Strona główna
CZĘŚĆ KOŃCOWA
Rozdział XXI
Objaśnienie wyrażeń ustawowych
Art. 242.§ 1. Jeżeli w części ogólnej niniejszego kodeksu używa się
określenia "skazany", odpowiednie przepisy mają zastosowanie także do
tymczasowo aresztowanego.
§ 2. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu
ogólnym określenia "oskarżony", należy przez to rozumieć również
podejrzanego.
§ 3. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu
ogólnym określenia "kara pozbawienia wolności", należy przez to
rozumieć również zastępczą karę pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego,
zasadniczą lub zastępczą karę aresztu, karę porządkową oraz środek przymusu
skutkujący pozbawienie wolności, chyba że ustawa stanowi inaczej.
§ 4. Określenie "sąd" bez bliższego
sprecyzowania oznacza sąd powszechny lub wojskowy, który wydał wyrok w
pierwszej instancji, z tym zastrzeżeniem, że art. 6 § 1, art. 7, 8 § 2, art.
10, 13 i 15 oraz art. 18-24 stosuje się odpowiednio do sądu penitencjarnego lub
innego sądu właściwego na podstawie niniejszego kodeksu.
§ 5. Użyte w niniejszym kodeksie określenie
"przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracowników" oznacza przeciętne
wynagrodzenie miesięczne w poprzednim kwartale, obowiązujące od pierwszego dnia
następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do
celów emerytalno-rentowych.
§ 6. Przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie
się otwarcie listu i sprawdzenie jego zawartości.
§ 7. Przez pojęcie cenzury korespondencji rozumie się
zapoznawanie się z treścią pisma oraz usunięcie części jego tekstu lub
uczynienie go nieczytelnym.
§ 8. Przez pojęcie zatrzymania korespondencji rozumie
się nieprzekazanie jej adresatowi i dołączenie do akt osobowych skazanego.
§ 9. Przez pojęcie nadzoru nad widzeniem rozumie się
zapewnienie porządku w czasie jego trwania.
§ 10. Przez pojęcie kontroli rozmowy w trakcie
widzenia lub telefonicznej rozumie się zapoznawanie się z jej treścią oraz
możliwość jej przerwania.
§ 11. Kontrola paczki oznacza sprawdzanie jej
opakowania i zawartości.
§ 12. Użyte w niniejszym kodeksie określenia
"kościół", "inny związek wyznaniowy" należy rozumieć jako
kościół, inny związek wyznaniowy o ustawowo uregulowanej sytuacji prawnej.
§ 13. Przez użyte w art. 91 pkt 7, art. 92 pkt 9 oraz
w art. 139 § 3 i 4 określenie "w roku" należy rozumieć okres 12
miesięcy poprzedzających dzień rozpoczęcia korzystania z kolejnej przepustki
lub zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego.
§ 14. Przez użyte w niniejszym kodeksie określenia
"zakład pracy" i "podmiot zatrudniający" należy rozumieć
pracodawcę jako jednostkę organizacyjną zatrudniającą pracowników.
§ 15. Przez pojęcie wynagrodzenia przypadającego
skazanemu rozumie się kwotę, pozostałą po dokonaniu potrąceń z wynagrodzenia
przysługującego składek na ubezpieczenie społeczne i kwoty na fundusz pomocy
postpenitencjarnej, stanowiącą podstawę do naliczenia zaliczki na podatek
dochodowy od osób fizycznych.
Rozdział XXII
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 243.§ 1. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się również przy
wykonywaniu orzeczeń, które stały się wykonalne przed dniem jego wejścia w
życie.
§ 2. Czynności procesowe w zakresie postępowania
wykonawczego i inne czynności wykonawcze, dokonane przed wejściem w życie
niniejszego kodeksu z zachowaniem przepisów dotychczasowych, są skuteczne.
§ 3. W razie wątpliwości, czy ma być stosowane prawo
dotychczasowe czy Kodeks karny wykonawczy, stosuje się niniejszy kodeks.
Art. 244. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się odpowiednio przy
wykonywaniu wyroków po przejęciu obywatela polskiego skazanego za granicą;
określenie kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego oraz kary albo
środka karnego lub zabezpieczającego podlegających wykonaniu następuje według
przepisów Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego.
Art. 245. Do czasu przekazania obcemu państwu cudzoziemca, wobec którego
zapadło orzeczenie, wykonywane jest ono w trybie niniejszego kodeksu. Wykonanie
tego orzeczenia w tym trybie ustaje w dniu przekazania.
