
udzielić pomocy pieniężnej w chwili zwolnienia w wysokości do 1/3 przeciętnego
miesięcznego wynagrodzenia pracowników lub jej odpowiedni ekwiwalent.

Art. 167. § 1. Skazany, przed zwolnieniem z zakładu karnego, ma prawo
zwrócić się do sądu penitencjarnego z wnioskiem o zastosowanie względem niego
dozoru sądowego kuratora zawodowego, zwłaszcza jeśli oczekujące go warunki
życia po zwolnieniu z zakładu karnego mogą mu utrudniać społeczną readaptację.

§ 2. Oddając skazanego pod dozór sądowego kuratora
zawodowego sąd penitencjarny może za zgodą skazanego nałożyć na niego
obowiązki, o których mowa w art. 72 § 1 Kodeksu karnego.

§ 3. Skazanemu oddanemu pod dozór i wypełniającemu
nałożone na niego obowiązki zapewnia się w miarę możliwości tymczasowe
zakwaterowanie i udziela pomocy w otrzymaniu zatrudnienia w miejscach oraz
instytucjach wskazanych przez sądowego kuratora zawodowego.

§ 4. Czas trwania dozoru, o którym mowa w § 1, nie
może przekraczać 2 lat; czasu tego nie określa się z góry. Sąd penitencjarny
może orzec o zaniechaniu dozoru, jeżeli skazany nie przestrzega poleceń
sądowego kuratora zawodowego lub nie wykonuje nałożonych obowiązków.

Art. 167a. § 1. Przy zwolnieniu z zakładu karnego skazany otrzymuje, za
pokwitowaniem, znajdujące się w depozycie dokumenty, pieniądze, przedmioty
wartościowe i inne przedmioty, jeżeli nie zostały zatrzymane albo zajęte w
drodze zabezpieczenia lub egzekucji.

§ 2. Skazany otrzymuje ponadto świadectwo zwolnienia
z zakładu karnego oraz zaświadczenie o zatrudnieniu. Skazany wymagający
leczenia otrzymuje skierowanie do lekarza specjalisty lub do szpitala, jeżeli
takie są wskazania lekarskie oraz wyniki wykonanych badań diagnostycznych
niezbędnych dla dalszego postępowania leczniczego lub diagnostycznego.

§ 3. Jako ekwiwalent pomocy pieniężnej, o której mowa
w art. 166 § 3, skazany może otrzymać przy zwolnieniu stosowną do pory roku
odzież, bieliznę, obuwie, bilet na przejazd, a także artykuły żywnościowe na
czas podróży. Decyzje w tym zakresie podejmuje dyrektor zakładu karnego.

§ 4. Jeżeli osoba zwolniona z zakładu karnego wymaga
leczenia szpitalnego, a jej stan zdrowia nie pozwala na przeniesienie do
publicznego zakładu opieki zdrowotnej, pozostaje ona na leczeniu w zakładzie
karnym do czasu, gdy jej stan zdrowia pozwoli na takie przeniesienie.

§ 5. Przepis § 4 ma zastosowanie, jeżeli osoba
zwolniona wyraża zgodę na dalsze leczenie w zakładzie karnym, co powinno być
potwierdzone jej podpisem w indywidualnej dokumentacji medycznej. W razie
niemożności wyrażenia tej zgody przez osobę zwolnioną, decyzję o pozostawieniu
jej na leczeniu w zakładzie karnym podejmuje dyrektor zakładu karnego na
wniosek lekarza. Wobec osoby, o której mowa w § 4, stosuje się przepisy
porządkowe obowiązujące w zakładzie karnym. Przepisy art. 118 § 1, 2 i 4
stosuje się odpowiednio.

§ 6. Jeżeli zwalniany skazany jest niezdolny z
powodów zdrowotnych do samodzielnego powrotu do miejsca zameldowania lub
miejsca przebywania bez zameldowania, administracja zakładu karnego jest
obowiązana w okresie poprzedzającym zwolnienie nawiązać kontakt z rodziną,
osobą bliską lub wskazaną przez skazanego inną osobą i powiadomić ją o terminie
zwolnienia. W wypadku gdy działania administracji zakładu karnego okazały się
bezskuteczne, administracja zakładu karnego jest obowiązana udzielić
zwolnionemu pomocy w udaniu się do miejsca zameldowania lub miejsca przebywania
bez zameldowania albo publicznego zakładu opieki zdrowotnej.

§ 7. Jeżeli osoba, o której mowa w § 4, nie wyraża
zgody na dalsze leczenie w zakładzie karnym, lekarz poucza ją o możliwych
następstwach zdrowotnych odmowy leczenia. Fakt odmowy powinien być potwierdzony
podpisem zwolnionego w indywidualnej dokumentacji medycznej, a w wypadku odmowy
podpisu - notatką urzędową na tę okoliczność.

Art. 168. Jeżeli termin zwolnienia skazanego odbywającego karę przypada
na dzień ustawowo wolny od pracy, zwolnienie to następuje w dniu poprzedzającym
ten termin.

Oddział 13

Informowanie pokrzywdzonego o opuszczeniu przez
skazanego zakładu karnego

Art. 168a.§ 1. Na wniosek pokrzywdzonego, odpowiednio, sędzia
penitencjarny lub dyrektor zakładu karnego niezwłocznie zawiadamia
pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której stałą
pieczą pokrzywdzony pozostaje, o zwolnieniu skazanego z zakładu karnego po
odbyciu kary, o ucieczce skazanego z zakładu karnego, a także o wydaniu decyzji
o udzieleniu skazanemu:

1) przepustki, o której mowa w art. 91 pkt 7 i w art. 92
pkt 9,

2) czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego
bez dozoru lub bez konwoju funkcjonariusza Służby Więziennej albo asysty innej
osoby godnej zaufania, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, art. 141a § 1
oraz art. 165 § 2,

3) przerwy w wykonaniu kary,

4) warunkowego zwolnienia.

§ 2. O prawie do złożenia wniosku, o którym mowa w §
1, poucza pokrzywdzonego sąd, kierując orzeczenie do wykonania.

§ 3. W wypadku zwolnienia z zakładu karnego po
odbyciu kary skazanego z zaburzeniami preferencji seksualnych odbywającego karę
pozbawienia wolności za przestępstwo określone w art. 197–203 Kodeksu karnego,
popełnione w związku z tymi zaburzeniami, a także w wypadku ucieczki takiego
skazanego z zakładu karnego lub wydania decyzji o udzieleniu przepustki lub
czasowego zezwolenia, o którym mowa w § 1, odpowiednio sędzia penitencjarny lub
dyrektor zawiadamia o tym jednostkę Policji, właściwą dla miejsca pobytu
skazanego.

Rozdział XI

Wykonywanie dozoru, warunkowego umorzenia postępowania
i warunkowego zawieszenia wykonania kary

Oddział 1

Dozór

Art. 169.§ 1. Skazany, na którego nałożono obowiązki, a także oddany
pod dozór, obowiązany jest przestrzegać obowiązków ustanowionych przez sąd na
okres próby lub związanych z dozorem.

§ 2. Skazany oddany pod dozór obowiązany jest
bezzwłocznie, a najpóźniej w ciągu 7 dni od powzięcia wiadomości o oddaniu go
pod dozór, zgłosić się do kuratora sądowego tego sądu rejonowego, w okręgu
którego dozór ma być wykonywany.

§ 3. Skazany obowiązany jest stawić się na wezwanie
sądu lub kuratora sądowego i udzielać wyjaśnień co do przebiegu dozoru i
wykonywania nałożonych na niego obowiązków, umożliwić kuratorowi wejście do
mieszkania oraz informować go o zmianie miejsca zatrudnienia, zamieszkania lub
pobytu.

§ 4. Dozór wykonuje się w miejscu zamieszkania lub
pobytu skazanego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 170. § 1. Sprawowanie dozoru powierza się kuratorowi sądowemu tego
sądu rejonowego, w okręgu którego środek ten jest lub ma być wykonywany.

§ 2. Sprawowanie dozoru może być powierzone także
stowarzyszeniu, organizacji lub instytucji, do których działalności należy
troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, albo osobie
godnej zaufania; powierzenie dozoru następuje na ich wniosek lub za ich zgodą.

Art. 171. § 1. Kuratorami sądowymi są kuratorzy zawodowi i społeczni.

§ 2. Zadaniem kuratora sądowego, a także innych osób,
stowarzyszeń, organizacji i instytucji wykonujących dozór jest pomoc w
readaptacji społecznej skazanego. Kontrola ścisłego wykonywania przez skazanego
nałożonych na niego obowiązków i poleceń ma na celu wychowawcze oddziaływanie i
zapobieganie powrotowi do przestępstwa.