Art. 247. § 1. W wypadkach uzasadnionych szczególnymi względami
sanitarnymi lub zdrowotnymi albo poważnym zagrożeniem bezpieczeństwa dyrektor
zakładu karnego lub aresztu śledczego może na czas określony wstrzymać lub
ograniczyć zatrudnienie osadzonych, kontakty między nimi, udzielanie widzeń i
spacerów, przeprowadzanie zajęć o charakterze zbiorowym, odprawianie nabożeństw
i udzielanie posług religijnych, dokonywanie zakupów, otrzymywanie paczek, a
także korzystanie z samoinkasujących aparatów telefonicznych, nakazać
zamknięcie cel lub innych pomieszczeń, w których przebywają lub pracują
osadzeni, zabronić posiadania w celi niektórych przedmiotów oraz zawiesić
funkcję rzecznika skazanych.
§ 2. W wypadku wprowadzenia ograniczeń lub zakazów, o
których mowa w § 1, na okres do 7 dni, dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego
bezzwłocznie powiadamia o swojej decyzji sędziego penitencjarnego. Przedłużenie
okresu trwania ograniczeń lub zakazów wymaga zgody tego sędziego. Brak zgody
sędziego nie wstrzymuje wykonania decyzji dyrektora zakładu karnego lub aresztu
śledczego. Na decyzję sędziego dyrektorowi zakładu lub aresztu przysługuje
skarga do sądu penitencjarnego. Przepis art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Jeżeli widzenie, ze względu na osobę
odwiedzanego lub odwiedzającego, stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu
karnego lub aresztu śledczego albo dla porządku prawnego, dyrektor zakładu lub
aresztu może uzależnić jego odbycie od spełnienia warunków zapewniających
bezpieczeństwo.
Art. 248. § 1.
W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu
śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których
powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2. O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego.
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze
rozporządzenia, tryb postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba
osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju
ogólną pojemność tych zakładów, uwzględniając w szczególności tryb postępowania
Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, dyrektorów okręgowych oraz dyrektorów
zakładów karnych i aresztów śledczych w zakresie zawiadamiania o przekroczonej
pojemności odpowiednio w skali kraju, obszaru działania okręgowego inspektoratu
oraz zakładu karnego i aresztu śledczego, tryb postępowania dyrektorów zakładów
karnych i aresztów śledczych w zakresie organizowania dodatkowych miejsc zakwaterowania,
a także tryb postępowania organów prokuratury i sądownictwa w wypadku
przeludnienia zakładów karnych i aresztów śledczych ponad ustaloną pojemność w
skali kraju.
Art. 249. § 1. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze
rozporządzenia, regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania kary pozbawienia
wolności i regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania tymczasowego
aresztowania, uwzględniając w szczególności organizację przyjęć do zakładów
karnych i aresztów śledczych i zasady rozmieszczania osadzonych w celach
mieszkalnych, porządek wewnętrzny zakładów karnych i aresztów śledczych,
organizację przyjmowania korespondencji i zasady widzeń w zakładach karnych i
aresztach śledczych, warunki opieki zdrowotnej i bytowej w zakładach karnych i
aresztach śledczych, a także zagadnienia związane z przygotowaniem skazanych i
tymczasowo aresztowanych do ich zwolnienia z zakładu karnego i aresztu
śledczego.
§ 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z
Ministrem Obrony Narodowej, określi, w drodze rozporządzenia, regulamin
organizacyjno-porządkowy wykonywania kary aresztu wojskowego, uwzględniając w
szczególności organizację przyjęć tych osób do zakładu karnego, zasady
rozmieszczania skazanych żołnierzy w celach mieszkalnych, zasady udziału
organów wyznaczonych przez Ministra Obrony Narodowej w procesie resocjalizacji
skazanych żołnierzy oraz metody oddziaływania na skazanego uwzględniające
zasady pełnienia służby wojskowej.