Art. 172. § 1. Kurator sądowy, któremu powierzono dozór nad skazanym,
powinien nawiązać z nim bezzwłocznie kontakt i poinformować go o jego
obowiązkach i uprawnieniach.

§ 2. Kurator sądowy obowiązany jest do składania
sądowi okresowych sprawozdań z przebiegu dozoru, w szczególności ma obowiązek
bezzwłocznego powiadomienia sądu o popełnieniu przez skazanego przestępstwa lub
o innym rażącym naruszeniu przez niego porządku prawnego.

Art. 173. § 1. Sądowy kurator zawodowy organizuje i prowadzi działania
mające na celu pomoc skazanemu w społecznej readaptacji oraz kieruje pracą
sądowych kuratorów społecznych i innych osób wykonujących dozór samodzielnie
lub z upoważnienia stowarzyszeń, organizacji i instytucji.

§ 2. Do zakresu działania sądowego kuratora
zawodowego należy w szczególności:

1) kontrolowanie zachowania skazanego w okresie próby,

2) składanie wniosków o zmianę okresu próby w sprawach
dotyczących wykonywania postanowienia o warunkowym zwolnieniu,

3) składanie wniosków o ustanowienie, rozszerzenie lub
zmianę obowiązków w okresie próby, o zwolnienie od wykonania tych obowiązków
albo o oddanie pod dozór lub zwolnienie od dozoru,

4) składanie wniosków o odroczenie lub o przerwę
wykonania kary lub o odwołanie odroczenia lub przerwy wykonania kary,

5) składanie wniosków o warunkowe zwolnienie i o
odwołanie warunkowego zwolnienia,

6) składanie wniosków o zarządzenie wykonania kary,
której wykonanie warunkowo zawieszono, oraz o wykonanie kary zastępczej,

7) składanie wniosków o wszczęcie postępowań dotyczących
wykonania kary ograniczenia wolności,

8) udzielanie pomocy z funduszu pomocy
postpenitencjarnej,

9) branie udziału w posiedzeniach sądu w przedmiocie
wykonywania środków karnych związanych z poddaniem sprawcy próbie, jeżeli
sprawca oddany był pod dozór lub w sprawach wszczętych na wniosek kuratora,

10) podejmowanie czynności mających na celu przygotowanie
skazanego do zwolnienia z zakładu karnego.

Art. 174. Do zakresu działania sądowego kuratora społecznego należy w
szczególności:

1) odwiedzanie osób, których dotyczy postępowanie, w
miejscu ich zamieszkania lub pobytu, w tym również w zakładach karnych, oraz
kontaktowanie się z ich rodziną,

2) żądanie niezbędnych informacji i wyjaśnień od osób
znajdujących się w okresie próby, objętych dozorem lub tych, na które nałożono
obowiązki,

3) współdziałanie z właściwymi stowarzyszeniami,
organizacjami i instytucjami w zakresie poprawy warunków bytowych i
zdrowotnych, zatrudnienia i szkolenia osób, których dotyczy postępowanie
wykonawcze,

4) współdziałanie z administracją zakładów karnych w
zakresie odpowiedniego przygotowania skazanych do zwolnienia,

5) przeglądanie akt sądowych i sporządzanie z nich
odpisów w związku z wykonywaniem czynności zleconych przez sąd,

6) przeprowadzanie wywiadów środowiskowych i zbieranie
niezbędnych informacji od organów administracji rządowej, samorządu
terytorialnego, zakładów pracy, stowarzyszeń, organizacji i instytucji,

7) podejmowanie innych czynności niezbędnych dla
prawidłowego wykonywania kar, środków karnych i środków zabezpieczających,

8) udzielanie skazanym innej stosownej pomocy.

Art. 175. § 1. Stowarzyszenia, organizacje i instytucje, którym
powierzono sprawowanie dozoru, obowiązane są w szczególności do:

1) bezzwłocznego wyznaczenia przedstawiciela do
wykonywania czynności związanych z dozorem oraz udzielania mu pomocy w
prawidłowym ich wykonywaniu,

2) utrzymywania, przez wyznaczonego przedstawiciela,
niezbędnych kontaktów z sądem i sądowym kuratorem zawodowym,

3) zapewnienia, aby wyznaczony przedstawiciel wykonywał
prawidłowo powierzone mu czynności związane z dozorem oraz przedstawiał sądowi
okresowe sprawozdania o zachowaniu się skazanego w okresie próby.

§ 2. Do osoby godnej zaufania oraz przedstawiciela
stowarzyszenia, organizacji i instytucji stosuje się odpowiednio art. 174,
chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 176. Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia,
szczegółowy zakres praw i obowiązków kuratorów sądowych, stowarzyszeń,
organizacji, instytucji oraz osób, którym powierzono sprawowanie dozoru, a
także zasady i tryb wykonywania dozoru stosowanego w związku z orzeczonymi
karami, środkami karnymi, zabezpieczającymi i profilaktycznymi oraz tryb
wyznaczania przedstawicieli przez stowarzyszenia, organizacje i instytucje.

Oddział 2

Zakazy i obowiązek

Art. 177.W sprawach związanych z wykonywaniem orzeczenia o warunkowym
umorzeniu postępowania karnego właściwy jest sąd, który w danej sprawie orzekał
w pierwszej instancji, jednakże w stosunku do osoby oddanej pod dozór, w
kwestiach dotyczących wykonania tego środka oraz obowiązków związanych z
okresem próby, właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu dozór jest lub ma
być wykonywany.

Oddział 3

Warunkowe zawieszenie wykonania kary

Art. 178.§ 1. W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia o
warunkowym zawieszeniu wykonania kary oraz w sprawie zarządzenia wykonania
zawieszonej kary właściwy jest sąd, który w danej sprawie orzekał w pierwszej
instancji, jednakże w stosunku do osoby skazanej przez sąd powszechny
pozostającej pod dozorem właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu dozór
jest lub ma być wykonywany.

§ 2. Przed wydaniem postanowienia w przedmiocie
zarządzenia wykonania zawieszonej kary, sąd powinien wysłuchać skazanego lub
jego obrońcę, chyba że zachodzą okoliczności zarządzenia wykonania kary
określone w art. 75 § 1 Kodeksu karnego.

Rozdział XII

Środki karne

Oddział 1

Pozbawienie praw publicznych

Art. 179.W razie orzeczenia pozbawienia praw publicznych sąd
zawiadamia:

1) właściwy dla miejsca ostatniego zamieszkania lub
pobytu skazanego odpowiedni organ administracji publicznej,

2) Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
jeżeli skazany ma order, odznaczenie lub tytuł honorowy,

3) organy i instytucje, w których skazany pełnił ostatnio
funkcje objęte utratą,

4) organ właściwy w sprawach powszechnego obowiązku
obrony, w którego ewidencji skazany figuruje.

Oddział 2

Zakazy

Art. 180.W razie orzeczenia zakazu zajmowania określonego stanowiska
lub wykonywania określonego zawodu, sąd przesyła odpis wyroku właściwemu
organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego oraz pracodawcy
albo instytucji, w której skazany zajmuje objęte zakazem stanowisko lub
wykonuje objęty zakazem zawód. Jeżeli skazany zajmuje stanowisko kierownicze
lub inne odpowiedzialne stanowisko, sąd przesyła odpis wyroku również właściwej
jednostce nadrzędnej.

Art. 181. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia określonej działalności
gospodarczej, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji
rządowej lub samorządu terytorialnego, właściwemu dla miejsca zamieszkania
skazanego lub dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej objętej
zakazem.

Art. 181a. § 1. W razie orzeczenia obowiązku powstrzymania się od
przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakazu kontaktowania się
z określonymi osobami lub zakazu opuszczania określonego miejsca pobytu bez
zgody sądu, sąd przesyła odpis wyroku jednostce Policji, a także odpowiedniemu
organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, właściwemu dla
miejsca pobytu skazanego.

§ 2. Nadzór nad wykonywaniem obowiązku powstrzymania
się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakazu
kontaktowania się z określonymi osobami lub zakazu opuszczania określonego
miejsca pobytu bez zgody sądu powierza się zawodowemu kuratorowi sądowemu.

§ 3. W sprawach związanych z wykonywaniem obowiązku
powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,
zakazu kontaktowania się z określonymi osobami lub zakazu opuszczania
określonego miejsca pobytu bez zgody sądu właściwy jest sąd rejonowy, w którego
okręgu ustalono miejsce pobytu skazanego.