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze
rozporządzenia:
1) sposoby prowadzenia oddziaływań penitencjarnych w
zakładach karnych i aresztach śledczych, mając na względzie zwłaszcza ich
organizację, warunki, zasady i formy oraz sposób dokumentowania prowadzonych
oddziaływań,
2) warunki bytowe osób osadzonych w zakładach karnych i
aresztach śledczych, mając na uwadze zapewnienie osadzonym odzieży, bielizny,
obuwia, środków higieny oraz środków konserwacji, a także wyposażenie
pomieszczeń w podstawowy sprzęt kwaterunkowy,
3) sposoby załatwiania wniosków, skarg i próśb osób
osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, biorąc w szczególności
pod uwagę zasady i tryb przyjmowania i rozpoznawania wniosków, skarg i próśb, a
także ich ewidencję i dokumentowanie,
4) sposoby ochrony jednostek organizacyjnych Służby
Więziennej, mając na względzie formy organizacyjne ochrony tych jednostek,
obowiązki funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej oraz przywięziennych
zakładów pracy, realizowane przez nich przedsięwzięcia, działania ochronne i
czynności profilaktyczne, postępowanie z osobami osadzonymi w zakładach karnych
i aresztach śledczych, a także warunki wstępu na teren jednostek
organizacyjnych Służby Więziennej osób niebędących funkcjonariuszami lub
pracownikami Służby Więziennej albo pracownikami przywięziennych zakładów pracy
oraz ochronę osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych w czasie
ich konwojowania przez funkcjonariuszy Służby Więziennej,
5) sposoby obrony jednostek organizacyjnych Służby
Więziennej w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia funkcjonariuszy i
pracowników Służby Więziennej, pracowników przywięziennych zakładów pracy oraz
osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, w wyniku klęsk
żywiołowych, a także zagrożeń dla ludzi i środowiska w sytuacjach stanów
nadzwyczajnych,
6) czynności administracyjne i rozliczenia finansowe
związane z prowadzeniem depozytu przedmiotów wartościowych i środków
pieniężnych osób pozbawionych wolności, uwzględniając w szczególności
ewidencjonowanie zdeponowanych środków i przedmiotów, czynności związane z ich
przyjmowaniem, przechowywaniem i wydawaniem, w tym gromadzeniem środków
pieniężnych na książeczkach oszczędnościowych, tryb przekazywania zdeponowanych
środków i przedmiotów między jednostkami organizacyjnymi, czynności związane z
rozliczeniem należności za pracę osadzonych, tryb dokonywania zakupów przez
osadzonych oraz dokumentowanie tych czynności,
7) czynności administracyjne związane z wykonywaniem
tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie
wolności oraz dokumentowanie tych czynności, uwzględniając w szczególności
zasady: rejonizacji osadzania w zakładach karnych i aresztach śledczych,
przyjmowania, rozmieszczania i zwalniania osadzonych, poddawania osadzonego
czynnościom identyfikacyjnym, obliczania okresu wykonywania kary i środka
przymusu, wydawania osadzonych do udziału w czynnościach procesowych oraz
godzin przyjmowania ich do zakładów karnych lub aresztów śledzych, a także postępowania
z korespondencją osadzonych,
8) tryb przeprowadzania kontroli jednostek
organizacyjnych Służby Więziennej, z uwzględnieniem rodzajów kontroli, jej
zakresu i częstotliwości, kompetencji do prowadzenia kontroli, sposobu jej
przeprowadzania i dokumentowania jej przebiegu, a także sposobu ustalania i
przekazywania zainteresowanym wyników kontroli.
Art. 249a. Dyrektor Generalny Służby Więziennej może, w drodze
zarządzenia, określić:
1) organizację ochrony przeciwpożarowej i zabezpieczenia
przeciwpożarowego w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej,
2) szczegółowe zasady prowadzenia i organizacji pracy
penitencjarnej oraz zakresy czynności funkcjonariuszy i pracowników działów
penitencjarnych i terapeutycznych,
3) organizację służby zdrowia w jednostkach organizacyjnych
Służby Więziennej,
4) zakres i formy prowadzenia ewidencji osób pozbawionych
wolności przez jednostki organizacyjne Służby Więziennej.
Art. 251. § 1. Tymczasowo aresztowany po wniesieniu aktu oskarżenia lub
skazany może być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu Policji, Straży
Granicznej przeznaczonym dla osób zatrzymanych lub w wydzielonym pomieszczeniu
aresztu garnizonowego, jeżeli jego udział w czynności sądowej łączyłby się z
nadmiernymi trudnościami lub kosztami konwojowania z innej miejscowości.
§ 2. Umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub
skazanego w pomieszczeniu, o którym mowa w § 1, z powodu jego udziału w
czynności sądowej może nastąpić tylko na czas trwania tej czynności. W razie
odroczenia lub przerwy w jej wykonaniu na czas powyżej 3 dni, tymczasowo
aresztowanego lub skazanego przenosi się do właściwego aresztu śledczego lub
zakładu karnego.
§ 3. Zarządzenia w tym przedmiocie wydaje prezes sądu
rozpoznającego sprawę - w odniesieniu do tymczasowo aresztowanego pozostającego
do dyspozycji innego sądu - za zgodą tego sądu, a w odniesieniu do skazanego -
za zgodą właściwego sędziego penitencjarnego.
Art. 252. § 1. Na zarządzenia, o których mowa w art. 251 § 3, tymczasowo
aresztowanemu lub skazanemu przysługuje zażalenie do sądu odwoławczego.
§ 2. Sąd rozpoznaje zażalenie bezzwłocznie. W razie
uznania bezpodstawności umieszczenia w pomieszczeniu, o którym mowa w art. 251
§ 1, sąd poleca bezzwłoczne przeniesienie tymczasowo aresztowanego lub skazanego
do właściwego aresztu śledczego lub zakładu karnego. Na postanowienie sądu
zażalenie nie przysługuje.
Art. 253. § 1. Tymczasowo aresztowany lub skazany, konwojowany przez funkcjonariuszy
Policji, Służby Więziennej, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego lub Centralnego Biura Antykorupcyjnego albo żołnierzy Żandarmerii
Wojskowej, może być umieszczony w pomieszczeniu przeznaczonym dla osób
zatrzymanych, na czas trwania przeszkody uniemożliwiającej konwojowanie.
Decyzję w tym przedmiocie podejmuje dowódca konwoju. W czasie tym nie mogą być
dokonywane czynności procesowe z udziałem konwojowanego w sprawie, w związku z
którą jest on konwojowany.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie
przeszkody uniemożliwiającej doprowadzenie lub przyjęcie tymczasowo
aresztowanego albo skazanego do aresztu śledczego lub zakładu karnego oraz z
razie nieprzewidzianego lądowania podczas przewozu drogą powietrzną lub nieprzewidzianej
przerwy w przewodzie inną drogą osoby przekazywanej na zasadach i w warunkach
określonych w Rzymskim Statucie Międzynarodowego Trybunału Karnego,
sporządzonym w Rzymie dnia 17 lipca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 708).
Decyzję w tym przedmiocie podejmuje odpowiednio komendant lub kierownik
jednostki Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub Żandarmerii Wojskowej.
§ 3. (uchylony).
Art. 254. § 1. Wobec tymczasowo aresztowanych i skazanych umieszczonych
w pomieszczeniach, o których mowa w art. 251 § 1, stosuje się odpowiednio
przepisy regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego
aresztowania, regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary
pozbawienia wolności, przepisy o nadzorze penitencjarnym, a także inne przepisy
regulujące wykonywanie tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności.
§ 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w
porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i Ministrem Sprawiedliwości, określi,
w drodze rozporządzenia, wykaz pomieszczeń, o których mowa w art. 251 § 1, w
których mogą być odrębnie umieszczeni tymczasowo aresztowani i skazani, oraz
warunki, którym muszą one odpowiadać, kierując się koniecznością zapewnienia
warunków określonych dla aresztów śledczych i zakładów karnych przy wykonywaniu
tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności.
Art. 255. Okresy pracy skazanego, wykonywanej przed dniem wejścia w
życie niniejszego kodeksu, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą
uprawnienia pracownicze, na zasadach obowiązujących przed tym dniem.
Art. 256. Stosowanie środków przymusu bezpośredniego, użycie broni lub
psa służbowego względem osób pozbawionych wolności reguluje odrębna ustawa.
Art. 257. § 1. Z dniem wejścia w życie niniejszego kodeksu tracą moc
dotychczasowe przepisy dotyczące spraw w nim unormowanych.
§ 2. W szczególności tracą moc:
1) ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny
wykonawczy (Dz. U. Nr 13, poz. 98, z 1975 r. Nr 45, poz. 234, z 1982 r. Nr 16,
poz. 125 i Nr 45, poz. 289, z 1985 r. Nr 23, poz. 100 i Nr 31, poz. 138, z 1988
r. Nr 20, poz. 135, z 1990 r. Nr 14, poz. 85, Nr 34, poz. 198 i Nr 36, poz.
206, z 1995 r. Nr 95, poz. 475 oraz z 1996 r. Nr 61, poz. 283),
2) przepisy:
a) art. 36 i 37 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o
prokuraturze (Dz. U. z 1994 r. Nr 19, poz. 70 i Nr 105, poz. 509, z 1995 r. Nr
34, poz. 163 oraz z 1996 r. Nr 77, poz. 367),
b) o stosunku Państwa do Kościołów, dotyczące wykonywania
praktyk religijnych osób skazanych i tymczasowo aresztowanych.
Art. 258. Jeżeli do któregokolwiek z przedmiotów unormowanych w
niniejszym kodeksie przewidziane jest wydanie przepisów wykonawczych, do czasu
ich wydania zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z
przepisami niniejszego kodeksu.
Art. 259. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1998 r., z tym że
przepisy art. 251-254 obowiązują nie dłużej niż przez 10 lat od dnia jej
wejścia w życie.