§ 4. Przepisy art. 169 i 172 stosuje się odpowiednio.

Art. 181b.
W razie orzeczenia zakazu wstępu na imprezę masową, sąd przesyła odpis
wyroku komendantowi powiatowemu (rejonowemu, miejskiemu) Policji, właściwemu
dla miejsca zamieszkania skazanego.

Art. 182. § 1. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd
przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub
samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli
skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia
ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony.

§ 2. Organ, do którego przesłano orzeczenie
zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do
ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w
okresie obowiązywania zakazu.

Art. 183. Jeżeli skazany, w związku z wykonywanym przez siebie zawodem
lub prowadzeniem określonej działalności gospodarczej, należy do zrzeszenia
zawodowego, stowarzyszenia, związku lub cechu albo innej organizacji
gospodarczej, sąd zawiadamia je o orzeczeniu zakazu wykonywania zawodu lub
prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

Art. 184. Przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny
wymieniony w niniejszym oddziale lub oddziale 1, albo zawiadomienie o
wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę
początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka.

Art. 185. Pracodawcy lub instytucje wymienione w art. 180 i 181
podejmują stosowne decyzje i bezzwłocznie zawiadamiają o tym sąd, który w razie
stwierdzenia nieprawidłowości nakazuje je usunąć.

Art. 186. Jeżeli wobec skazanego zastosowano art. 72 § 1 Kodeksu
karnego, przepisy art. 180 i 181 stosuje się odpowiednio.

Oddział 3

Przepadek

Art. 187.Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego
odpis lub wyciąg urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu
pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego
przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.

Art. 188. § 1. Wykonując środek karny przepadku, urząd skarbowy
przejmuje w posiadanie składniki mienia wymienione w wyroku.

§ 2. Wykonując środek karny przepadku przedmiotów,
równowartości takich przedmiotów, korzyści osiągniętych z przestępstwa albo
równowartości takich korzyści, urząd skarbowy, w razie potrzeby, ustala
składniki mienia objętego przepadkiem, przed ich przejęciem.

§ 3. Przed przystąpieniem do przejęcia składników
mienia, o których mowa w § 1 lub 2, urząd skarbowy nie ma obowiązku
wcześniejszego wzywania osoby, u której się znajdują, do ich wydania.

§ 4. Przejęte nieruchomości urząd skarbowy przekazuje
w zarząd właściwym organom administracji publicznej.

§ 5. Przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne
prawa majątkowe urząd skarbowy spienięża według przepisów o egzekucji świadczeń
pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

§ 6. Przejęte przedmioty o wartości historycznej,
naukowej lub artystycznej spienięża się, gdy wskazane przez wojewódzkiego
konserwatora zabytków państwowe muzeum, biblioteka lub archiwum nie wyrażą
zgody na ich nieodpłatne nabycie.

Art. 189. Przepadek rzeczy głównej obejmuje również przynależności tej
rzeczy, chyba że co innego wynika z orzeczenia.

Art. 190. § 1. Orzeczony środek karny przepadku nie narusza praw
rzeczowych ograniczonych obciążających objęte przepadkiem składniki mienia, z
wyjątkiem hipoteki i zastawu, które wygasają, a wierzytelności zabezpieczone
tymi prawami podlegają zaspokojeniu do wysokości sumy uzyskanej ze spieniężenia
składników mienia lub ich wartości, gdy nie zostaną spieniężone i nie podlegają
zniszczeniu.

§ 2. Zaspokojenie wierzyciela, którego wierzytelność
jest zabezpieczona hipoteką lub zastawem, jeżeli przedmiot zastawu nie podlega
spieniężeniu, następuje po oszacowaniu nieruchomości lub przedmiotu zastawu.
Oszacowanie nieruchomości, według przepisów o egzekucji z nieruchomości, urząd
skarbowy zleca komornikowi sądowemu.

Art. 191. § 1. Podstawę ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela
nieruchomości w księdze wieczystej oraz podstawę wykreślenia obciążających ją
hipotek stanowi orzeczenie o zastosowaniu środka karnego przepadku, które
nieruchomości tej dotyczy.

§ 2. W razie wytoczenia przez osobę trzecią powództwa
o zwolnienie nieruchomości od wykonania środka karnego przepadku, wpis
własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej może nastąpić po prawomocnym
oddaleniu powództwa.

Art. 192. § 1. W razie uchylenia orzeczenia o przepadku, darowania tego
środka lub zwolnienia rzeczy w wyniku wniesionego powództwa, składniki mienia
przejęte w trakcie wykonania środka karnego zwraca się uprawnionemu. W razie
niemożności zwrotu, Skarb Państwa odpowiada za szkodę, którą poniósł
uprawniony.

§ 2. Osoba, której zwraca się przedmioty objęte
przepadkiem lub wypłaca odszkodowanie w ramach odpowiedzialności, o której mowa
w § 1, obowiązana jest do zwrotu Skarbowi Państwa sum zapłaconych wierzycielom
na podstawie art. 190 do wysokości wartości zwróconych składników mienia lub
wypłaconego odszkodowania. Jeżeli zwrotowi podlega nieruchomość, wierzytelność
Skarbu Państwa zabezpiecza się przez wpis hipoteki przymusowej w księdze
wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Podstawę wpisu stanowi
postanowienie o zabezpieczeniu, wydane przez urząd skarbowy.

§ 3. W zakresie nie uregulowanym w niniejszej ustawie
do odpowiedzialności, o której mowa w § 1, stosuje się przepisy Kodeksu
cywilnego.

Art. 193. § 1. Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów dołączonych do akt
sprawy lub przechowywanych w sądowej składnicy dowodów, sąd wydaje te
przedmioty właściwemu organowi skarbowemu.

§ 2. Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów zabezpieczonych
i oddanych na przechowanie, sąd nakaże instytucji lub osobie, której przedmioty
te oddano na przechowanie, aby wydała je właściwemu urzędowi skarbowemu.

Art. 194. Minister Sprawiedliwości może określić, w drodze
rozporządzenia, wykaz przedmiotów, które w razie orzeczenia ich przepadku
przekazuje się bezpośrednio innym organom niż organ egzekucyjny wymieniony w
art. 187, mając na uwadze w szczególności właściwość tych organów oraz rodzaj
przedmiotów podlegających przekazaniu.

Art. 195. Jeżeli wartość przedmiotów, których przepadek orzeczono, jest
nieznaczna, sąd pozostawia je w aktach sprawy albo zarządza ich zniszczenie. Z
czynności zniszczenia sporządza się protokół.

Art. 195a. § 1. Jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący
przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za
doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który
wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi
określonemu w art. 187.

§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, jeżeli orzeczono
przepadek, urząd skarbowy prowadzi również egzekucję orzeczonej jednocześnie
grzywny i zasądzonych od skazanego kosztów sądowych oraz egzekucję orzeczonego
obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
świadczenia pieniężnego albo nawiązki.

Art. 195b.Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do
wykonania orzeczeń, o których mowa w rozdziale 66d Kodeksu postępowania
karnego.

Oddział 4

Naprawienie szkody, zadośćuczynienie, nawiązka i
świadczenie pieniężne

Art. 196.§ 1. W razie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody lub
zadośćuczynienia na rzecz osoby, która nie brała udziału w sprawie, nawiązki
lub świadczenia pieniężnego, sąd, z urzędu i bez pobierania jakichkolwiek
opłat, przesyła tytuł egzekucyjny pokrzywdzonemu lub innej osobie uprawnionej.

§ 2. Przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji -
należności z tytułu obowiązku naprawienia szkody, nawiązki lub świadczenia
pieniężnego podlegają zaspokojeniu w kolejności przewidzianej dla należności
wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję, według przepisów Kodeksu postępowania
cywilnego, chyba że ze względu na rodzaj należności podlegają zaspokojeniu w
kolejności wyższej.

Art. 196a. § 1. Instytucje, fundacje, stowarzyszenia oraz organizacje
społeczne wpisane do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, o
którym mowa w art. 49a § 2 Kodeksu karnego, są obowiązane do końca każdego roku
kalendarzowego przekazać Ministrowi Sprawiedliwości aktualne informacje o
swoich podstawowych zadaniach lub celach statutowych, zaś fundacje,
stowarzyszenia oraz organizacje społeczne również informacje o zasięgu
działania.

§ 2. Instytucje, fundacje, stowarzyszenia lub
organizacje społeczne, które w wyniku wykonania prawomocnie orzeczonego środka
karnego w postaci nawiązki określonej w art. 47 i 57a § 2 Kodeksu karnego lub
świadczenia pieniężnego określonego w art. 49 Kodeksu karnego otrzymały środki
finansowe, są obowiązane do sporządzania i przekazywania Ministrowi
Sprawiedliwości rocznych sprawozdań dotyczących wykorzystania tych środków w
terminie do dnia 20 lutego roku następującego po roku, w którym je otrzymały,
oraz do wyodrębnienia tych środków w ewidencji księgowej.

§ 3. Sprawozdanie, o którym mowa w § 2, powinno
zawierać informację o wysokości otrzymanych środków finansowych oraz
rozliczenie tych środków, ze wskazaniem celów, na które zostały przeznaczone.

§ 4. Minister Sprawiedliwości może zlecić
kontrolę zgodności z prawdziwym stanem danych zawartych w sprawozdaniu, o
którym mowa w § 2. Kontrola może także dotyczyć spełnienia przez instytucję,
fundację, stowarzyszenie lub organizacje społeczne obowiązków, o których mowa w
§ 1 lub 2. Ocenie Ministra Sprawiedliwości podlega również celowość i
gospodarność wydatkowania przez te podmioty otrzymanych środków.

§ 5. W przypadku stwierdzenia, że instytucja,
stowarzyszenie, fundacja lub organizacja społeczna wykorzystała środki
finansowe, o których mowa w § 2, niezgodnie z ich przeznaczeniem, nie wyodrębniła
tych środków w ewidencji księgowej lub nie przekazała informacji, o których
mowa w § 1, Minister Sprawiedliwości wykreśla, w drodze decyzji
administracyjnej, ten podmiot z wykazu, o którym mowa w art. 49a § 2 Kodeksu
karnego.

§ 6. Prezesi sądów apelacyjnych są obowiązani, w
terminie do dnia 20 lutego każdego roku, przekazać Ministrowi Sprawiedliwości
zestawienie środków finansowych przekazanych w poprzednim roku poszczególnym
instytucjom, fundacjom, stowarzyszeniom oraz organizacjom społecznym, w wyniku
wykonania orzeczeń, o których mowa w § 2, zapadłych w sądach na obszarze danej
apelacji.

Oddział 5

Podanie wyroku do publicznej wiadomości

Art. 197.§ 1. Sąd określa sposób podania wyroku do publicznej
wiadomości, jeżeli nie określono tego w wyroku.

§ 2. Na postanowienie w tym przedmiocie zażalenie
przysługuje także pokrzywdzonemu, choćby nie był stroną w procesie.

Art. 198. § 1. W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości
przez ogłoszenie w czasopiśmie, sąd przesyła odpis wyroku lub wyciąg z wyroku,
ze wzmianką dotyczącą prawomocności, redakcji określonego w wyroku czasopisma,
z poleceniem wydrukowania w jednym z najbliższych jego numerów.

§ 2. Redakcja czasopisma ma obowiązek zawiadomić sąd
o wykonaniu polecenia, przesyłając jednocześnie egzemplarz, w którym
zamieszczono ogłoszenie; w razie nieprawidłowości sąd nakazuje je usunąć.

Art. 199. § 1. W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej
wiadomości w inny sposób, sąd - zgodnie z treścią wyroku - wydaje komu należy
odpowiednie polecenie, przesyłając jednocześnie odpis wyroku lub wyciąg z
wyroku ze wzmianką o prawomocności.

§ 2. Ten, kto otrzymał polecenie, ma obowiązek je
wykonać w czasie, miejscu i w sposób określony przez sąd oraz bezzwłocznie
zawiadomić o tym sąd, który w razie zauważenia nieprawidłowości nakazuje je
usunąć.

Rozdział XIII

Środki zabezpieczające

Art. 200.§ 1. Środki zabezpieczające związane z umieszczeniem sprawcy w
zakładzie zamkniętym, przewidziane w Kodeksie karnym, wykonuje się w zakładach
psychiatrycznych i w zakładach leczenia odwykowego.

§ 2. Zakłady psychiatryczne, o których mowa w § 1,
mogą być organizowane jako zakłady dysponujące warunkami:

1) podstawowego zabezpieczenia,

2) wzmocnionego zabezpieczenia,

3) maksymalnego zabezpieczenia.

§ 3. Zakłady leczenia odwykowego, o których mowa w §
1, mogą być organizowane jako zakłady dysponujące warunkami wzmocnionego
zabezpieczenia.

§ 4. Zakłady, o których mowa w § 2 pkt 1 i 2,
podlegają właściwej jednostce samorządu terytorialnego.

§ 5. Zakłady, o których mowa w § 2 pkt 3, podlegają
ministrowi właściwemu do spraw zdrowia.

Art. 200a. Do zamkniętego zakładu psychiatrycznego dysponującego
warunkami maksymalnego zabezpieczenia kieruje się sprawcę, jeżeli:

1) jego powtarzające się zachowania zagrażające życiu lub
zdrowiu innych osób lub powodujące niszczenie przedmiotów znacznej wartości nie
mogą być opanowane w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym dysponującym
warunkami wzmocnionego zabezpieczenia,

2) nie jest możliwe zapobieżenie samowolnemu oddaleniu
się z zamkniętego zakładu psychiatrycznego dysponującego wzmocnionymi warunkami
zabezpieczenia sprawcy, stwarzającego znaczne zagrożenie poza zakładem.

Art. 200b. Do zamkniętego zakładu psychiatrycznego lub do zakładu
leczenia odwykowego dysponującego warunkami wzmocnionego zabezpieczenia kieruje
się sprawcę, jeżeli:

1) jego zachowania zagrażające życiu lub zdrowiu innych
osób lub powodujące niszczenie przedmiotów znacznej wartości nie mogą być
opanowane w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym lub w zakładzie leczenia
odwykowego, dysponującym warunkami podstawowego zabezpieczenia,

2) nie jest możliwe zapobieżenie samowolnemu oddaleniu
się z zamkniętego zakładu psychiatrycznego lub z zakładu leczenia odwykowego,
dysponującego warunkami podstawowego zabezpieczenia sprawcy, stwarzającego
zagrożenie poza zakładem.

Art. 200c. Do zamkniętego zakładu psychiatrycznego lub do zakładu
leczenia odwykowego dysponującego warunkami podstawowego zabezpieczenia kieruje
się sprawcę, który nie kwalifikuje się do zakładu psychiatrycznego lub do
zakładu leczenia odwykowego, o których mowa w art. 200a oraz w art. 200b.

Art. 201. § 1. W celu zapewnienia właściwego miejsca wykonywania środków
zabezpieczających, o których mowa w art. 200 § 1 i 2, minister właściwy do
spraw zdrowia powołuje komisję psychiatryczną do spraw środków
zabezpieczających.

§ 2. Wykonując orzeczenie o zastosowaniu środka
zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zamkniętym zakładzie
psychiatrycznym lub w zakładzie leczenia odwykowego, sąd, po zasięgnięciu
opinii komisji psychiatrycznej do spraw środków zabezpieczających, określa
rodzaj zakładu, o którym mowa w art. 200 § 2 lub 3, i przesyła odpis orzeczenia
wraz z poleceniem doprowadzenia sprawcy właściwej stacji pogotowia ratunkowego,
właściwej jednostce Policji lub właściwemu organowi wojskowemu, a odpis
orzeczenia i polecenie przyjęcia - kierownikowi właściwego zakładu.

§ 3. Jeżeli sprawca przebywa w zakładzie karnym albo
w areszcie śledczym, polecenie doprowadzenia sąd przesyła dyrektorowi tego
zakładu lub aresztu, załączając odpis orzeczenia.

§ 4. Minister właściwy do spraw zdrowia, w
porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, określa, w drodze rozporządzenia,
tryb powoływania i zadania komisji psychiatrycznej do spraw środków
zabezpieczających, jej skład oraz wykaz zamkniętych zakładów psychiatrycznych i
zakładów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania środków
zabezpieczających, a także ich pojemność i warunki zabezpieczenia, z
uwzględnieniem szczegółowych zasad kierowania do takich zakładów, postępowania
ze sprawcami w nich umieszczonymi oraz regulamin organizacyjno-porządkowy
wykonywania środków zabezpieczających, mając na uwadze w szczególności poddanie
sprawcy umieszczonego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym lub w zakładzie
leczenia odwykowego właściwemu leczeniu lub terapii, przeciwdziałanie
zachowaniom sprawcy zagrażającym życiu i zdrowiu innych osób lub powodującym
niszczenie przedmiotów znacznej wartości oraz zapobieżenie samowolnemu
oddaleniu się sprawcy stwarzającego zagrożenie poza zakładem.

Art. 202. Sprawcę, wobec którego wykonywany jest środek zabezpieczający,
obejmuje się odpowiednim postępowaniem leczniczym, terapeutycznym i
rehabilitacyjnym, a także resocjalizacyjnym, którego celem jest poprawa stanu
jego zdrowia i zachowania, w stopniu umożliwiającym powrót do życia w
społeczeństwie i dalsze leczenie w warunkach poza zakładem.

Art. 203. § 1. Kierownik zakładu zamkniętego, w którym wykonuje się
środek zabezpieczający, nie rzadziej niż co 6 miesięcy przesyła do sądu opinię
o stanie zdrowia sprawcy umieszczonego w tym zakładzie i o postępach w leczeniu
lub terapii; opinię taką obowiązany jest przesłać bezzwłocznie, jeżeli w
związku ze zmianą stanu zdrowia sprawcy uzna, że jego dalsze pozostawanie w
zakładzie nie jest konieczne.

§ 2. Sąd może w każdym czasie żądać opinii o stanie
zdrowia i stosowanym leczeniu lub terapii oraz ich wyników wobec sprawcy
umieszczonego w zakładzie, o którym mowa w § 1.

Art. 204. Sąd, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w wypadku uzyskania
opinii, że dalsze pozostawanie sprawcy w zamkniętym zakładzie, w którym
wykonuje się środek zabezpieczający, nie jest konieczne, bezzwłocznie orzeka w
przedmiocie dalszego stosowania tego środka. W razie potrzeby sąd zasięga
opinii innych biegłych.

Art. 204a. Wobec sprawcy umieszczonego w zamkniętym zakładzie
psychiatrycznym lub w zakładzie leczenia odwykowego można stosować środki
przymusu bezpośredniego na zasadach, w trybie i w sposób określony w przepisach
o ochronie zdrowia psychicznego.

Art. 204b. W zakładach, o których mowa w art. 200 § 2 pkt 2 i 3 oraz w §
3, dopuszcza się kontrolowanie przedmiotów posiadanych przez sprawców oraz
pomieszczeń, w których oni przebywają. Przepisy art. 116 § 4-6 stosuje się
odpowiednio.

Art. 204c. Osobiste kontakty sprawcy przebywającego w zakładzie, o którym
mowa w art. 200 § 2 pkt 2 lub 3 albo w § 3, z osobami odwiedzającymi mogą
odbywać się tylko za zgodą kierowników tych zakładów. Można odmówić udzielenia
takiej zgody, w szczególności gdy kontakty te powodują wzrost ryzyka zachowań
niebezpiecznych.

Art. 205. Do wykonania środków zabezpieczających, które polegają na
zakazie zajmowania określonych stanowisk, wykonywania określonego zawodu lub
prowadzenia określonej działalności gospodarczej, przepadku albo zakazie
prowadzenia pojazdów, stosuje się art. 180-193 i art. 195.

Rozdział XIV

Należności sądowe

Art. 206.§ 1. Sąd wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia kosztów
sądowych lub pieniężnej kary porządkowej do ich zapłacenia w terminie 30 dni, a
w razie bezskutecznego upływu tego terminu należności te ściąga się w drodze
egzekucji.

§ 2. W zakresie odraczania, rozkładania na raty i
umarzania należności sądowych, stosuje się odpowiednio art. 49-51, przy czym
okres odroczenia wykonania albo rozłożenia na raty pieniężnej kary porządkowej
nie może przekroczyć 6 miesięcy.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie
do wykonania orzeczenia o nawiązce na rzecz Skarbu Państwa oraz do obowiązku
uiszczenia kwoty pieniężnej, stanowiącej równowartość orzeczonego przepadku, z
tym że okres odroczenia wykonania tych należności albo rozłożenia na raty nie
może przekroczyć 1 roku.

Rozdział XV

Tymczasowe aresztowanie

Art. 207.Wykonanie tymczasowego aresztowania służy realizacji celów,
dla których ten środek zastosowano, a w szczególności zabezpieczeniu
prawidłowego toku postępowania karnego.

Art. 207a. Sposób wykonywania tymczasowego aresztowania nie może naruszać
uprawnień procesowych tymczasowo aresztowanego.

Art. 208. § 1. Areszty śledcze podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 2. Tymczasowe aresztowanie wykonuje się w aresztach
śledczych.

§ 3. Areszty śledcze mogą być tworzone jako
samodzielne areszty lub jako wyodrębnione oddziały zakładów karnych. Kilka
aresztów śledczych może posiadać wspólną administrację bądź wydzielone służby.

§ 4. Aresztem śledczym kieruje dyrektor;
wyodrębnionym oddziałem może kierować podlegający dyrektorowi kierownik.

§ 5. Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia,
tworzy i znosi areszty śledcze, mając na względzie istniejące potrzeby w tym
zakresie.

§ 6. Dyrektor Generalny Służby Więziennej określa, w
drodze zarządzenia, przeznaczenie aresztów śledczych, uwzględniając w
szczególności potrzebę zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc
zakwaterowania dla wszystkich tymczasowo aresztowanych.

Art. 209. Do wykonywania tymczasowego aresztowania stosuje się
odpowiednio przepisy odnoszące się do wykonywania kary pozbawienia wolności, ze
zmianami wynikającymi z przepisów niniejszego rozdziału.

Art. 210. Przyjmując tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego
należy go bezzwłocznie poinformować o przysługujących mu prawach i ciążących na
nim obowiązkach, a zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się z przepisami
niniejszego kodeksu i regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania
tymczasowego aresztowania, oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim i
zabiegom sanitarnym.

Art. 211. § 1. Po przyjęciu tymczasowo aresztowanego do aresztu
śledczego bezzwłocznie zawiadamia się o tym organ, do którego dyspozycji
tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 2. Tymczasowo aresztowany ma prawo, bezzwłocznie po
osadzeniu go w areszcie śledczym, zawiadomić o miejscu swojego pobytu osobę
najbliższą albo inną osobę, stowarzyszenie, organizację lub instytucję, a także
swojego obrońcę. Tymczasowo aresztowany cudzoziemiec ma ponadto prawo
powiadomić właściwy urząd konsularny, a w razie braku takiego urzędu - właściwe
przedstawicielstwo dyplomatyczne.

§ 3. Tymczasowo aresztowanego zwalnia się w dniu, w
którym upływa termin zastosowania tymczasowego aresztowania.

§ 4. Bezpośrednio przed zwolnieniem z aresztu
śledczego tymczasowo aresztowanemu udziela się stosownych informacji mających
na celu przygotowanie go do życia po zwolnieniu, w tym także o zakresie pomocy
postpenitencjarnej oraz o instytucjach i organach udzielających tej pomocy.

§ 5. Administracja aresztu śledczego jest obowiązana
udzielić zwalnianemu pomocy w udaniu się do miejsca zameldowania lub miejsca
zamieszkania albo do publicznego zakładu opieki zdrowotnej.

§ 6. Wykonywanie tymczasowego aresztowania ustaje po
rozpoczęciu wykonywania środka zabezpieczającego, o którym mowa w art. 94 § 1 i
art. 96 § 1 Kodeksu karnego.

§ 7. W wypadku skierowania do wykonania orzeczenia o
zastosowaniu środka zabezpieczającego wymienionego w § 6 wobec osoby tymczasowo
aresztowanej także w innej sprawie, wykonanie tego środka następuje po
uchyleniu w tej sprawie tymczasowego aresztowania.

Art. 212. § 1. Tymczasowo aresztowani powinni być rozmieszczani w
areszcie śledczym w sposób zapobiegający ich wzajemnej demoralizacji. W
szczególności należy oddzielać niekaranych od uprzednio odbywających karę
pozbawienia wolności oraz młodocianych od dorosłych, chyba że szczególne
względy wychowawcze przemawiają za umieszczeniem dorosłego z młodocianym lub
młodocianymi. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych w oddziałach i
celach mieszkalnych bierze się pod uwagę w szczególności:

1) konieczność oddzielenia tymczasowo aresztowanych od
skazanych, a także tymczasowo aresztowanych funkcjonariuszy organów powołanych
do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariuszy i pracowników Służby
Więziennej, pracowników organów wymiaru sprawiedliwości i ścigania od
pozostałych tymczasowo aresztowanych,

2) potrzebę zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w
areszcie śledczym,

3) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne,

4) potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród
tymczasowo aresztowanych,

5) konieczność zapobiegania samoagresji i popełnianiu
przestępstw podczas tymczasowego aresztowania.

§ 2. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych
administracja aresztu śledczego uwzględnia wskazania organu, do którego
dyspozycji pozostają, mające na celu zabezpieczenie prawidłowego toku
postępowania karnego i zapewnienie bezpieczeństwa w areszcie.

§ 3. Jeżeli zachodzi konieczność izolowania
tymczasowo aresztowanych od siebie, organ, do którego dyspozycji pozostają,
informuje o tym dyrektora aresztu śledczego.

Art. 212a. § 1. Komisja penitencjarna kwalifikuje tymczasowo
aresztowanego jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne
zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu oraz dokonuje, co najmniej raz na 3
miesiące, weryfikacji decyzji w tym przedmiocie. O podjętych decyzjach
zawiadamia się organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje,
oraz sędziego penitencjarnego.

§ 2. Tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1,
osadza się w wyznaczonym oddziale lub celi aresztu śledczego w warunkach
zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo tego aresztu,
zawiadamiając o tym sędziego penitencjarnego.

§ 3. Tymczasowo aresztowanego podejrzanego o
popełnienie przestępstwa w zorganizowanej grupie albo w związku mającym na celu
popełnianie przestępstw osadza się w areszcie śledczym w warunkach
zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo aresztu, chyba
że szczególne okoliczności przemawiają przeciwko takiemu osadzeniu.

§ 4. Przepisy § 1 i 2 stosuje się do tymczasowo
aresztowanego, którego właściwości, warunki osobiste, sposób zachowania się w
trakcie pobytu w areszcie śledczym lub stopień demoralizacji stwarzają poważne
zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu
śledczego i który:

1) jest podejrzany o popełnienie przestępstwa, w
szczególności:

a) zamachu na:

-
niepodległość lub integralność Rzeczypospolitej Polskiej,

-
konstytucyjny ustrój lub konstytucyjny organ Rzeczypospolitej Polskiej,

- życie
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,

- jednostkę
Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

b) ze szczególnym okrucieństwem,

c) wzięcia lub przetrzymania zakładnika albo w związku z
wzięciem zakładnika,

d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego,

e) z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych albo
łatwo palnych,

2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolności
stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego w
ten sposób, że:

a) był organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego
wystąpienia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym,

b) dopuścił się czynnej napaści na funkcjonariusza
publicznego lub inną osobę zatrudnioną w zakładzie karnym lub areszcie
śledczym,

c) był sprawcą zgwałcenia albo znęcał się nad skazanym,
ukaranym lub tymczasowo aresztowanym,

d) uwolnił się lub usiłował uwolnić się z zakładu karnego
typu zamkniętego lub aresztu śledczego albo podczas konwojowania poza terenem
takiego zakładu lub aresztu.

Art. 212b. W areszcie śledczym tymczasowo aresztowany, o którym mowa w
art. 212a, przebywa w następujących warunkach:

1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia
wyznaczone do: pracy, nauki, przeprowadzania spacerów, widzeń, odprawiania
nabożeństw, spotkań religijnych i nauczania religii oraz zajęć
kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu wyposaża się w
odpowiednie zabezpieczenia techniczno-ochronne,

2) cele mieszkalne są częściej kontrolowane niż te, w
których osadza się tymczasowo aresztowanego, wobec którego nie podjęto decyzji,
o której mowa w art. 212a § 1,

3) tymczasowo aresztowany może uczyć się, pracować,
bezpośrednio uczestniczyć w nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauce
religii oraz korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury
fizycznej i sportu tylko w oddziale, w którym jest osadzony,

4) poruszanie się tymczasowo aresztowanego po terenie
aresztu śledczego odbywa się pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko
do niezbędnych potrzeb,

5) tymczasowo aresztowanego poddaje się kontroli
osobistej przy każdorazowym wyjściu i powrocie do celi,

6) spacer tymczasowo aresztowanego odbywa się w
wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem,

7) sposób osobistego kontaktowania się przedstawicieli
podmiotów określonych w art. 38 § 1 z tymczasowo aresztowanym określa
każdorazowo dyrektor aresztu śledczego,

8) widzenia odbywają się w wyznaczonych miejscach pod
wzmocnionym dozorem. W czasie korzystania z widzeń w sposób uniemożliwiający
bezpośredni kontakt z osobami odwiedzającymi tymczasowo aresztowany nie może
spożywać artykułów żywnościowych i napojów. Widzenia nie mogą odbywać się w
obecności tymczasowo aresztowanego, wobec którego nie podjęto decyzji, o której
mowa w art. 212a § 1,

9) tymczasowo aresztowany nie może korzystać z własnej
odzieży i obuwia.

Art. 212c. § 1. Tymczasowo aresztowanego poddaje się badaniom
osobopoznawczym, w zakresie niezbędnym dla zapobiegania wzajemnej demoralizacji
tymczasowo aresztowanych oraz zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w areszcie.
Jeżeli konieczne jest przeprowadzenie badań psychologicznych lub
psychiatrycznych, dokonuje się ich na zasadach określonych w art. 83 § 1 i 2
oraz art. 84 § 3.

§ 2. O zarządzeniu badań psychiatrycznych zawiadamia
się organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 213. W wypadkach określonych w Kodeksie postępowania karnego
tymczasowe aresztowanie wykonuje się poza aresztem śledczym w zakładzie
leczniczym wskazanym przez organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany
pozostaje. Organ ten określa również warunki umieszczenia tymczasowo
aresztowanego we wskazanym zakładzie leczniczym.

Art. 214. § 1. Poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach niniejszego
rozdziału, tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej z takich uprawnień,
jakie przysługują skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności w systemie
zwykłym w zakładzie karnym typu zamkniętego i nie stosuje się do niego
ograniczeń innych niż te, które są konieczne do zabezpieczenia prawidłowego
toku postępowania karnego, utrzymania porządku i bezpieczeństwa w areszcie
śledczym oraz zapobieżenia wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych.

§ 2. O użyciu środka przymusu bezpośredniego, broni
lub psa służbowego względem tymczasowo aresztowanego zawiadamia się
bezzwłocznie organ, do którego dyspozycji pozostaje.

Art. 215. § 1. Tymczasowo aresztowany ma prawo do porozumiewania się z
obrońcą lub pełnomocnikiem będącym adwokatem albo radcą prawnym podczas
nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie. Jeżeli organ, do którego
dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, zastrzeże przy widzeniu obecność
swoją lub osoby upoważnionej - widzenie odbywa się w sposób wskazany przez ten
organ.

§ 2. Tymczasowo aresztowanemu należy umożliwić
przygotowanie się do obrony.

Art. 216. § 1. Tymczasowo aresztowany może korzystać z własnej odzieży,
bielizny i obuwia, chyba że zakłóca to porządek ustalony w areszcie śledczym lub
sprzeciwiają się temu względy bezpieczeństwa lub względy sanitarne. Tymczasowo
aresztowany nie może posiadać środków łączności, urządzeń technicznych
służących do rejestrowania i odtwarzania informacji, sprzętu komputerowego, a
także, poza depozytem, przedmiotów i dokumentów, które mogą utrudniać
prawidłowy tok postępowania karnego.

§ 2. Tymczasowo aresztowany może za zgodą organu, do
którego dyspozycji pozostaje, oraz dyrektora aresztu korzystać z wyżywienia,
środków leczniczych i higieny otrzymywanych spoza aresztu śledczego.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo
aresztowany pozostaje, może ograniczyć lub określić sposób korzystania przez
tymczasowo aresztowanego z uprawnień, o których mowa w § 1 i 2.

Art. 216a. § 1. W czasie przeprowadzania czynności procesowych,
transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach, tymczasowo aresztowany
korzysta z własnej odzieży, bielizny i obuwia, chyba że są one nieodpowiednie
ze względu na porę roku lub zniszczone albo jeżeli przemawiają przeciwko temu
względy bezpieczeństwa lub organ dysponujący zarządzi inaczej.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do
tymczasowo aresztowanego żołnierza służby czynnej. W czasie czynności
procesowych występuje on w umundurowaniu, z oznakami posiadanych stopni
wojskowych, a jeżeli nie posiada właściwego umundurowania, korzysta z innej
własnej odzieży, bielizny i obuwia.

Art. 217. § 1.
Tymczasowo aresztowany może uzyskać widzenie po wydaniu zarządzenia o zgodzie
na widzenie przez organ, do którego dyspozycji pozostaje. W wypadku gdy
tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów, wymagana jest
zgoda na widzenie każdego z nich, chyba że organy te zarządzą inaczej.

§ 2. Widzenia odbywają się pod nadzorem
funkcjonariusza Służby Więziennej w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt
tymczasowo aresztowanego z osobą odwiedzającą.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo
aresztowany pozostaje, może zezwolić na udzielenie widzenia w sposób inny niż
określony w § 2.

§ 4. W razie udzielenia widzenia w sposób
umożliwiający bezpośredni kontakt tymczasowo aresztowanego z osobą
odwiedzającą, tymczasowo aresztowany może spożywać artykuły żywnościowe i
napoje zakupione przez osoby odwiedzające na terenie aresztu śledczego. Na
żądanie osoby odwiedzającej widzenia udziela się w sposób uniemożliwiający
bezpośredni kontakt z tymczasowo aresztowanym.

§ 5. W wypadku tymczasowo aresztowanego, o którym
mowa w art. 212a, dyrektor aresztu śledczego powiadamia organ, do którego
dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, o istnieniu poważnego
niebezpieczeństwa dla osoby odwiedzającej oraz że konieczne jest udzielenie
widzenia wyłącznie w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z tymczasowo
aresztowanym.

§ 6. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo
aresztowany pozostaje, może ograniczyć lub określić sposób korzystania przez
tymczasowo aresztowanego z prawa do kontaktowania się z duchownymi świadczącymi
posługi religijne lub innymi osobami, jeżeli wymaga tego konieczność
zapewnienia prawidłowego toku postępowania karnego.

Art. 217a. § 1. Korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega
zatrzymaniu, cenzurze lub nadzorowi organu, do którego dyspozycji tymczasowo
aresztowany pozostaje, chyba że organ ten zarządzi inaczej. W wypadku gdy
tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów, jego
korespondencję przesyła się temu organowi, którego postanowienie wprowadzono do
wykonania jako pierwsze, chyba że organy te zarządzą inaczej.

§ 2. Jeżeli organ, do którego dyspozycji tymczasowo
aresztowany pozostaje, nie zarządzi zatrzymania, cenzury lub nadzoru
korespondencji tymczasowo aresztowanego, decyzje te może podjąć dyrektor
aresztu śledczego, który powiadamia tymczasowo aresztowanego, sędziego
penitencjarnego oraz organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany
pozostaje, o przyczynach jej zatrzymania, ocenzurowania lub nadzoru. Przepis
art. 105 § 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 217b. § 1. Korespondencję urzędową administracja aresztu śledczego
bezzwłocznie doręcza lub podaje do wiadomości tymczasowo aresztowanemu, który
podpisem i datą potwierdza jej odbiór lub przyjęcie jej treści do wiadomości. W
razie odmowy potwierdzenia czyni się o tym wzmiankę na piśmie urzędowym lub
potwierdzeniu odbioru.

§ 2. Korespondencję tymczasowo aresztowanego, w tym
także korespondencję z organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez
Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka,
z Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz z organami państwowymi i samorządowymi,
przesyła się adresatowi za pośrednictwem organu, do którego dyspozycji
tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 217c. Tymczasowo aresztowany nie może korzystać z aparatu
telefonicznego oraz innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej.

Art. 217d. Udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia, o którym mowa
w art. 141a § 1, wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego
dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 218. § 1. Tymczasowo aresztowany ma obowiązek wykonywania prac
porządkowych w obrębie aresztu śledczego; przy innych pracach może zostać
zatrudniony tylko za jego zgodą. Zatrudnienie poza obrębem aresztu śledczego
wymaga ponadto wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji
tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 2. Tymczasowo aresztowany zatrudniony odpłatnie
otrzymuje wynagrodzenie pomniejszone o kwotę potrąceń, o których mowa w art. 43
§ 3 pkt 1.

§ 3. Tymczasowo aresztowany może być za jego zgodą
zatrudniony nieodpłatnie w obrębie aresztu śledczego.

Art. 219. Tymczasowo aresztowany może rozporządzać posiadanymi w
areszcie śledczym pieniędzmi, przedmiotami wartościowymi i innymi przedmiotami,
w tym wpłacać pieniądze na rachunek bankowy, chyba że organ, do którego
dyspozycji pozostaje, zarządzi inaczej.

Art. 220. Ze środków finansowych otrzymywanych przez tymczasowo
aresztowanego nie podlega egzekucji kwota do wysokości połowy przeciętnego
miesięcznego wynagrodzenia pracowników, niezbędna na pokrycie kosztów przejazdu
z aresztu śledczego do miejsca zamieszkania i na utrzymanie w ciągu
najbliższych dni po zwolnieniu. Przepis art. 126 stosuje się odpowiednio.

Art. 221. § 1. Tymczasowo aresztowanemu wyróżniającemu się
przestrzeganiem porządku wewnętrznego w areszcie śledczym oraz zasad
określonych w regulaminie organizacyjno-porządkowym wykonywania tymczasowego
aresztowania mogą być przyznawane nagrody.

§ 2. Nagrodami są:

1) zezwolenie na indywidualny wystrój celi mieszkalnej,

2) dodatkowy lub dłuższy spacer,

3) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki
żywnościowej lub otrzymanie paczki przekraczającej dopuszczalny ciężar,

4) indywidualne odstępstwo od porządku wewnętrznego
aresztu śledczego, w zakresie ustalonym przez dyrektora aresztu śledczego,

5) zezwolenie na częstsze branie udziału w zajęciach
kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu,

6) zezwolenie na dłuższe widzenie,

7) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów
artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do
sprzedaży w areszcie śledczym,

8) zatarcie wszystkich lub niektórych kar
dyscyplinarnych,

9) nagroda rzeczowa lub pieniężna.

Art. 221a. Poruszanie się tymczasowo aresztowanych po terenie aresztu
śledczego, nauczanie i zatrudnienie, bezpośrednie uczestniczenie w
nabożeństwach, spotkaniach religijnych i nauczaniu religii oraz korzystanie z
widzeń, spacerów, kąpieli, zajęć kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury
fizycznej i sportu, a także ich udział w czynnościach procesowych, odbywa się z
uwzględnieniem konieczności zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania
karnego.

Art. 222. § 1. Tymczasowo aresztowany podlega odpowiedzialności
dyscyplinarnej za zawinione naruszenie nakazów lub zakazów wynikających z
ustawy, regulaminu lub innych przepisów wydanych na jej podstawie albo
ustalonego w areszcie śledczym porządku.

§ 2. Kary dyscyplinarne są następujące:

1) nagana,

2) pozbawienie korzystania z własnego wyżywienia, na
okres do 14 dni,

3) pozbawienie możliwości otrzymania jednej paczki
żywnościowej w kwartale następującym bezpośrednio po kwartale, w którym kara
została wymierzona,

4) pozbawienie przyznanej ulgi,

5) umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 14 dni,

6) pozbawienie prawa do udziału w niektórych zajęciach
kulturalno-oświatowych lub z zakresu kultury fizycznej i sportu, z wyjątkiem
korzystania z książek i prasy, na okres do 1 miesiąca,

7) pozbawienie prawa dokonywania zakupów artykułów
żywnościowych i wyrobów tytoniowych oraz innych artykułów dopuszczonych do
sprzedaży w areszcie śledczym, na okres do 1 miesiąca.

Art. 222a. § 1. Decyzja o ukaraniu karą dyscyplinarną powinna zawierać
określenie przekroczenia popełnionego przez tymczasowo aresztowanego.

§ 2. Decyzję o ukaraniu, uchyleniu, darowaniu, odroczeniu,
zamianie, zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplinarnej, a także o odstąpieniu
od ukarania dyscyplinarnego sporządza się na piśmie i podaje do wiadomości
tymczasowo aresztowanemu.

§ 3. Jeżeli w okresie zawieszenia wykonania kary
dyscyplinarnej tymczasowo aresztowany dopuścił się ponownie przekroczenia,
zawieszona kara ulega wykonaniu, chyba że dyrektor aresztu śledczego postanowi
inaczej.

§ 4. Przed wymierzeniem kar dyscyplinarnych
określonych w art. 222 § 2 pkt 2 i 3 tymczasowo aresztowanemu, któremu ze
względu na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów
żywnościowych lub otrzymywanie paczek o większym ciężarze albo korzystającemu z
diety, zasięga się opinii lekarza.

Art. 223. § 1. Po wydaniu wyroku skazującego sądu pierwszej instancji
tymczasowo aresztowany może być przeniesiony do zakładu karnego; sąd, do
którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może postanowić inaczej.

§ 2. W stosunku do tymczasowo aresztowanego
przeniesionego na podstawie § 1 do zakładu karnego, stosuje się przepisy o
wykonywaniu tymczasowego aresztowania, chyba że wyraził on zgodę na stosowanie
względem niego przepisów o wykonywaniu kary pozbawienia wolności.

§ 3. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem
sądu pierwszej instancji, w stosunku do którego sąd nie sprzeciwił się
przeniesieniu do zakładu karnego, a tymczasowo aresztowany wyraził zgodę na
stosowanie względem niego przepisów o wykonywaniu kary pozbawienia wolności,
komisja penitencjarna klasyfikuje niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o
skazaniu.

§ 4. Zgoda, o której mowa w § 3, powinna być wyrażona
przed podjęciem decyzji klasyfikacyjnej i potwierdzona podpisem tymczasowo
aresztowanego. Cofnięcie zgody tymczasowo aresztowanego po wydaniu decyzji
przez komisję penitencjarną jest nieskuteczne.

§ 5. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem
sądu pierwszej instancji, który nie wyraził zgody na stosowanie względem niego
przepisów o wykonywaniu kary pozbawienia wolności, komisja penitencjarna
kwalifikuje do tymczasowo aresztowanych, którzy mogą być przeniesieni do zakładu
karnego z oddziałem aresztu śledczego.

§ 6. Przepisy § 1-5 stosuje się odpowiednio w wypadku
zastosowania tymczasowego aresztowania wobec obywatela polskiego prawomocnie
skazanego przez sąd państwa obcego na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu
albo obywatela polskiego, wobec którego prawomocnie orzeczono środek polegający
na pozbawieniu wolności, do czasu określenia przez właściwy sąd kwalifikacji
prawnej czynu według prawa polskiego oraz kary lub środka podlegającego
wykonaniu.

§ 7. Przepisy o wykonaniu tymczasowego aresztowania
stosuje się ponadto do umieszczonej w areszcie śledczym lub w zakładzie karnym
osoby, o której mowa w art. 589a Kodeksu postępowania karnego.

Art. 223a. § 1. Tymczasowo aresztowany, wobec którego wykonywana jest
kara pozbawienia wolności w innej sprawie, korzysta z uprawnień takich jak
skazany, z wyjątkiem: widzeń, korespondencji, korzystania z aparatów
telefonicznych oraz innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej,
posiadania przedmiotów w celi, korzystania ze świadczeń zdrowotnych,
powiadamiania organu dysponującego o zakwalifikowaniu do tymczasowo
aresztowanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne
zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego oraz o pozostaniu na leczeniu w
zakładzie karnym po zwolnieniu, a także w zakresie udzielania zezwolenia, o
którym mowa w art. 141a, a ponadto w innych wypadkach, gdy wymaga tego
konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego - w zakresie
których stosuje się przepisy niniejszego kodeksu dotyczące tymczasowo
aresztowanych.

§ 2. Tymczasowo aresztowany, o którym mowa w § 1, nie
korzysta z przepustek wymienionych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9, nagród
wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 i 8, a także zezwolenia wymienionego w art.
165 § 2.

§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo
aresztowany pozostaje, może zarządzić stosowanie wobec tymczasowo
aresztowanego, o którym mowa w § 1, również innych przepisów dotyczących
tymczasowo aresztowanych.

§ 4. Tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1,
rozmieszcza się w areszcie śledczym odrębnie od skazanych.

Rozdział XVa

Umieszczanie tymczasowo aresztowanych i
skazanych odbywających karę pozbawienia wolności w wydzielonych pomieszczeniach
lub pomieszczeniach dla osób zatrzymanych

Art. 223b.§ 1. Tymczasowo aresztowany po wniesieniu aktu oskarżenia lub
skazany może być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu Policji, Straży
Granicznej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznaczonym dla osób
zatrzymanych, jeżeli jego konwojowanie z innej miejscowości, w związku z
udziałem w czynności sądowej, łączyłoby się z nadmiernymi trudnościami lub
kosztami.

§ 2. Umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub
skazanego w pomieszczeniu, o którym mowa w § 1, z powodu jego udziału w
czynności sądowej może nastąpić tylko na czas niezbędny dla dokonania tej czynności.
W razie odroczenia lub przerwy w jej wykonaniu na czas powyżej 3 dni,
tymczasowo aresztowanego lub skazanego przenosi się do właściwego aresztu
śledczego lub zakładu karnego.

§ 3. Zarządzenia w tym przedmiocie wydaje prezes sądu
rozpoznającego sprawę, w odniesieniu do tymczasowo aresztowanego pozostającego
do dyspozycji innego sądu – za zgodą tego sądu, a w odniesieniu do skazanego –
za zgodą właściwego sędziego penitencjarnego.

Art. 223c.§ 1. Na zarządzenia, o których mowa w art. 223b § 3,
tymczasowo aresztowanemu lub skazanemu przysługuje zażalenie do sądu
odwoławczego.

§ 2. Sąd rozpoznaje zażalenie bezzwłocznie. W razie
uznania bezpodstawności umieszczenia w pomieszczeniu, o którym mowa w art. 223b
§ 1, sąd poleca bezzwłoczne przeniesienie tymczasowo aresztowanego lub
skazanego do właściwego aresztu śledczego lub zakładu karnego. Na postanowienie
sądu zażalenie nie przysługuje.

Art. 223d.§ 1. Tymczasowo aresztowany lub skazany, konwojowany przez
funkcjonariuszy Policji, Służby Więziennej, Straży Granicznej, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub żołnierzy
Żandarmerii Wojskowej, może być umieszczony w pomieszczeniu przeznaczonym dla
osób zatrzymanych, na czas trwania przeszkody uniemożliwiającej konwojowanie
lub niezbędny ze względów humanitarnych. Decyzję w tym przedmiocie podejmuje
dowódca konwoju. W czasie tym nie mogą być dokonywane czynności procesowe z
udziałem konwojowanego w sprawie, w związku z którą jest on konwojowany.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie
przeszkody uniemożliwiającej doprowadzenie lub przyjęcie tymczasowo
aresztowanego albo skazanego do aresztu śledczego lub zakładu karnego oraz w
razie nieprzewidzianego lądowania podczas przewozu drogą powietrzną lub
nieprzewidzianej przerwy w przewozie inną drogą osoby dostarczanej na zasadach
i w warunkach określonych w Rzymskim Statucie Międzynarodowego Trybunału
Karnego, sporządzonym w Rzymie dnia 17 lipca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 78,
poz. 708). Decyzję w tym przedmiocie podejmuje odpowiednio komendant lub
kierownik jednostki Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub Żandarmerii Wojskowej.

§ 3. Każdorazowe umieszczenie tymczasowo
aresztowanego lub skazanego ze względów humanitarnych w pomieszczeniu, o którym
mowa w § 1, może nastąpić na czas nie dłuższy niż 8 godzin.

Art. 223e.§ 1. Wobec tymczasowo aresztowanych i skazanych umieszczonych
w pomieszczeniach, o których mowa w art. 223b § 1, stosuje się odpowiednio
przepisy regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego
aresztowania, regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary
pozbawienia wolności, przepisy o nadzorze penitencjarnym, a także inne przepisy
regulujące wykonywanie tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności.

§ 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w
porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i Ministrem Sprawiedliwości, określi,
w drodze rozporządzenia, wykaz pomieszczeń, o których
mowa w art. 223b § 1, w których mogą być odrębnie umieszczeni tymczasowo
aresztowani i skazani, oraz warunki, którym muszą one odpowiadać, uwzględniając
potrzebę zapewnienia warunków porównywalnych z określonymi dla aresztów
śledczych i zakładów karnych przy wykonywaniu tymczasowego aresztowania i kary
pozbawienia wolności.

Część Wojskowa kodeksu karnego wykroczeń-(art.224-241)

Artykuł z dnia: 2009-08-25, ostatnia aktualizacja: 2010-03-18 11:27

Nasi eksperci »

Ekspert Infor.pl

Łukasz Cymerman

Adwokat

Nasze serwisy »

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W Z

Znajdź prawnika

wyszukiwanie szczegółowe »

Sądy i prokuratury

Wyszukiwarka sądów i prokuratur

nazwa
miejscowość
województwo